tag:blogger.com,1999:blog-51921863622945752442012-01-19T22:35:47.488+05:30కొత్త వంతెనకె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.comBlogger381100tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-70463041276908911402012-01-19T18:23:00.002+05:302012-01-19T18:26:57.929+05:30ఇటీవలి ముందుమాటలు -3<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-large;">చరిత్ర ఒక భారం, వర్తమానం ఒక గాయం </span></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br />ఇప్పటి రచయితల్లో స్కైబాబా అంటే నాకు ప్రత్యేకమైన అభిమానం. అతని వ్యక్తిత్వంలోని కొన్ని అంశాలు అందుకు కారణం. ముస్లిమ్ వాదమయినా, తెలంగాణ వాదమయినా అతను దాన్ని లోపలికి తీసుకుని సంచలిస్తాడు. రచయితగా కూడా అతను కార్యకర్తగా, కార్యకర్తగా కూడా అతను రచయితలా అనిపిస్తాడు. తన విశ్వాసాలతో అతనికి సంబంధం జ్ఞానం మీద కాక, కేవలం అనుభవం,ఉద్వేగాల మీదనే ఆధారపడడం నాకు అసంతృప్తి కలిగిస్తుంది. ఆ మాటకొస్తే, ఆ ఫిర్యాదు నాకు చాలా మంది ఐడెండిటీ సాహిత్యకారుల మీద ఉన్నది. అనుభవాన్ని ఆవేశాల్ని పరమ ప్రామాణికంగా తీసుకునే వైఖరి వల్ల అనేక పరపాట్లు జరుగుతాయి. స్కైబాబా కూడా పొరపాట్లు చేశాడు. కాకపోతే, స్కై పనులు కూడా చేస్తాడు. అభిప్రాయాల తీవ్రత వల్ల, అవి వ్యక్తమయ్యే తీరు వల్ల అతను అపార్థాలను, ఒక్కోసారి వ్యతిరేకతలను మూటగట్టుకుంటాడు. కానీ, ఆ తీవ్రత వెనుక ఉన్నది సున్నితత్వమేనని అతన్ని దగ్గరగా ఎరిగినవారికి తెలుసు. ఇప్పుడు ఈ కథలు చదివినవారికీ అది తెలుస్తుంది. అస్తిత్వ సంక్షోభాన్ని మనసులోకి జీవితంలోకి తీసుకున్న స్కై తనను తానొక సమూహ జీవిగా చూసుకుంటాడు. సమష్టి ప్రయోజనమే అతనికి ప్రాధాన్యం. అందుకే అతను, మొదట ఇతరుల పుస్తకాలు వేసి ఆ తరువాత తన సొంత పుస్తకానికి పూనుకున్నాడు. కవిత్వంలో కూడా అంతే. ఎక్కడన్నా విన్నారా, కవులు తమ సొంత పుస్తకాలు కాక, సంకలనాలు వేయడం? ఇప్పుడీ కథల పుస్తకం కూడా అంతే. ముస్లిం కథల సంకలనం వేసిన తరువాతనే, ఇప్పుడీ సొంత కథల పుస్తకం వేస్తున్నాడు.<br /><br />ఈ కథల పుస్తకంలో స్కైబాబా రాసిన పదకొండు కథలున్నాయి. ఇంతవరకు రాసి, పత్రికల్లో ప్రచురించినవన్నీ ఈ సంకలనంలో లేవు. కొన్నిటిని ఎంపిక చేసి కూర్చిన పుస్తకం ఇది. ఈ కథలన్నిటిలో కథకుడి మనో ప్రపంచంలో సుడులు తిరిగే సంవేదనలే ప్రతిఫలించాయి. న్యాయాన్యాయాలో, మంచిచెడులో, పురోగామితిరోగాములో ఏదో ఒక ద్వంద్వం వద్ద నిలబడి, అతను కథ చెబుతూ పోతాడు. కథకుడిగా అతను నిలబడ్డచోటు, అతను ప్రాతినిధ్యం వహించే విలువలు, అతను వ్యక్తీకరించే అస్తిత్వవేదనా- అన్నీ కలిసి ఈ కథలకు విలువను సంతరింపజేస్తున్నాయి. ఇందులోని పాత్రలు, ముస్లిములు కానీ ఇతరులు కానీ, చారిత్రకపాత్రలే. చరిత్రకు సంబంధించిన భారాన్ని మోస్తున్న పాత్రలే. ముస్లిమ్ కథల్లో ఒక మిశ్రమ భాషను వినియోగంలోకి తేవడంతో స్కైబాబా దోహదం చాలా ఉన్నది. ఆ మిశ్రమత్వంతోనే భాషకు అందం కూడా సమకూరిందనిపిస్తుంది. అయితే, తెలుగు, ఉర్దూపదాల తూకం సరిపోయిందా, అందులో ఏమైనా సర్దుబాట్లు చేసుకోవాలా అన్నది సాధన మీద తేలే విషయం. <br /><br />ఈ కథల్లో తెలంగాణ ముస్లిమ్ జీవితాల వర్ణన, సాంస్కృతికమైన పూసకట్టు చిత్రణ ఉన్నాయి. అభిమానాలు, ఆప్యాయతలు, దారిద్య్రం వాటి మీద పెట్టే ఒత్తిడులు, కలలు కనడానికి కూడా లేని దుర్భరమైన పరిస్థితులు, అడుగడుగునా పడవలసి వచ్చే రాజీలు అన్నీ ఉన్నాయి. స్నేహాల మధ్య అకస్మాత్తుగా మొలిచే కులాలు, ఎక్కడా అద్దె ఇల్లు దొరకని వెలివేతలు, పోలీస్స్టేషన్ల ముందు పడిగాపులు పడినా కొడుకులు దక్కని మాతృమూర్తులు, కాసిన్ని డబ్బు కళ్లపడగానే చూపు మారిపోయే మనుషులు, మనిషికీ ప్రపంచానికీ మధ్య అడ్డుతెరలుగా నిలిచిన పరదాలు- స్కై కథల్లో కథావస్తువులు. కరుణరసమే తప్ప ఎక్కడా ఆగ్రహం ఉండదు. దయనీయత, <br /><a name='more'></a>హీనత్వం కథలన్నిటా పరచుకుని ఉంటుంది. ఆ జీవితపు భారం కింద కథకుడి కలమే పడి నలిగిపోయినట్టు అనిపిస్తుంది. ఈ కథలన్నిటిలో కథకుడు ఎక్కడా ఆగకుండా వడివడిగా నడుచుకుంటూ వెళ్లిపోతాడు, లేదా కూర్చుని ఏకబిగిన కథచెప్పుకుంటూ పోతాడు. అదొక ప్రత్యేకమైన శైలియే, <br /><br />స్కైకథలలోని పాత్రలెవరు? వారికి ఆ స్థితి ఎందుకు ప్రాప్తించింది? తమకు తెలియని చారిత్రకభారాన్ని మోస్తున్న ఈ మనుషులకు విముక్తి ఎప్పుడు- కథలన్నీ చదివాక పాఠకులకు ఈ సందేహం రావాలి. వస్తుంది. <br />***<br /><br />ప్రతి సమాజమూ తనను తానొక రీతిలో నిర్వచించుకుంటుంది. ఆ నిర్వచనం ఆ సమాజపు యథాతథస్థితిలో ప్రయోజనాలున్నవారికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. ఆ స్థితిని మార్చడంలోనే ప్రయోజనం ఉన్నవారు, సమాజం గురించి భిన్న నిర్వచనాలు చేస్తారు. సమాజపు సారాన్ని వారెట్లా దర్శిస్తారో, దాన్నుంచి సమాజస్వభావాన్ని సూత్రీకరిస్తారు. ఆ సూత్రీకరణలను, సమాజపు అధికారిక నిర్వచనం వెక్కిరిస్తుంది, విమర్శిస్తుంది. తిరస్కరిస్తుంది. ఈ సమాజం కులసమాజం అని కనుగొన్నవారిని కులవాదులంటుంది. కులభేదాలను వారే ప్రోత్సహిస్తున్నారంటుంది. వర్గసమాజం అని చెప్పినవారిని పట్టుకుని విచ్చిన్నవాదులంటుంది. వారి కల్పనలో తప్ప వర్గాలనేవి లేవంటుంది. <br /><br />మీరు వేరు, మేము వేరు - అని మహ్మదాలీ జిన్నా అని మొదటిసారి చెప్పినప్పుడు, భారతీయ సమాజానికి, జాతీయోద్యమానికి నాయకత్వ శ్రేణిలో ఉన్నవారు ఉలిక్కిపడ్డారు. కానీ, ఆ వేర్పాటును జిన్నా సృష్టించలేదని, కనిపిస్తున్న విభజననే ఆయన సూత్రీకరించారని గుర్తించలేపోయారు. మీరూమేమూ వేరు వేరు అని చెప్పకుండానే, వేరువేరు పరిగణనలు దేశంలో ఆనాటికే స్థిరపడిపోయాయి. అందుకు ప్రధాన కారణం హిందూ మెజారిటీవాదమని చెప్పలేము. నిజానికి, దేశంలోని మతమైనారిటీయేతర ప్రజలు, తమను తాము హిందువులుగా గుర్తించుకోవడం జాతీయోద్యమం కాలం నాటికి పూర్తి అయిందని చెప్పలేము. ఆ మాటకు వస్తే, ఇప్పటికీ పూర్తి అయిందని చెప్పలేము. <br /><br />బ్రిటిష్ వలసపాలకులు భారతదేశంలో తమను స్థిరపరుచుకునే క్రమంలో, తమ పాలనకు హేతుబద్ధతను నిర్మించే ప్రయత్నమూ చేశారు. భారతీయ శిష్టవర్గాలలో ఆత్మన్యూనతాభావాన్ని కలిగించి, అవి అంతర్ముఖమయ్యేట్టు చేయడం ఒకటి, జాతీయోద్యమ సాంస్కృతిక ప్రాతిపదికలలో పాశ్చాత్యవ్యతిరేకత కాక, ముస్లిం వ్యతిరేకత బలపడేట్టు చేయడం మరొకటి. భారతీయుల అతిశయాన్ని సంతృప్తి పరచడానికి వేదకాలపు ప్రాచీనతను, తొలి సామ్రాజ్యాల కాలపు వైభవాన్ని ప్రచారం చేశారు. ఎంతో గొప్పగా ఉండిన భారతీయ జీవనాన్ని మధ్యయుగాల ముస్లిమ్పాలకులు ధ్వంసం చేశారని చరిత్రలు రాశారు. భారతీయ సాంస్కృతిక జాతీయవాదానికి పునాదులు వాటితోనే పడ్డాయి. ముస్లిమ్ రాజులను ఎదిరించినవారు, గెలిచినవారు, ఓడినవారు - అందరూ జాతీయప్రతీకలుగా మారిపోయారు. వలసపాలకుల ఆర్థిక, సాంస్కృతిక దోపిడి, అణచివేత నుంచి భారతీయుల జాతిభావన నిర్మితం కావలసి ఉండగా, విస్తృత ప్రజానీకాన్ని ఉద్వేగపూరిత భూమికలపై ఏకం చేయాలన్న ధోరణి మొదలైంది. 1857 ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సమరం నుంచి బ్రిటిష్వారు తీసుకున్న గుణపాఠం హిందూ ముస్లిములను విడదీసే వ్యూహాన్ని రచించిందన్నది ఒక అవగాహన. ఆ వ్యూహానికి జాతీయోద్యమకాలం నాటి ముస్లిములు నిస్సహాయంగా బలి అయ్యారా, తమ ఆమోదంతో కూడా సహకరించారా అన్నది చర్చనీయాంశం. ఒకవేళ, ముస్లిముల నాయకత్వం కూడా వేర్పాటు కోసం తొందరపడి ఉండే, దానికి కూడా భారత జాతీయోద్యమం ప్రధానస్రవంతిలో మెజారిటీ మతవాదం అవధులు మీరిపోవడమే కారణమయి ఉండాలి.<br /><br />బ్రిటిష్వారి పాలన భారత దేశంలో స్థిరపడుతున్న దశలో, వలసవాద అభివృద్ధిలో తమ సొంత భవితవ్యాన్ని వెదుక్కోవాలనుకునేవారికి, తమ తమ సాంస్కృతిక సమాజాలలో అనేక దురాచారాలు కనిపించాయి. ఆయా కులాలలో ఉన్న ఆచారాలను కొత్త వాతావరణంలో మదింపు వేసి, వాటిని తొలగించడానికి కొందరు ప్రయత్నించారు. దేశంలోని భిన్న కులాల అంతస్థుల సంబంధం మీద కాక, సొంత కులాన్ని ఆధునీకరించుకోవడం మీదనే సంస్కర్తల దృష్టి. దొంతరల సామాజిక వ్యవస్థ మీద తక్కిన సమకాలీన సంస్కర్తలందరి కంటె లోతైన అవగాహన, విమర్శ ఉన్నప్పటికీ, ఫూలే కూడా ఆచరణరంగంలో విద్యావకాశాలను అందరికీ అందరికీ అందించడం వంటి సంస్కార చర్యల మీదనే దృష్టి నిలిపారు. ముస్లిములలో కూడా ఆధునిక తరం 19-20 శతాబ్దాల సంధికాలంలో ప్రారంభమైంది. ఆ తరానికి చెందిన గొప్ప ఆధునికుడు, మేధావి జిన్నా. అనేక సామాజిక వర్గాలలో సంస్కరణలు తీసుకువచ్చిన మార్పులు, ఆధునికీకరణ ముస్లిం సమాజంలో కొనసాగకపోవడానికి- వారిలో చాలా తొందరలోనే భవిష్యత్తు గురించిన ఆందోళన మొదలు కావడమే. జాతీయోద్యమకాలంలోనే మెజారిటీ మతవర్గీయులకు లభిస్తున్న ప్రాధాన్యం, అవకాశాలు ముస్లిమ్ నాయకత్వానికి అర్థమయ్యాయి. ఉమ్మడి భారతదేశంలో, ప్రజాస్వామిక భారతంలో ముస్లిములు మైనారిటీ కావడం మార్చలేని వాస్తవం. అందుకని, ముస్లిములు మెజారిటీగా ఉండే భూభాగాన్ని సృష్టించుకోవడం మార్గం. ద్విజాతి సిద్ధాంతం- పాకిస్థాన్ భావన ఆ ఆలోచన నుంచి వచ్చాయి. పాకిస్థాన్ అవతరణ అయితే జరిగింది కానీ, గణనీయమైన సంఖ్యలో ముస్లిములు భారతదేశంలో ఉండిపోయారు, మైనారిటీలుగా. <br /><br />అంటే జాతీయోద్యమంలో అంతర్భాగంగా జరగవలసిన సంఘసంస్కారం అసంపూర్తిగా మిగిలిపోగా, స్వాతంత్య్రానంతరం సరికొత్త బాధితఅస్తిత్వంలోకి ముస్లిములు వెళ్ళిపోయారు. మైనారిటీయేతర భారతీయులను హిందువీకరించే ప్రయత్నాలు స్వాతంత్య్రానంతరం ఉధృతమయ్యాయి. ముస్లిముల భాష పరాయిదైపోయింది. వారి మతవ్యక్తీకరణలు శాంతిభద్రతల సమస్య లయ్యాయి. వెనుకబాటుతనం జాలిపడవలసిన దుస్థితిగా కాక, ప్రమాదకరమైన ఛాందసం అయింది. <br /><br />బ్రిటిష్ పాలనలో లేదా నిజామ్ పాలనలో ఉన్న కాలంలో ఉన్నపాటి ఆదరువు, మనుగడ 1947/48 తరువాత అంతరిస్తూ వచ్చాయి. తన నిరంకుశత్వంలోనే అయినప్పటికీ, హైదరాబాద్ను ఆధునికరాజ్యం చేద్దామనుకున్నాడు, ఏదో నిజాం. అతని తొలిసంవత్సరాలలో జరిగిన ప్రయత్నాలు హైదరాబాద్నే కాదు, హైదరాబాద్ రాజ్య ముస్లింలను కూడా ఆధునికత బాటలోకి తెచ్చేవి. కానీ, 1930 దశకం మధ్య నుంచి బ్రిటిష్ ఇండియా రాజకీయాలు, ముస్లింలీగ్ ప్రభావం హైదరాబాద్పై పెరిగింది. నిజం చూస్తుండగానే మతవాదులు అధికారయంత్రాంగాన్ని కైవసం చేసుకున్నారు. రజాకార్ల ఘట్టం హైదరాబాదీ ముస్లిములను ఆధునికత నుంచి వెనుకడుగు వేయించగా, సైనికచర్య వారిని పూర్తిగా ఆరోవర్ణాన్ని చేసింది. <br /><br />సాధారణంగా యుద్ధాలలో గెలిచినవారు ఓడినవారిమీద, వారి ప్రజల మీద ప్రతీకారం తీర్చుకుంటారు. అదొక రాచయుగాల దుర్మార్గమే అయినా, అది ఇప్పటికీ, మారు రూపాలలో కొనసాగుతున్నది. 1857 తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారాన్ని బ్రిటిషర్లు భారతదేశంలో ముస్లిములను ఒక వైరివర్గంగా రూపొందించడం ద్వారా తీర్చుకున్నారు. 1947లో వలసవాదులు ఖాళీ చేసి వెళ్ళిపోతే, ఆ విజయోత్సాహం సైతం ముస్లిములపై విజయంగా భ్రమింపజేసింది. 1948లో హైదరాబాద్పై సైనికచర్య అయితే, జనాభాలో ఒక వర్గాన్ని, పాలకుల మతవర్గాన్ని ద్వితీయశ్రేణి పాలితులుగా అణగార్చే కర్తవ్యాన్ని స్వీకరించి పూర్తి చేసింది. హైదరాబాద్స్టేట్ ముస్లిముల అస్తిత్వం 1948 తరువాత సమూలంగా మారిపోయింది. నిజాం కాలంలో కూడా నిరుపేద ముస్లిములు లేరా, ప్రభుత్వం అణచివేతకు గురయిన ముస్లిములు లేరా అని ప్రశ్నింవచ్చు. కానీ, అస్తిత్వ సమస్య వేరు. అది దారిద్య్రానికి సంబంధించిన విషయం కాదు. గౌరవప్రదమైన మనుగడకు సంబంధించిన విషయం. <br /><br />బాబ్రీమసీదు విధ్వంసానికి ముందూ తరువాతా జరిగిన విషయాలే ముస్లిమ్ అస్తిత్వవేదనకు ఒక నిర్దిష్టరూపాన్నిచ్చాయా? స్త్రీ, దళిత, ఆదివాసీ, ప్రాంతీయ అస్తిత్వాల వంటిదేనా ముస్లిమ్ అస్తిత్వం కూడా? ఈ ప్రశ్నలకు ఖచ్చితమైన సమాధానాలు చెప్పడం కష్టం. ముస్లిమ్ వాదం మతపరమైనది అయితే, ఇతర అస్తిత్వాల వలె సాంస్కృతికంగా, రాజకీయంగా అసెర్షన్ (విశ్వాసప్రకటన) చేసుకోగలదా? స్త్రీలు, దళితులు, బహుజనులు- వీరందరికి చెందిన బాధిత అస్తిత్వం గురించి సాధారణస్థాయిలో ఆమోదం, సానుభూతి సమాజంలో ఉన్నాయి. కులాహంకారి, పురుషాహంకారి- తమ భావాలను బాహాటంగా ప్రకటించగలిగే సాహసం చేయలేరు. కానీ ముస్లిముల విషయంలో అటువంటి స్థితి ఉన్నదా? ముస్లిములు బాధితులు అనే అవగాహనకు సాధారణ ఆమోదం ఉన్నదా? ముస్లిములను నిందించి, విమర్శించడానికి జంకే వాతావరణం మన దగ్గర ఉన్నదా? <br /><br />స్త్రీవిముక్తి, దళిత ఉద్యమం, ఆదివాసీహక్కులు వంటి వాటికి జాతీయోద్యమానికి పూర్వం నుంచి ప్రాథమికమైన వ్యక్తీకరణలు కనిపిస్తుండగా, ముస్లింబాధిత అస్తిత్వానికి సంబంధించి (కనీసం తెలుగులో), రెండు-మూడు దశాబ్దాలుగా మాత్రమే వ్యక్తీకరణలు ఉన్నాయి. గతంలో ముస్లిమేతర రచయితలు ముస్లిముల స్థితిగతుల గురించి సానుభూతితో రాసిన ఉదాహరణలున్నాయి. ముస్లిమ్ రచయితలు ప్రధాన స్రవంతి పోకడలతో రాసి రాణించిన సందర్భాలున్నాయి. కానీ అవేవీ, అస్తిత్వ సాహిత్యపు కోవలోకి రావు. </div><div style="text-align: justify;"><br /><br />బాబ్రీమసీదు విధ్వంసం ముస్లిముల ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని దేశీయంగా రూపొందిస్తే, ఆప్ఘనిస్థాన్ నుంచి రష్యా ఉపసంహరణ, మొదటి గల్ఫ్ యుద్ధం అంతర్జాతీయంగా ముస్లిములను బాధిత, పోరాట అస్తిత్వంగా తీర్చిదిద్దింది. ప్రచ్ఛన్నయుద్ధం ముగియడమూ, ఈ అంతర్జాతీయ పరిణామాలు జరగడమూ దాదాపు ఒకే సమయంలో జరగడం యాదృచ్ఛికమేమీ కాదు. రెండు శిబిరాలుగాఉన్న ప్రపంచం ఏకధృవంగా మారిపోవడంతో, అమెరికన్ సామ్రాజ్యవాదులు ఒక భూభాగం అంటూ లేని విశ్వవ్యాప్త తిరుగుబాటుదారులను శత్రువుగా ఎంచుకున్నారు. బ్రిటిష్ వలసవాదుల కాలం నుంచీ, భౌగోళిక జాతీయతతో నిమిత్తం లేని పాన్-ఇస్లామిజం ముస్లిం సమాజాన్ని ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నది. వర్తమానంలో ముస్లిమ్ పోరాటవాదం కూడా ఎల్లలు లేని లక్ష్యాలను, ఆచరణను పెట్టుకోవడం, ముస్లిములు పెద్దసంఖ్యలో నివసించే దేశాలన్నిటి పైనా ప్రభావం వేస్తున్నది. ముస్లిములను బూచిగా చూపించి, స్థిరపడిపోయిన కాల్పనిక చరిత్రలను ఆసరాగా చేసుకుని, భారత్లోని మైనారిటీయేతర ప్రజానీకాన్ని ఏకం చేయడానికి మతతత్వవాదులు చేసే ప్రయత్నాలు ఉధృతమయ్యాయి. భారత ప్రధానస్రవంతి సమాజమూ, సామ్రాజ్యవాదుల ప్రభావంలో ఉండే సమాజమూ ముస్లిముల విషయంలో ఒకేరకంగా వ్యవహరించడం- ముస్లిమ్ అస్తిత్వాన్ని ప్రమాదకరమైన సంక్లిష్టతలోకి నెట్టింది. తమ ఉనికిని, ప్రత్యేకతలను నిలబెట్టుకోవడానికి, తమ సాంస్కృతిక జీవితంలోని కాలంచెల్లిన విధానాలనే మరింత ఆలింగనం చేసుకోవడం అంతర్జాతీయ ముస్లిం సమాజంలో కనిపిస్తుంది. భారత్ విషయానికి వస్తే, ముస్లిముల సమాజంలో మరింత ఏకాకితనం బయటినుంచి లోపలినుంచి కూడా ఆవరిస్తోంది. వారితో లోపలినుంచి సంభాషించి, కొత్త తోవలలోకి తీసుకువచ్చే ప్రయత్నాలు జరగాలి. జాతీయోద్యమకాలంలో ప్రారంభమై, స్వాతంత్య్రంతో నిలిచిపోయిన సంస్కరణ ప్రక్రియను విశ్వసనీయంగా, మిత్రత్వంతో నిర్వహించగలిగే నాయకత్వం కావాలి. <br /><br />***<br /><br />స్కైబాబా కథల్లో ముస్లిమ్ సమాజంలోని అంతర్గత, బాహ్య ఏకాకితనం గురించిన చిత్రణ ఉన్నది. తమ సమాజాన్ని అణగార్చుతున్న సామాజిక పరిణామాల గురించిన ఎరుక ఉన్నది. తమ ముందరికాళ్లకు బంధాలు వేస్తున్న అంతర్గత జడత్వం గురించిన స్పృహా ఉన్నది. ముస్లిములు ఈ దేశంలో ఎవరితో కలసి సమీకరణం చెందాలో, ఎవరికి వ్యతిరేకంగా పోరాడాలో స్కైకు అవగాహన ఉన్నది. సమీకరణం చెందవలసివాళ్లలో సమభావనను ప్రేమించేవాళ్లందరూ ఉన్నారు. పోరాడవలసినవారిలో ఇంటా బయటా బంధనాలు విధించేవారందరూ ఉన్నారు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: x-small;"><i>(స్కై బాబా కథల సంపుటి 'అధూరే" కు రాసిన ముందుమాట)</i></span></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-7046304127690891140?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-7661930134126275542012-01-05T22:41:00.002+05:302012-01-05T22:45:31.505+05:30ఇటీవలి ముందుమాటలు-2<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-large;"> పిదప కాలపు పిట్ట కథలు </span></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-small;"><br /></span></div><div style="text-align: justify;"></div><div style="text-align: justify;"></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: small;">పాతూరి పూర్ణచంద్రరావు అంటే ఎవరో మనకేమి తెలుసు? </span><span style="font-size: small;">కానీ, ఆయన వాళ్ల నాలుగో అమ్మాయి కి జాజి అనే </span><span style="font-size: small;">ముద్దుపేరు పెట్టి, ఆ పేరుని విడమరిచి కూడా చెప్పారని </span><span style="font-size: small;">ఈ పుస్తకం చదివితే తెలుస్తుంది. జాబిలి వంటి చల్లదనమూ </span><span style="font-size: small;">జిలేబి వంటి తియ్యదనమూ కలిసి జాజి అయిందట. ఆ జాజి </span><span style="font-size: small;">అలియాస్ మల్లీశ్వరి రాసిన ఈ జాజిమల్లి కథలు చల్లగా </span><span style="font-size: small;">తియ్యగా మాత్రమే ఉంటాయని అనుకుంటే కొంచెమేమిటి </span><span style="font-size: small;">చాలానే పొరపాటు. చేదుగా, కారంగా, పుల్లగా, వగరుగా, </span><span style="font-size: small;">కోపంగా, నిర్దాక్షిణ్యంగా, నిక్కచ్చిగా, ధైర్యంగా - </span><span style="font-size: small;">ఎట్లా అయినా ఉన్నాయేమో కానీ, ఈ కథలు సుకుమారంగానో మృదువుగానో మధురంగానో మాత్రం లేవు. </span><span style="font-size: small;">జీవితంలాగా,ముఖ్యంగా ఈ పిదపకాలపు జీవితంలాగా </span><span style="font-size: small;">కన్నీటిపర్యంతంగా, వికటాట్టహాసంగా ఉన్నాయి. ఈ </span><span style="font-size: small;">కథలలోని జీవన సారాంశాన్ని, విషాద తాత్పర్యాన్ని </span><span style="font-size: small;">గ్రహించడం మాత్రం అంత సులువు కాదు. అనేక సౌందర్యభరిత </span><span style="font-size: small;">వాక్యాలు, ఉద్వేగ వ్యక్తీకరణలు కలిగించే విభ్రమను, </span><span style="font-size: small;">పారవశ్యాన్ని తప్పించుకుంటూ పాఠకులు </span><span style="font-size: small;">బీభత్ససత్యాస్వాదన చేయాలి.</span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;">పూర్ణచంద్రరావుతో పాటు, అనూరాధ, నాగవల్లి, పుష్పవల్లి, </span><span style="font-size: small;">విజయలక్ష్మి, నాయనమ్మ, బామ్మ, తులమ్మ, చంద్రమౌళి, బేగం, </span><span style="font-size: small;">హెప్సిబా, కర్రి లచ్చమ్మ, ఆనంద్వాళ్ల అమ్మ, </span><span style="font-size: small;">రిక్షారంగదాసు, చాకలి దాలమ్మ, పద్దయ్య, బూబమ్మ, </span><span style="font-size: small;">రాజేశ్వరి, వీరయ్య... ఇటువంటి పేర్లెన్నో ఈ కథల్లో మనకుతారసపడతాయి. కానీ ఇవి పేర్లో పాత్రలో కాదు. </span><span style="font-size: small;">జీవిస్తున్న మనుషులు. రచయిత జీవితంలోని మనుషులు. కానీ, </span><span style="font-size: small;">కథలను చదివిన తరువాత వాళ్లు మన జీవితంలోని మన </span><span style="font-size: small;">మనుషులతో కలసిపోతారు. నామవాచకాలు కాస్తా </span><span style="font-size: small;">సర్వనామాలైపోతాయి. వారితో ముడిపడిన అనుభవాలన్నీ మన </span><span style="font-size: small;">అనుభవాలు అవుతాయి. చివరకు ఇదంతా మనకు తెలిసిందే </span><span style="font-size: small;">లెమ్మని నిర్లిప్తత కలుగుతుంది. తెలిసిందాన్ని ఇట్లా </span><span style="font-size: small;">చూడవచ్చునా అన్న ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. </span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;">అప్పుడిక అసలు సంశయం ముందుకువస్తుంది. ఇంతకీ వీటిని </span><span style="font-size: small;">కథలనవచ్చునా? నిర్వచనాలకు ఈ రచనలు ఒదుగుతాయా? </span><span style="font-size: small;">మ్యూజింగ్స్లాగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తోందే, గల్పికలంటూ </span><span style="font-size: small;">వచ్చేవి, ఇవి అవి కాదా, మినీకథలో, కార్డుకథలో, </span><span style="font-size: small;">పొట్టికథలో మునుపు ఉన్నవే కదా, వెబ్సాహిత్యంలో </span><span style="font-size: small;">ఫ్లాష్ఫిక్షన్ నానో ఫిక్షన్ సడన్ఫిక్షన్ అంటూ ఏవేవో </span><span style="font-size: small;">వస్తున్నాయి ఆ కోవలోవా?- ఇట్లా అనేక ప్రశ్నలు మనల్ని </span><span style="font-size: small;">చుట్టుముడతాయి. ప్రక్రియాచర్చలోకి వెడితే దారితప్పే </span><span style="font-size: small;">ప్రమాదం ఉంటుంది కానీ, వీటికంటూ ఒక పేరు ఉండాలి కదా? </span><span style="font-size: small;">కొసమెరుపుతో ఒక సన్నివేశాన్ని రచిస్తే అది గల్పిక </span><span style="font-size: small;">అన్నారు, వ్యంగ్యమో హాస్యమో ఉండాలన్నారు, నీతికూడా </span><span style="font-size: small;">చెప్పాలన్నారు. కొడవటిగంటి కుటుంబరావు</span><br /><a name='more'></a><span style="font-size: small;"> రాజకీయ </span><span style="font-size: small;">సందేశాన్ని, సమాజవాస్తవికతను బలంగా చెప్పడానికి </span><span style="font-size: small;">కొన్ని గల్పికలు రాశారు. వినోదభరితమైన డిటెక్టివ్ </span><span style="font-size: small;">గల్పికలూ రాశారు. రావిశాస్త్రి కూడా గల్పికాకారుడే. అంతటి మహామహుల దగ్గరనుంచి, జనరంజక రచయితలూ, </span><span style="font-size: small;">వర్థమానులూ ఎందరో గల్పికలను సాధన చేశారు. పత్రికలలో </span><span style="font-size: small;">స్థలానికి కొరత ఏర్పడి, బుద్ధికి పనిలేకుండా </span><span style="font-size: small;">కాలక్షేపం జరిగే కథలు కావలసి వచ్చినప్పుడు- మినీకథలు </span><span style="font-size: small;">ఉధృతంగా వచ్చాయి. వాటిలోనూ మేలురకం లేవని కాదుకానీ, ఒక </span><span style="font-size: small;">జోక్ను సాగదీసి, ఒక ఆశ్చర్యపరిచే మలుపు జోడించిన </span><span style="font-size: small;">చిన్న కథలే రాసులుగా కనిపిస్తాయి.</span><br /><br /><span style="font-size: small;">మరి మల్లీశ్వరి కూడా అటువంటిదే ఏదో పాత బాణీనే </span><span style="font-size: small;">అనుసరించారా? లేదు. పాతబాటలోనే కొత్త నడకలు నడిచారు. </span><span style="font-size: small;">లేదా కొత్తబాట వేసుకుని అందులో పాతనడకలు నడిచారు. </span><span style="font-size: small;">అందుకని ఇదొక కొత్త ప్రక్రియ, రూపం వల్లనే కాదు. సారం </span><span style="font-size: small;">వల్ల కూడా. జాజిమల్లి కథల్లో ఒకే సన్నివేశం ఉన్నవి ఉన్నాయి, కొరడాకొస వంటి కొసమెరుపులూ ఉన్నాయి, కానీ, </span><span style="font-size: small;">చమత్కార మో వ్యంగ్యమో లేవు. కల్పించినవి కాక వాస్తవ </span><span style="font-size: small;">ఘటనలే ఈ కథల్లో ఉన్నాయి. కథనరీతి అత్యధికం </span><span style="font-size: small;">ఉత్తమపురుషలో ఆత్మాశ్రయంగా ఉన్నది. . కథలో కానీ, </span><span style="font-size: small;">గల్పిక, మినీకథల్లో కానీ సాధారణంగా సన్నివేశం వరకే </span></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: small;">కథాకాలం పరిమితమవుతుంది. కానీ ఈ కథల్లో కథాకాలంలో </span><span style="font-size: small;">దీర్ఘత, గమనమూ ఉన్నాయి. తలపోతలాగా, జ్ఞాపకాల </span><span style="font-size: small;">పరామర్శలాగా, గతంలోకి ప్రయాణం లాగా అనిపించే కథనం, </span><span style="font-size: small;">కథనాన్ని అంతర్లీనంగా నడిపించే దృక్పథమూ ఉన్నాయి. </span><span style="font-size: small;">గతం,వర్తమానాల మధ్య పోలిక, సారూప్యాల మధ్యనే </span><span style="font-size: small;">కొట్టొచ్చినట్టు కనిపించే వైరుధ్యం, చిరు విజయాలకీ, </span><span style="font-size: small;">చిన్న ఆనందాలకీ, సహజలోకజ్ఞానానికీ, లోకంలో ఇంకా </span><span style="font-size: small;">మిగిలి ఉన్న సహృదయతకీ పులకించిపోయే హృదయం, ఎక్కడైనా </span><span style="font-size: small;">చూడగలిగిన ఆశ- ఈ కథల్లో ఆశ్చర్యపరిచే గుణాలు. అందుకే </span><span style="font-size: small;">వీటిని గల్పికలనలేము. మినీకథలూ అనలేము. కొసమెరుపు </span><span style="font-size: small;">కథలు కావుకానీ, మెరుపు కథలే. మిరుమిట్లుగొలిపే కథలే. </span><span style="font-size: small;">రచయిత మనమధ్య కూర్చుని చెబుతున్న ముచ్చట్లే. అనుభవాల </span><span style="font-size: small;">నుంచి సార్వత్రక విలువలను మథించే అవలోకనాలే. </span></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;">బ్లాగ్ వేదిక స్వభావం ఈ కథల రూపసారాలను అర్థం </span><span style="font-size: small;">చేసుకోవడానికి కొంత పనికివస్తుంది. ఇంటర్నెట్ అన్నది </span><span style="font-size: small;">మనుషుల మధ్య కమ్యూనికేషన్లను కొత్త దశకు </span><span style="font-size: small;">తీసుకువెళ్లిన సాంకేతిక అద్భుతం. ప్రపంచీకరణలోని </span><span style="font-size: small;">మంచిచెడులకు వాహికగా అది పనిచేస్తున్నది. కాయితాల మీద అచ్చయ్యే పత్రికలకున్న స్థలపరిమితిని ఇంటర్నెట్ </span><span style="font-size: small;">అపహాస్యం చేస్తుంది. ప్రచురణకు అపారమైన స్థలాన్ని </span><span style="font-size: small;">అందిస్తుంది. అదే సమయంలో ఇంటర్నెట్కు వేగం ఒక </span><span style="font-size: small;">ప్రధానమైన చోదకవిలువ. స్థలానికి పరిమితి లేని చోట, </span><span style="font-size: small;">క్లుప్తత ప్రధానంగా ఉండే రచనారూపాలు అవతరించడం ఒక </span><span style="font-size: small;">విచిత్రం. లిఖిత సంప్రదాయానికి చెందిన సుదీర్ఘరచనలు, </span><span style="font-size: small;">అపారమైన సమాచారసంపుటులు నెట్లో ఉన్నాయి కానీ, </span><span style="font-size: small;">నెటిజన్స్ అని మనమెవరిని అంటామో వారు సామాజిక మీడియా </span><span style="font-size: small;">ద్వారా క్లుప్తతనే సాధన చేస్తున్నారు. స్పెల్లింగులు </span><span style="font-size: small;">సరే, చివరకు వాక్యనిర్మాణం కూడా శిథిలమై కొత్త క్లుప్తభాష అవతరిస్తున్నది. బ్లాగ్వేదికలలో కూడా </span><span style="font-size: small;">చిట్టి పోస్టింగులు, పొట్టి కవితలే అధికంగా </span><span style="font-size: small;">కనిపిస్తాయి. రచయితలు కావాలన్న సంకల్పం, సాధన </span><span style="font-size: small;">లేనివారిని సైతం బ్లాగ్వేదికలు రచయితలను చేశాయి. </span><span style="font-size: small;">కొత్త ప్రపంచాలను, పదజాలాలను, వ్యక్తీకరణలను </span><span style="font-size: small;">అక్షరాల్లోకి ప్రవహింపజేశాయి. దినచర్యను రాసుకోవడం, </span><span style="font-size: small;">ఎప్పుడేది తోస్తే అది రాసి పంచుకోవడం, ఎవరో రాసి తమకు </span><span style="font-size: small;">నచ్చినవాటిని తిరిగి పబ్లిష్చేసుకోవడం- బ్లాగ్లో </span><span style="font-size: small;">చాలా చాలా చేయవచ్చు. బ్లాగ్ అంటే ఒక వ్యక్తి పత్రిక. ఆ </span><span style="font-size: small;">పత్రికకు ఆ వ్యక్తే కర్తాకర్మాక్రియా, రచయితా ఎడిటరూ </span><span style="font-size: small;">కూడా. రచయితా రచనా ప్రక్రియా పత్రికా- వంటి మాటల </span><span style="font-size: small;">నిర్వచనాలనే బ్లాగ్ మార్చేసింది. బ్లాగ్ ద్వారా </span><span style="font-size: small;">కాబట్టే, మల్లీశ్వరి ఈ కథలను ఇట్లా రాయగలిగారు. తన </span><span style="font-size: small;">రచనను యథేచ్ఛగా తనే ప్రచురించుకుని, తారసపడిన </span><span style="font-size: small;">పాఠకులతో సంభాషించగలిగే అవకాశాన్ని, అనేకానేక ఇతర </span><span style="font-size: small;">బ్లాగర్ల వలెనే, ఆమె సృజనాత్మకంగా వినియోగించుకున్నారు. అదే సమయంలో బ్లాగ్ వేదికకు </span><span style="font-size: small;">ఉన్న అలవోకతనం, బిగువులేని తనం మల్లీశ్వరి కథల్లో </span><span style="font-size: small;">కూడా అక్కడక్కడా మనల్ని పలకరిస్తాయి. ఎంచుకున్న </span><span style="font-size: small;">అంశంలో ఉత్తమబ్లాగ్ కథ కావడానికి ఆస్కారం </span><span style="font-size: small;">ఉన్నప్పటికీ, దాన్ని చివరిదాకా నిర్వహించడంలో </span><span style="font-size: small;">సహనంలోపించిన ఒకటిరెండు సందర్భాలను పాఠకులు </span><span style="font-size: small;">సులువుగానే గుర్తుపట్టగలరు. అయితే, అన్ని కథల్లోనూ ఆ </span><span style="font-size: small;">లోపం జరగకుండా మల్లీశ్వరికి ప్రధానస్రవంతికథారచయితగా ఉన్న అనుభవం రక్షించిందనుకుంటాను. </span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;">బ్లాగ్ను అవతరింపజేసిన ప్రపంచీకరణ- ఇంకా చాలా వాటిని </span><span style="font-size: small;">కల్పించింది. కొత్తరకం కమ్యూనికేషన్లను నిర్మించే </span><span style="font-size: small;">క్రమంలో అనేక సంప్రదాయ సంబంధాలను అది విధ్వంసం </span><span style="font-size: small;">చేసింది. ధనప్రవాహానికి మహారహదారులు వేస్తూ, హృదయ </span><span style="font-size: small;">కవాటాలను సంకుచితం చేసింది. గ్రామాన్ని శిథిలం చేసి, </span><span style="font-size: small;">పట్టణాలకు ఎరువు పోసింది. ప్రేమల్ని చంపి వాంఛల్ని </span><span style="font-size: small;">ప్రతిష్ఠించింది. విజయాన్ని ఒక ఉన్మాదంగా </span><span style="font-size: small;">తీర్చిదిద్దింది. ఎల్లలు లేని మహమ్మారిని సృష్టించింది. కాసుల గలగలలూ ఆత్మహత్యల విలవిలలూ </span><span style="font-size: small;">కలగలసిపోయిన ఈ విధ్వంస ఉత్సవంలో సగటుమనిషి అనాథ </span><span style="font-size: small;">అయిపోయింది. </span><span style="font-size: small;">తనను తాను రక్షించుకోవాలనుకునే మనిషి అయినా, </span><span style="font-size: small;">ప్రపంచమైనా ఈ ఉధృతిలో కొట్టుకుపోదు. తనకు తానై </span><span style="font-size: small;">యాంటీబాడీస్ను సృష్టించుకుంటుంది. అసంబంధాన్ని </span><span style="font-size: small;">సంబంధంతో, విధ్వంసాన్ని నిర్మాణంతో, </span><span style="font-size: small;">శూన్యభవితవ్యాన్ని గతవైభవంతో పూరించుకోవడానికి </span><span style="font-size: small;">ప్రయత్నిస్తుంది. అన్ని రకాల ఉనికిలను రద్దుచేసి ఒక </span><span style="font-size: small;">మహాప్రవాహంలో అనామకం చేసే ప్రయత్నాన్ని అస్తిత్వాల </span><span style="font-size: small;">ఉధృతితో ఎదుర్కొంటుంది. ఆ ప్రయత్నాన్ని మల్లీశ్వరి </span><span style="font-size: small;">కథలు ప్రతిభావంతంగా ప్రతిఫలించాయి. ఈ పుస్తకంలోని </span><span style="font-size: small;">మొదటి కథే- మనుషులు గెలుచుకోవలసినది హృదయాలనిచెబుతుంది. ఏ ప్రలోభాలూ లేనివీ ఎపుడూ తెరచివుంచేవీ </span><span style="font-size: small;">అయిన పసి, ముసలి హృదయాలను ప్రేమించడం గురించి </span><span style="font-size: small;">చెబుతుంది. ధనవ్యవస్థ ఎగదోసే అరిషడ్వర్గాలకు యవ్వనం </span><span style="font-size: small;">కూడా ఎట్లా లొంగిపోయిందో సూచిస్తుంది. ఎడబాటు ఒక </span><span style="font-size: small;">అలవాటుగా మారిన మనిషి, స్వచ్ఛమైన స్వచ్ఛందమైన </span><span style="font-size: small;">అనుబంధానికి కూడా ఎట్లా భీతిల్లుతాడో ఇంకో కథ </span><span style="font-size: small;">చెబుతుంది. అమర్చిపెట్టిన హంగులతో అద్భుతాలు </span><span style="font-size: small;">సాధించడం కంటె, ముళ్లూరాళ్లూ నిండిన బాటలో చేసిన </span><span style="font-size: small;">ప్రయత్నమే గొప్ప విజయమని మరో కథ చెబుతుంది. చేతులారా </span><span style="font-size: small;">మంచినీళ్లను మురికి చేసుకుని అక్వాగార్డ్తో </span><span style="font-size: small;">వడబోసుకుంటున్న తరానికి ఒక కథలో మామ్మ చిల్లగింజ </span><span style="font-size: small;">చేసే చమత్కారం చెబుతుంది. స్టార్టర్స్ మెయిన్కోర్స్ </span><span style="font-size: small;">డిజర్ట్స్తో మూసపోసిన భోజనాలకు, నాన్న చేతి </span><span style="font-size: small;">ఆవకాయముద్దను పోటీగా మరో కథ నిలబెడుతుంది. </span><span style="font-size: small;">సమాజరంగస్థలంలో జరుగుతున్న అస్తిత్వ సంచలనాలు తరగతి </span><span style="font-size: small;">గదిలో ఎలా ప్రతిఫలిస్తాయో, హైవేలు </span><span style="font-size: small;">తీసుకువచ్చేఅభివృద్ధి దళితవాడలో ఎంత క్రూరంగా </span><span style="font-size: small;">అనువదితమవుతుందో, నాయనమ్మలూ బామ్మల లోకజ్ఞానం </span><span style="font-size: small;">పెద్దచదువులని ఎంతగా అపహాస్యం చేస్తుందో మల్లీశ్వరి </span><span style="font-size: small;">కథలు ఆశ్చర్యపరుస్తూ చిత్రించాయి. ప్రపంచగమనాన్ని </span><span style="font-size: small;">అర్థం చేసుకోవడాన్ని, సమాజంలో విలువలు తలకిందులు </span><span style="font-size: small;">కావడాన్ని కథనం చేయడానికి పెద్ద కేన్వాసు, భారీ </span><span style="font-size: small;">సన్నివేశాలు అక్కరలేదని. ఇంటిముంగిట నిలబడి, </span><span style="font-size: small;">పెరటితోటలో తిరుగుతూ, క్లాస్రూమ్లో పాఠం చెబుతూ, </span><span style="font-size: small;">అక్కచెల్లెళ్ళతో కలసి బోజనానికి కూర్చునీ, రోడ్డు </span><span style="font-size: small;">టుతూ, స్టాఫ్రూమ్లో కబుర్లు చెబుతూ- లోకపు పోకడని </span><span style="font-size: small;">అర్థం చేసుకోవచ్చునని మల్లీశ్వరి కథలు నిరూపిస్తాయి. </span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;"> వ్యత్యాసాలను, అంతరాలను, వైరుధ్యాలను గుర్తించే </span><span style="font-size: small;">చూపు ఉండాలే కానీ, సమాజచలనానికి, గమనానికి </span><span style="font-size: small;">జీవితనిఘంటువులోనే అర్థాలు దొరుకుతాయని ఈ కథలు </span><span style="font-size: small;">చదివినప్పుడు అనిపిస్తుంది. అవగాహనతో, దృక్పథంలో, </span><span style="font-size: small;">జ్ఞానంతో అనుభవాన్ని రంగరించి రచయిత ఈ కథలను </span><span style="font-size: small;">చెప్పారు కానీ, పాఠకులకు మాత్రం కామన్సెన్స్తో </span><span style="font-size: small;">చెప్పినట్టే అనిపిస్తుంది. రచన ప్రయోజనం రీత్యా ఇది </span><span style="font-size: small;">గొప్ప ఫలితమే. ఒక ఉదంతంతో, ఒక చమత్కారంతో, ఒక పిట్టకథతో </span><span style="font-size: small;">పెద్ద పెద్ద వాదనలను పూర్వపక్షం చేసే మాటకారిలాగా </span><span style="font-size: small;">రచయిత కనిపిస్తారు. ఆ పరిమితి బ్లాగ్ వేదికగా </span><span style="font-size: small;">అవతరించిన కథదేతప్ప, రచయితది కాదు. గాఢత సాంద్రత </span><span style="font-size: small;">సంక్లిష్టత తప్ప మరిదేన్నీ జీర్ణం చేసుకోలేని </span><span style="font-size: small;">ప్రత్యేకవర్గం పాఠకులకు ఈ కోవ రచనలు బుద్ధిరంజకంగా </span><span style="font-size: small;">ఉండకపోవచ్చు. వారి కోసం వేరే రచనలు చేయండి, </span><span style="font-size: small;">మల్లీశ్వరీ! </span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;">ఈ కథలు మనల్ని ఒప్పించి మెప్పించేందుకు రాసినవి కావు. </span><span style="font-size: small;">ఆశ్చర్యపరిచి, నైతిక తీక్షణతతో మనల్ని తబ్బిబ్బు </span><span style="font-size: small;">పరచేందుకు రాసినవి. సహజీవనం, పంచుకోవడం, మంచితనం, </span><span style="font-size: small;">సౌకుమార్యం, ధర్మాగ్రహం, ఆత్మగౌరవం- వంటి విలువలకోసం </span><span style="font-size: small;">రాసినవి. ఉదాహరణకు- సౌందర్యానికి, సంపన్నతకీ </span><span style="font-size: small;">మల్లీశ్వరి ఈ కథల్లో ఇచ్చిన దృష్టాంతాలనే చూడవచ్చు. . </span><span style="font-size: small;">తమకున్నదంతా యిచ్చి సంతోషపెట్టాలనే నిర్మలత్వంతో </span><span style="font-size: small;">పిల్లలు అందంగా ఉంటారని, ఆత్మాభిమానంతో రగిలిపోయే </span><span style="font-size: small;">దృఢమైన వెన్నెముకతో సొగసుగా ఉంటారని, ఎత్తైన </span><span style="font-size: small;">గడ్డివాముల మీంచి, గోడల మీంచి కించిత్తు కందకుండా </span><span style="font-size: small;">కిందికి దూకేసి బంతిలా లేచి నిలబడే విజ్జిలు </span><span style="font-size: small;">అల్లరికి అడుగుజాడలని,డబ్బులకి కాకుండా ఊరికే అవీ </span><span style="font-size: small;">ఇవీ ఇవ్వబోయిన సాయిబు కొట్టు బూబమ్మలు </span><span style="font-size: small;">సౌందర్యవతులని, చీరకుచ్చిళ్లు పైకిదోపి, పాత గుడ్డతో </span><span style="font-size: small;">సుమ్మ చుట్టి దాని మీద పాలబిందె పెట్టి ఎడమ చేత్తో </span><span style="font-size: small;">బిందె పట్టుకుని వచ్చే వాడుక పాల రాజేశ్వరులు అమృతం </span><span style="font-size: small;">పంచడానికి వచ్చిన జగన్మోహినులని, నాన్న బుజం మీదికి </span><span style="font-size: small;">ఎక్కి ఇల్లంతా తిరిగే ఆడపిల్లలు యువరాణులని- </span><span style="font-size: small;">మల్లీశ్వరి అభివర్ణిస్తారు. ఇందులోని కథలన్నిటిలోనూ </span><span style="font-size: small;">ఉండే లాలిత్యమూ, లేతదనమూ మధ్య ఈ వర్ణనలు మార్దవానికి </span><span style="font-size: small;">మాధుర్యాన్ని జోడిస్తాయి. మానవసంబంధాల </span><span style="font-size: small;">సున్నితత్వాన్నీ, వాటిని ప్రభావితం చేసే </span><span style="font-size: small;">బాహ్యపరిస్థితుల కర్కశత్వాన్ని </span><span style="font-size: small;">వివరిస్తున్నప్పుడు, రచయిత వేదన పడతారు తప్ప వీరంగం </span><span style="font-size: small;">వేయరు. </span><span style="font-size: small;">ప్రతికూల పరిస్థితుల మధ్య కూడా స్త్రీలు తమ </span><span style="font-size: small;">సామర్థ్యాన్ని, ప్రతిభను చూపించగలరని, చిన్న అవకాశం </span><span style="font-size: small;">వచ్చినా వారు తమ ప్రత్యేకతను, ఉనికిని చాటుకోగలరని, </span><span style="font-size: small;">కాసింత మంచి ఆసరాతో వారు తమ రెక్కలను సొంతంగా, </span><span style="font-size: small;">విశాలంగా పరచగలరని, బాల్యంలో ఎంతో చురుకుదనం </span><span style="font-size: small;">చూపించిన ఆడపిల్లలు వివాహవ్యవస్థలో భాగమైన వెంటనే </span><span style="font-size: small;">అణగారిపోతారని- చెప్పే కథలు . ఈ పుస్తకంలో ఉన్నాయి. </span><span style="font-size: small;">నలభైకథల్లో సగానికిపైగా స్త్రీల </span><span style="font-size: small;">అస్తిత్వచైతన్యాన్ని వ్యాఖ్యానించినవే. కథల్లో </span><span style="font-size: small;">పాతికదాకా జ్ఞాపకాలను మననం చేసుకుంటూ వర్తమానంతో </span><span style="font-size: small;">పోల్చినవే. అయినంత మాత్రాన గతమెంతొ ఘనకీర్తి అని </span><span style="font-size: small;">చెప్పిన కథలు కావవి. వర్తమానప్రపంచం దేనికోసం </span><span style="font-size: small;">బెంగపడుతోందో, వాటి ఆనవాళ్లు గతంలో ఉన్నప్పుడు </span><span style="font-size: small;">పలవరించడం ఈ కాలపు చైతన్యంలో భాగం. బెంగ నిన్నటి కోసం </span><span style="font-size: small;">కాదు. రేపటి కోసమే. ఆ మానవ సంబంధాల కోసం, ఆ ప్రాకృతిక </span><span style="font-size: small;">జీవనం కోసం బెంగ. అంతే తప్ప, నాటి మూఢత్వాలనో </span><span style="font-size: small;">అమానుషత్వాలనో పలవరించడం కాదు. </span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;">మనచుట్టూ ఉండే మనుషులను, మనకెదురయ్యే అనుభవాలను </span><span style="font-size: small;">సుకుని, మెల్లగా మన మనసుని తట్టి, ఒక సన్నటి </span><span style="font-size: small;">వెలుగును ప్రసరించిన ఈ కథలు ఈ కాలపు కథలు. సాంకేతికంగా, రాజకీయంగా, రూపంరీత్యా, అన్ని రకాలుగా.</span></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><br /><span style="font-size: small;"><br /></span><br /><br /></div><span style="font-size: x-small;"> </span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-766193013412627554?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-4024082451762141022011-12-31T15:49:00.000+05:302011-12-31T15:49:36.070+05:30ఇటీవలి ముందుమాటలు-1<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-large;">కొత్త ఆకాశాలను తెరిచిన బాలగోపాల్</span><br /><br /> సంప్రదాయం, సాహిత్యం పాండిత్యం కలగలసిన కుటుంబనేపథ్యంలో పుట్టి అధ్యయనంతో గణితశాస్త్ర మేధావిగా ఎదిగిన వ్యక్తి, మార్క్సిజాన్ని చదువుకుని, చదువుకున్న దాన్ని ఆచరణలోకి అనువదిస్తూ, ఆచరణ అందించే పాఠాలను చదువులోకి పొందుపరుస్తూ, రెంటిలోని ఖాళీలనూ పూరించే ప్రయత్నం చేస్తే అది ఎటువంటి జీవితం? మూడుదశాబ్దాల పాటు అత్యంత క్రియాశీలమైన, అతి ప్రమాదభరితమైన, సంకల్పపూర్వకమైన అర్థవంతమయిన నిరాడంబర జీవితం గడిపినప్పుడు- అది ఎటువంటి వ్యక్తిత్వం? ఏకకాలంలో అసంఖ్యాక జీవితాలను జీవితాల్లోని అనేకానేక పార్శ్వాలనూ జీవించిన మనిషిది ఎటువంటి అనుభవం? అటువంటి జీవితమూ వ్యక్తిత్వమూ అనుభవమూ ఉన్న వ్యక్తి సాహిత్యానికి పరిశీలకుడిగా, వ్యాఖ్యాతగా, విమర్శకుడిగా లభిస్తే, ఆ సాహిత్యానిది ఎటువంటి 'అదృష్టం'?<br /><br /> కె.బాలగోపాల్ విమర్శకుడిగా, సిద్ధాంతకర్తగా లభించడం తెలుగుసాహిత్యానికి చరిత్ర కల్పించిన ఒక అపురూపమైన అవకాశం. బాలగోపాల్ చేసిన సంభాషణతో తెలుగుసాహిత్యరంగం ఎంతవరకు మాట కలపగలిగింది, ఆయన చెప్పినవాటిని ఎంత వరకు విన్నది, ఎంత మేరకు చర్చించింది, చర్చించగలిగింది- అన్నవి వేరే ప్రశ్నలు. ఆయన మాట్లాడారన్నదే ముఖ్యం. మరో కాలంలో అయినా ఆయనను వినడానికీ, మరోసందర్భంలో అయినా సంభాషించడానికీ ఆ రచనలు అవకాశం కల్పిస్తున్నాయన్నదే ఆనందం. <br /><br /> తెలుగు సాహిత్యానికి బాలగోపాల్ చేసిందేమిటి? ఈ ప్రశ్న వేసుకోవడానికి ఇంతకాలం అవకాశమే రాలేదు. చాలా అరుదుగా మాత్రమే, కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలు ఎదురయినప్పుడు లేదా కల్పించుకున్నప్పుడు మాత్రమే బాలగోపాల్ సాహిత్యరచనలు చేశారు. ఆయననుంచి సాహిత్యరచనలు ఆశిస్తూ ఉండినవారు, ఆయన హఠాత్తుగా ఇచ్చే ఆశ్చర్యాలను అందుకోవలసిందే తప్ప, హక్కుగా నిరీక్షించే అవకాశం లేకపోయింది. 2001లో 'ప్రజాతంత్ర' సాహిత్యసంచిక కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ తరవాత ఆయన సాహిత్యం గురించి ప్రత్యేకంగా మాట్లాడింది లేదు. పూనుకుని ఆయన చేత ఎవరైనా మాట్లాడించిందీ లేదు. 1993లో 'రాగో' నవల సందర్భంగా రాసిన వ్యాసం (మనిషి, చరిత్ర, మార్క్సిజం) తరువాత బాలగోపాల్ ప్రతిపత్తి ఉన్నట్టుండి మారిపోయింది. అంతవరకు ఆయన ప్రతిష్ఠకు ఒక ప్రధాన విప్లవ రాజకీయ శిబిరం జోడిస్తూ ఉండిన సాధికారత, ఆ వ్యాసం తరువాత పలచబడింది. బౌద్ధికంగాను ఆచరణలోను ఆయన నిజాయితీ తిరుగులేనివి కావడంతో, రాజకీయానుబంధం వల్ల కలిగే సాధికారత లేకపోయినా నిలదొక్కుకోగలిగారు. ఆ సమయంలోనూ, ఆ తరువాత 'నక్సల్బరీ గమ్యం-గమనం' సందర్భంగానూ చర్చ జరగకపోలేదు కానీ, అది పాక్షికంగా మాత్రమే సాగింది. బాలగోపాలే చెప్పినట్టు 'రచనకు తాత్వికంగా స్పందించి ఉంటే అన్ని అంశాలు చర్చకు వచ్చేవేమో, కానీ తమ రాజకీయ విశ్వాసాల పైన దాడిగా దానిని భావించి స్పందించినవారే ఎక్కువ.' దశాబ్దానికి పైగా, పై ప్రగతిశీల ప్రధాన సాహిత్య స్రవంతి విధించిన మౌనం కారణంగా బాలగోపాల్ విభిన్న ఆలోచనలు ఆయా రచనలలోనే మిగిలిపోయాయి. విప్లవ శిబిరమేకాదు, ఆ స్రవంతికి సమాంతరంగా వర్థిల్లిన గుర్తింపుఉద్యమాలు (గుర్తింపు ఉద్యమాలు, అస్తిత్వ ఉద్యమాలు అన్న నామకరణాలపై బాలగోపాల్కు సైద్ధాంతికమయిన అభ్యంతరం ఉంది) సైతం బాలగోపాల్ నుంచి మద్దతును స్వీకరించినంతగా, ఆయన ఆలోచనలను తీసుకోలేదు. ఫలితంగా ఆయన సాహిత్యవ్యక్తిత్వం ఒక తరం వారికి పెద్దగా పరిచయమే కాలేదు. ఆయనను రచనలన్నిటినీ ఒక క్రమంలో అధ్యయనం చేసి అర్థం చేసుకోవడానికి ఆయన నిష్క్రమణతో అవకాశం కలగడమే విషాదం. <br /><br /> సాహిత్య సంబంధి రచనలు చేయడంతో సహా బాలగోపాల్ సాహిత్యాచరణ అంతా </div><a name='more'></a>ఆయన ఇతర రంగాల్లో ఆయన చేసినదాని ముందు చాలా తక్కువ అనిపిస్తుంది. సాహిత్యాన్ని తాను కార్యరంగంగా ఎంచుకోలేదని, సాధికారంగా వ్యాఖ్యానించడానికి తగినంతగా తెలుగుసాహిత్యాన్ని తాను ఎక్కువగా చదవలేదని, తాను రాసిన సాహిత్య విమర్శ వ్యాసాలు కూడా సమగ్రమైనవి కావని బాలగోపాల్ అనేక సందర్భాలలో అన్నారు. అవన్నీ నిజమే కావచ్చు. కానీ, సాహిత్యానికి ఆయన వ్యక్తిగత, ప్రజా జీవితాల్లో ప్రత్యేక స్థానమున్నది. ఆయన వ్యక్తిత్వంలో తాత్వికతలో సాహిత్యం అవిభాజ్యమైనది. అంతర్లీనంగా నిరంతరం వినిపిస్తూ ఉండిన సంగీతం అది. తాను చదువుకుని పొందిన అవగాహనని, ప్రజలలో పనిచేస్తూ పొందిన అనుభవంతో బేరీజు వేసుకున్నట్టే, చదువులోనూ అనుభవంలోనూ అవగతంకాని జీవిత పార్శ్వాలను సాహిత్యం ద్వారా ఆయన అర్థం చేసుకున్నారు. చరిత్రనీ, సమాజాన్నీ, మనిషినీ అర్థం చేసుకోవడానికి ఆయనకు మార్క్సిజం ఎంత ఉపకరించిందో, సాహిత్యం, ముఖ్యంగా కాల్పనిక సాహిత్యం, అందులోనూ పాశ్చాత్య కాల్పనిక సాహిత్యం కూడా అంతగా సహాయం చేసింది. మనిషికీ చరిత్రకూ ఉన్న సంకీర్ణ సంబంధం గురించి, వర్గస్వభావానికీ, మానవప్రవృత్తికీ ఉన్న పరస్పరత, ప్రత్యేకతల గురించి, మనిషి సాధించదలచుకునే పరిపూర్ణతకూ ప్రామాణికతకూ వాస్తవజీవితానికీ ఉండే అంతరం గురించి బాలగోపాల్ ఆలోచనలు సాహిత్య సామాజిక చారిత్రక అన్వయాలతోనే ముందుకు వచ్చాయి. హక్కుల ఉద్యమం గురించిన విమర్శ-ఆత్మవిమర్శగానీ, మార్క్సిజం గురించిన విచికిత్సగాని, సాహిత్య విమర్శ గురించిన కొత్త ఆలోచనలు గానీ విడివిడిగాకాక, పరస్పర సంబంధంలోనే కనిపిస్తాయి. సంతృప్తికరమైన తాత్వికత కోసం బాలగోపాల్ జరిపిన అన్వేషణలో సాహిత్యానికి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం తిరుగులేనిది. తాత్విక విశ్వాసంగా తానప్పటిదాకా భావిస్తూ వచ్చిన మార్క్సిజం పట్ల ఉన్న అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేసిన సందర్భమూ, తాను 'మొదలుపెట్టిన తాత్విక అన్వేషణ ఒక కొలిక్కి వచ్చిందనీ', తనకు 'సంతృప్తి నిచ్చే ప్రాపంచిక దృక్పథం' లభించిందని ప్రకటించిన సందర్భమూ సాహిత్యసంబంధివే కావడం యాదృచ్ఛికం కాదు. <br /><br /> నిర్దిష్టంగా తెలుగుసాహిత్యం గురించిన తన అవగాహన పరిమితమేనని బాలగోపాల్ చెప్పుకున్నప్పటికీ, సాహిత్య పరిశీలనకు ఆయన ఎంచుకున్న పద్ధతులు చాలా సందర్భాలలో ఏ భాషా సాహిత్యానికైనా వర్తించేవే. ప్రత్యేక భాషా సాహిత్యంగా తెలుగుసాహిత్యానికి, లేదా నిర్దిష్ట సమూహాలకు చెందిన సాహిత్యాలకు వర్తించే పరిశీలనా పద్ధతులు కూడా ఆయనకు తెలియనివేమీ కావు. కాకపోతే, కొందరు తెలుగు రచయితల సాహిత్యాన్ని, కొన్ని రకాల సాహిత్యాన్ని ఆయన విస్తృతంగా చదివి ఉండకపోవచ్చు. పాశ్చాత్య కాల్పనిక సాహిత్యాన్ని విస్తృతంగా చదివినందున, ఆయనకు తెలుగు ఫిక్షన్ మీద పెద్ద మంచి అభిప్రాయం కూడా లేదు. నవలగా ఉప్పల లక్ష్మణరావు 'అతడు- ఆమె' పై మాత్రమే ఆయన విమర్శ రాశారు. కుటుంబరావును, రావిశాస్త్రిని కథకులుగానే పరామర్శించారు. ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణను మాత్రం గొప్ప చారిత్రక పరిణామాన్ని పట్టుకున్న నవలాకారుడిగా, అదీ ప్రస్తావవశంగా, ప్రశంసించారు. శ్రీశ్రీ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఏ కవికయినా తీసిపోడుకానీ, డాస్తయవస్కీతో పోల్చదగ్గ నవలారచయిత తెలుగులో లేడని ఆయన అంచనా. అయిదు సంప్రదాయాల ద్వారా ప్రాచీన తెలుగుసాహిత్యచరిత్రను ఎట్లా చూడవచ్చో ఆయన చేసిన ఒక ప్రతిపాదన (వైదిక బ్రాహ్మణ సంప్రదాయం, బ్రాహ్మణ వ్యతిరేక శైవ సంప్రదాయం, బ్రాహ్మణ ప్రాపంచిక దృక్పథం పరిధిలోనే ప్రజాజీవితానికి కొంచెం సన్నిహితంగాఉన్న సంప్రదాయం, రాజాస్థానాల విలాస జీవితాలకు అనుగుణ్యమైన సాహిత్యసంప్రదాయం, వ్యవస్థలోని అన్యాయం పట్ల నిరసన వ్యక్తంచేసిన విమర్శనాత్మక సంప్రదాయం) ను చూస్తే ఆయనకు తెలుగుసాహిత్యంపై ఉన్న అవగాహనపై ఎటువంటి అనుమానమూ రాదు. కొన్ని ప్రత్యేక సాహిత్య రచనల(కొ.కు., రావిశాస్త్రి కథలు, ఉప్పల లక్ష్మణరావు నవల 'అతడు-ఆమె', గురజాడ 'కన్యాశుల్కం')కు ఆయన నిశిత పరిశీలనతో చేసిన చారిత్రక అన్వయాలు, కొన్ని రకాల సాహిత్యంపై (కుహనా వైజ్ఞానిక నవలలు) చేసిన విమర్శ, ఇతర వాదాలను పూర్వపక్షం చేస్తూ రాసిన వ్యాసాలు( కవిసేన మేనిఫెస్టో- ఒక పరిశీలన), తెలుగు సాహిత్యవిమర్శ స్థితిగతులపై చేసిన సమీక్షలు, సాహిత్య, సాహిత్యేతర వ్యాసాల్లో ప్రస్తావవశంగా తెలుగుసాహిత్యంలోని సాహిత్యకారులలోని అవలక్షణాల గురించి చేసిన వ్యాఖ్యలు- వీటిని చదివినప్పుడు ఈయన మరింతగా, ఒక క్రమపద్ధతిలో, ఒక విధిగా తెలుగుసాహిత్యంపై రచనలు చేసి ఉంటే మరింతగా దోహదం జరిగి ఉండేది కదా అని అనిపిస్తుంది. అయితే, అందుకు సమాజం నుంచి ప్రయత్నం జరగకపోవడం కూడా ఒక కారణం. ఎందుకంటే, ఆయననుంచి అవగాహన, అంచనా, వ్యాఖ్య అవసరమైన సందర్భాలలో ఎవరు కోరినా బాలగోపాల్ స్పందించేవారనే నా అనుభవం. సాహిత్యంపై తనకున్న విశిష్ట అభిప్రాయాలను, సాహిత్యరంగంలో స్థిరపడిన అభిప్రాయాలతో తన విభేదాలను, నూతన ప్రతిపాదనలను, తానుగా సూచనప్రాయంగా చెప్పిన అంశాల విశదీకరణను - ప్రత్యేకించి ఇంటర్వ్యూలు తీసుకున్న సందర్భాలలో ఆయన ఆసక్తితో వ్యక్తపరచడం గమనించవచ్చు. <br /><br /> తాత్వికుడిగా, హక్కుల ఉద్యమకారుడిగా సరే, మరి రచయితగా బాలగోపాల్? ఆయనలో విమర్శకుడు సరే, గొప్ప కథకుడూ ఉన్నాడనిపిస్తుంది. కుటుంబరావు కథల నిర్మాణానికీ, వ్యాసనిర్మాణానికీ చాలా పోలికలుంటాయి. పెద్ద సామాజిక పరిణామాన్ని మానవసంబంధాల నడుమ ఎటువంటి సంక్లిష్టతా లేకుండా ఆయన కథ అల్లగలడు. అదే పద్ధతి వ్యాసంలోనూ అనుసరిస్తాడు. బాలగోపాల్లోని సారళ్యం (భాషాసారళ్యంకాదు, ప్రపంచపు గుట్టుని పూసగుచ్చినట్టు చెప్పగలిగిన సారళ్యం)కూడా కథనశైలిలాగానే అనిపిస్తుంది. 'కన్యాశుల్కం-రాజ్యం-రాజ్యాంగయంత్రం' వ్యాసంలో నాటకాన్ని మొత్తంగా తన పద్ధతిలో వినిర్మిస్తారు బాలగోపాల్. రావిశాస్త్రి కథల గురించి రాసిన వ్యాసంలోనూ ఆ ధోరణి కనిపిస్తుంది. కథ నం తెలిసినవారికే అటువంటి విమర్శ సాధ్యమనిపిస్తుంది. రాయబడని సృజనాత్మకరచనకి కూడా అటువంటి వినిర్మాణాన్ని అందించారు బాలగోపాల్. 'ఈ చరిత్ర కథకుల కోసం నిరీక్షిస్తోంది' - 'మిస్సింగ్' అనువాద నవలకు వెనుకమాటగా రాసిన వ్యాసంలో పోలీసుల చేతిలో మాయం అయిన వ్యక్తులు, వారి కుటుంబాలు, వారిపోరాటాలు, ఆ క్రమంలో అవగతమైన సత్యాలు- అన్నీ కథావిశ్లేషణ శైలిలోనే కనిపిస్తాయి. "జీవితాన్నయినా జీవిత సంఘర్షణలనయినా బహుముఖంగా అర్థంచేసుకునే సాహిత్య సంస్కృతి లోపించడం వల్లనేమో ఈ కథలు అలిఖితంగా ఉండిపోయినాయి'' అంటూ కథకుల మీద, తెలుగుసాహిత్యవాతావరణం మీద చేసిన విమర్శ పక్కనబెడితే, బాలగోపాల్ రాసిన ఆ వ్యాసం స్వయంగా కథాలక్షణాలు కలిగినది. ఆయన రాసిన అనేక పౌరహక్కుల రిపోర్టులు, కరపత్రాలు కూడా కథనశైలిలో ఉంటాయి. వాస్తవానికి వాస్తవికతకు భంగం కలగకుండా,ఆసక్తికరంగా ఉండేలా ఆయన వచనం సాగుతుంది. అయితే, ఆయన భావం వెనుక వినయంగామాత్రమే ఆయన వచనం సంచరిస్తుంది. <br /><br /> <br /><br /> బాలగోపాల్ బాలగోపాల్గా పరిణమించిన సందర్భానికీ, ఆయన ఆ పరిణామాన్ని ముందుకు తీసుకువెళ్లిన మూడుదశాబ్దాల కాలానికీ ఇటీవలి చరిత్రలో ఎంతో ప్రాముఖ్యం ఉంది. ఎమర్జెన్సీ అనంతరం రాష్ట్రంలో విప్లవ పోరాటాల తీరుతెన్నులలో మార్పు వచ్చింది. 'ప్రజాయుద్ధపంథా' బహిరంగ, రహస్య ఆచరణల మిశ్రమంగా ముందుకు వచ్చింది. మధ్యతరగతిలో ప్రజాస్వామ్యం గురించి, హక్కుల గురించి, స్వేచ్ఛ గురించి పట్టింపు మొదలయింది. ప్రాంతీయ ఆకాంక్షలు, ఫెడరలిజమ్,స్వయంప్రతిపత్తి కోసం పోరాటాలు పెరిగిపోయాయి. దందహ్యమానత క్రమంగా దృక్పథాన్ని జీర్ణం చేసుకునే వివేచనగా, విశ్లేషణగా పరిణమించింది. సాహిత్యరంగం గర్భగుడిలోకి అట్టడుగుజనం దూసుకువచ్చారు. శిష్టసాహిత్యసీమలలోనే సంచరించిన అనేకులు, బుద్ధినీ హృదయాన్నీ వాస్తవికతవైపు మళ్ళించుకున్నారు. <br /><br /> ఆ కాలపు తరగలపై తేలివచ్చిన మేధావులలో బాలగోపాల్ ఒకరు. కళ్లు మిరుమిట్లు గొలిపి కొత్త వెలుగులు కురిపించిన యువకుడిగా బాలగోపాల్ ఒకే ఒక్కడు. అతను ఎంతో వినయంగానే అయినప్పటికీ, తను జ్ఞానం అనుకున్న దానిమీద తిరుగులేని విశ్వాసాన్ని, ఆ జ్ఞానం మీద తనకున్న అధికారాన్ని ధ్వనింపజేస్తూ మాట్లాడేవాడు. రాసేవాడు. ఇంద్రవెల్లీ,సింగరేణీ భవిష్యత్తు మీది ఆశను ఉద్దీపింపజేస్తుండగా, ఉద్వేగాలకు బలమయిన ఆలంబన కోసం జ్ఞానదాహంతో తపించిపోయిన, అప్పుడప్పుడే కళ్ళు తెరుస్తున్న మా బోంట్లం ప్రతి సృజనాక్షరాన్నీ జల్లెడ పట్టేవాళ్లం. ఒక సాధికారమయిన గొంతుకోసం మొహం వాచి ఉన్నట్టు మధుసూదనరావుని బాలగోపాల్ని ఆసక్తిగా ఆత్రంగా వినేవాళ్లం చదివేవాళ్లం. ఎంతో తేలికగా అర్థమయ్యే వారి రచనల ఆసరాతో అజ్ఞానపు చీకట్లను, దుష్ట భావాలను అవలీలగా తరిమివేయవచ్చునని అనుకునే వాళ్లం. ఎందుకో మధుసూదనరావులో ఆవేశమే ఆకర్షించేది. బాలగోపాల్ని చదివిన ప్రతిసారీ మా బుద్ధి ఒక అంగుళం ఎదిగినట్టు అనిపించేది. <br /><br /> పెరిగిపోతున్న నిర్బంధం రీత్యా పౌరహక్కుల రంగంలో పనిచేయడమే ఎక్కువ అవసరమని భావించి, సాహిత్యాన్ని తన రంగంగా ఎంచుకోలేదని బాలగోపాల్ చెప్పారు. విప్లవోద్యమం శ్రీకాకుళంలో అణగారిపోయిన తరువాత ఎమర్జెన్సీ అనంతరం కొత్తరూపంలో ఆవిర్భవించినట్టే, పౌరహక్కుల ఉద్యమానికి కూడా 1980లలో కలిగింది పునర్జన్మే. ఆ రెండో రాకడ బాలగోపాల్ను కలుపుకుని వచ్చింది. బహిరంగ క్షేత్రంలో బలంగా విస్తృతంగా ఉన్న విప్లవానుబంధ ఉద్యమాలకు సహజంగానే పోలీసుయంత్రాంగం నుంచి పరంపరగా నిర్బంధచర్యలు ఎదురయ్యాయి. ఆ పరిమాణానికి దీటైన వేగంతో పనిచేస్తూ బాలగోపాల్ ఉద్యమాన్ని, ప్రజలను అర్థం చేసుకుంటూ వచ్చారు. పౌరహక్కుల ఉద్యమమే ఆయనకు వర్గరాజకీయాలకు ఉన్న పరిమితులను, మానవస్వభావాలలోని ప్రత్యేకతలను అర్థం చేయించి ఉండాలి. రాజ్యం ప్రత్యక్షంగా భాగస్వామి కాని సంఘటనలను, సమస్యలను కూడా పౌరహక్కుల పరిధిలోకి తేవడం దగ్గరనుంచి, విప్లవకారులతో సహా ఏ సంఘటిత బృందాలైనా, ప్రాబల్యశక్తులైనా ప్రజల హక్కులకు భంగం కలిగించినప్పుడు పట్టించుకోవాలనేదాకా బాలగోపాల్ నాయకత్వంలోనే జరిగిన పరిణామాలు. పౌరహక్కుల ఉద్యమాన్ని ఒక రాజకీయ ఉద్యమానికి అనుబంధంగా నిర్వహించడం మీదనే ఆయనకు అభ్యంతరం. అట్లా నిర్వహించడంలో ఎదురైన తాత్విక, నైతిక సమస్యల నుంచే ఆయనకు ఆ అభ్యంతరం కలిగి ఉండాలి. ఆ సమస్యలే ఆయనకు మార్క్సిజంపై కలిగిన అసంతృప్తికి కారణమై ఉండాలి. ఆధునిక రాజ్యం స్వభావం ఏమిటి, దానిలోని సంక్షేమ, ప్రజానుకూల పార్శ్వాన్ని ఎట్లా అర్థంచేసుకోవాలి, ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఒక విలువగా ఆదర్శంగా నమ్మి సాధించే ప్రయత్నం చేయాలా, లేక, దానినొక ఎత్తుగడగా మాత్రమే తీసుకోవాలా- అన్నవి హక్కుల ఉద్యమంలో ఆయన ప్రశ్నలు. వ్యక్తికీ మానవాళికీ మధ్య ఉన్న సంబంధం ఏమిటి, మానవ ప్రవృత్తి అంటే కేవలం వర్గస్వభావమేనా, సమసమాజ ఆకాంక్ష తప్పనిసరిగా విప్లవకర వర్గాలలో కలిగితీరుతుందన్న నమ్మకం ఏమిటి? - ఇవి ఆయన తాత్విక ప్రశ్నలు. ప్రజాస్వామ్యం దానంతట అది ఒక చేరుకోదగ్గ ఆదర్శమని, హక్కులు ప్రజాస్వామ్యీకరణ మరే ప్రయోజనాల కోసమో కాక వాటంతట అవే సాధించదగ్గవని నిరంతర ఆచరణ ద్వారా వ్యవస్థను ప్రజాస్వామీకరించుకుంటూ, ఆ క్రమంలో అత్యున్నత ఆశయాలు, సంకల్పదీక్ష కలిగిన వ్యక్తులను కూడగట్టుకుంటూ పురోగమించడమే ప్రస్తుతకర్తవ్యమని నిర్ధారణకు వచ్చినపుడు, ఆయన దారి వేరైంది. ఆయన ఆలోచనల ప్రాతిపదికపై అతికొద్ది మంది ప్రారంభించిన మానవహక్కుల ఉద్యమం ఈరోజు సొంతంగాను, ఇతర హక్కుల సంస్థలతో కలిసీ రాష్ట్రంలో ఒక బలమైన ప్రజాస్వామిక శక్తిగా ముందుకువెడుతోంది. బాలగోపాల్ ఆలోచనల్లో, సాహిత్య ఆలోచనలతో సహా, వచ్చిన మార్పు వెనుక ఆయన హక్కుల ఉద్యమ కార్యాచరణ కీలకమైనది. హక్కుల ఉద్యమం ఆచరణలో ప్రజాజీవితాన్ని, రకరకాల మనుషుల సన్నద్ధతలను, సందిగ్ధతలను, స్వార్థాన్నీ అర్థం చేసుకోవడానికి, అనేక అంచెల్లో ఉండే జన జీవితాన్ని సాధ్యమైనంతగా తెలుసుకోవడానికి బాలగోపాల్కు సాహిత్యం, ముఖ్యంగా సంశయం నుంచి భయం నుంచి కుతూహలం నుంచి మార్పు పట్ల అనుమానం నుంచి పుట్టిన కాల్పనిక సాహిత్యం ఉపకరించింది. ఒక వాస్తవం కప్పిపుచ్చే అనేక వాస్తవాలను దర్శించడానికి పోస్ట్ మోడర్నిజం, మానవ ప్రవృత్తిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఫ్రాయిడ్ మనోవిశ్లేషణ, అస్తిత్వవాదం ఆయనకు ఉపకరించాయి. చరిత్రను, వర్తమానాన్నీ అర్థం చేసుకోవడానికి, భవిష్యత్తును రూపొందించుకోవడానికి ఉపకరించే తాత్వక దృక్పథం కోసం జరిపిన అన్వేషణలో భాగాలే, అందులో ప్రారంభం నుంచి చివరి దాకా మార్క్సిజానికి ఉన్న ప్రాధాన్యం మరిదేనికీ లేదు. తక్కినవి దానిలోని లోపాలను, ఖాళీలను భర్తీచేసే పూరకాలే.<br /> <br /><br /> 1980 దశకం కొత్త పోరాటాలనే కాదు, కొత్త ప్రశ్నలనూ తీసుకువచ్చింది. జాతుల పోరాటపుచర్చలు, మహిళా దశాబ్దం ఊతమిచ్చిన స్త్రీ చైతన్యం, కారంచేడు హత్యాకాండ రగిలించిన దళితవాదం- ఆ దశాబ్దపు సంచలనాలే. ఆటా పాటా మాటా బందయిన నిర్బంధం, లాటిన్ అమెరికన్ దేశాలను అనుభవంలోకి తెచ్చిన అదృశ్యాలు పౌరహక్కుల ఉద్యమాన్ని రాష్ట్రంలో ఏకైక బహిరంగ ప్రతిపక్షంగా తీర్చిదిద్దాయి. సోషలిస్టు దేశాలు కుప్పకూలుతున్న చప్పుడు దశాబ్దం మధ్యనాటికే పెరిస్త్రోయికాగా వినిపించింది. తరువాతి దశాబ్ది మోసుకువచ్చే ప్రపంచీకరణ శకునాలు రాజీవ్గాంధీ 21వ శతాబ్ది జపంలోనే «కనిపించాయి. 'నాగరికతల యుద్ధంగా, టెర్రరిజం మీద పోరుగా నూతన శతాబ్దిలో నామకరణం పొందిన పరిణామాలకు దేశీయమైన ఆజ్యం పోసిన ్ఞఅయోధ్య వివాదం, దానికి విరుగుడుగా పుట్టిన సామాజిక న్యాయ రాజకీయాలు ఈ పదేళ్లకాలపు విశేషాలే. 89 నుంచి 91 దాకా రెండు దశాబ్దాల మూలమలుపు ఎన్నో కీలకమయిన సామాజిక పరిణామాలకు వేదిక అయింది. ఎవరి యుద్ధం వారే చేయాలనుకునే, చేసే కాలం వచ్చింది. అందరికీ ప్రాతినిధ్యం, అన్నిటికీ నాయకత్వం వహించే రాజకీయాలపై భావ ప్రచార, సాహిత్య రంగాలలో విమర్శ ఉధృతమయింది. దేనికైనా సమాధానం చెప్పే సైద్ధాంతికత, తమదే సరిఅయిన మార్గమనుకోగలిగిన నైతికత- అస్తిత్వ ఉద్యమాల ప్రశ్నల ముందు నిలబడలేకపోయాయి. ఏకకాలంలో అనేక ప్రగతిశీల ఉద్యమాలు సమాంతరంగా నడుస్తూ ఉండడం, సామాజిక, సాహిత్యరంగాలలో పరస్పర ప్రశ్నాయుద్ధాలు 1990 దశకం ప్రత్యేకత. <br /><br /> ఈ రెండు దశాబ్దాల కాలంలో ఇంతింతై వటుడింతై విప్లవోద్యమం విస్తరించింది. అనేక నిర్బంధాల నడుమ ఒక ప్రబలమైన రాజకీయశక్తిగానే ఉంటూ వచ్చింది. విప్లవ శిబిరానికి అతిసన్నిహితంగా ఉంటూ, సందేహాలను నిబద్ధతతో ఎదుర్కొనగలిగే వారి సంగతి సరే, ప్రజా ఉద్యమాలను, సాహిత్యాన్ని అభిమానించి అనుసరించే సాధారణులకు ఈ రెండుదశాబ్దాల కాలం నిశ్చయసంశయాల మధ్యనే గడచింది. ఒకపక్కన సాహసాలు త్యాగాలతో నిండిన విప్లవోద్యమం, మరోపక్కన ఆ విప్లవోద్యమంపైనా, లోనా, సమాంతరంగా వినిపిస్తున్న ప్రశ్నలు. ఏదో ఒక బలమైన ఉద్వేగాన్ని ఆసరా చేసుకుని సమాధానపడడమే తప్ప, సంతృప్తి పరచే సమాధానాలు దొరకని ప్రశ్నలు. <br /><br /> సాహిత్యప్రయోజనం ఏమిటి? ప్రజలను ఉద్యమోన్ముఖులను చేయడం, సమీకరించడం మాత్రమేనా? లేదా చైతన్యస్థాయిని పెంచడం, అవగాహనను కలిగించడమా? గతంలోను, ప్రస్తుతమూ వచ్చిన మంచి సాహిత్యమంతా ఈ నిర్వచనానికి ఒదుగుతుందా? రచయితలు తమ ప్రజాజీవితంలో వ్యక్తంచేసిన పక్షపాతాలను బట్టే ఆ రచయిత రచనలను కూడా అంచనా వేస్తున్నామా? అన్ని రకాల రచనలలోని పక్షపాతాలను వివరించే సాధనాలున్నాయా? మధ్యతరగతి జనం ప్రగతిశీల దృక్పథాన్ని అలవరచుకుంటే, తమ వర్గాన్ని వర్గలక్షణాలను నిందించుకుంటూ, విప్లవకరవర్గాల గురించి మాత్రమే, లేదా వారిని ప్రశంసిస్తూనో మాత్రమే రాయాలా? ఏదేదో రాసి చివరలో ఒక పంక్తి విప్లవోన్ముఖంగా ఉంటే విప్లవకవిత్వం అవుతుందా? వచనకవిత్వంలో సంక్లిష్టత, అధివాస్తవిక ధోరణులు అంతగా నిరాకరించదగ్గవా? వాటికి సామాజిక పునాది ఏదీ లేదా? ప్రయోగశీలత వాంఛనీయం కాదా? సమాజవాస్తవికతకీ, ఉత్తమసాహిత్యానికీ మధ్య ఉండవలసింది బింబ ప్రతిబింబ సంబంధమేనా? ప్రగతిశీల సాహిత్యశిబిరం తమ సిద్ధాంతచట్రానికి లోబడి కూడా భిన్నాభిప్రాయాల విషయంలో మరింత సహనంగా ఉండగలిగే అవకాశం లేదా? సాహిత్యంలో, ముఖ్యంగా కవిత్వంలో సామాజికధోరణికి కాస్త ఎడంగా కనిపించగానే పలాయనవాద, నైరాశ్యవాద బిరుదాలతో సత్కరించవలసిందేనా? - ఇటువంటి అనేకానేక సాధారణ సందేహాలు1980లలో ఆరంభమైన ఒక తరాన్ని (లేదా ఆ తరంలోని ఒక పాయను) వేధించాయి. ఆ తరువాత దశాబ్దంలో, అస్తిత్వ ఉద్యమాలు సంధించిన ప్రశ్నలు, పోస్ట్మోడర్నిజం ప్రభావంతో ముందుకువచ్చిన ప్రశ్నలు- సోషలిస్టుదేశాల పతనం కేవలం రివిజనిజం పతనం మాత్రమేకాదేమోనన్న సంశయం బాధించాయి. పైకి అనే ధైర్యంచేయకపోయినా, మొన్నమొన్నటిదాకా , అమాయకత్వంతోనే కావచ్చు, సమీపంగా కనిపించిన సమసమాజలక్ష్యం (పోనీ, మెరుగైన మానవీయ సమాజ లక్ష్యం), సుదూరంగా, ఒక్కొక్కసారి అసాధ్యంగా కనిపించడం కూడా ఆ ఆదర్శాన్ని సమ్మతించేవారిని మథనపరచింది. వీటన్నిటిని ప్రధాన ప్రగతిశీల శిబిరాలు నివృత్తి చేయడానికి ప్రయత్నించలేదని కాదు. కానీ నివృత్తి పరచలేకపోయాయి.<br /><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"> ఈ మొత్తం పరిణామాలను మేధకు గిరిగీసుకోకుండా వేయికళ్లతో పరికించినవాడు బాలగోపాల్. ప్రజాపక్షపాతం నుంచి, సమసమాజ ఆశయం నుంచి పక్కకు జరగకుండా ఆ సంశయాలను నివృత్తి చేయడానికి ఆయన ప్రయత్నించారు. మరింత స్పష్టంగా చెప్పాలంటే సమసమాజ ఆదర్శం మీదా, దాని సాధకుల మీద అపరిమితమైన ప్రేమతోనే ఆ అన్వేషణ చేశారు. ఆయన అన్వేషణ పునాది-ఉపరితలం, అవయవి-అవయవం, పదార్థం-చైతన్యం, వర్గస్వభావం-మానవప్రవృత్తి వంటి సమస్యాత్వక ద్వంద్వాలపై లోతయిన తాత్విక చర్చగా జరిగి ఉండవచ్చు. కానీ, ఆ చర్చ సాహిత్యరంగంలో స్పృశించింది పైన చెప్పిన సంశయాలనే. ఎక్కడ ఆలోచన ఒక జడత్వానికి లోనయి అడుగుముందుకు పడని సందర్భం వచ్చిందో అక్కడ, ఆయన సాహసిించారు. ఆయన కూడా తొలిరోజులలో విశ్వాసాతిశయంతో మాట్లాడిన సందర్భాలు లేకపోలేదు. కాకపోతే, ఆయనను ముందుకు తీసుకువెళ్లిన సుగుణం- తాను బౌద్ధికంగా సమాధానపడేవరకు దేనీతోనూ పూర్తిగా సంతృప్తిచెందకపోవడం (ఆయన బౌద్ధంపై ప్రత్యేకంగా రాసినట్టు లేదు కానీ, తనమాటలైనా సరే సొంతంగా నిర్ధారించుకునేవరకు విశ్వసించవద్దని బుద్ధుడు చెప్పాడు). అందువల్లనే మొదటి నుంచీ ఆయన సొంత పరిశీలనలకు, అంచనాలకు సాహసించేవారు. ఆ సొంత దనం వైయక్తికమైన ఇష్టాయిష్టాలకు సంబంధించింది కాదు, వస్తుగతమైన అంచనాలో వ్యక్తమైన సొంతదనమే. 1982లోనే మరాఠీ దళిత సాహిత్యం గురించి రాస్తూ, మహారాష్ట్రలో దళితులను చేరుకోవడంలో కమ్యూనిస్టుల వైఫల్యం గురించి ఆత్మపరిశీలన జరగాలన్నారు. భవిష్యత్తులో చరిత్ర దిద్దుబాటు జరిగితే - అగ్రవర్ణ సంఘసంస్కర్తల స్థానాన్ని జ్యోతిబా ఫూలే తీసుకుంటాడని నిర్ధారణగా చెప్పారు. దళితసమస్య గురించి అప్పటి కమ్యూనిస్టుల దృక్పథమే బాలగోపాల్లో కనిపించినా, ఏ వర్గేతర ఉద్యమం నుంచి అయినా, దృక్పథం నుంచి అయినా మంచిని గ్రహించాలనే దృష్టి, కమ్యూనిస్టుల ఆచరణలో అయినా సిద్ధాంతంలో అయినా లోపం కనిపించినప్పుడు దాన్ని అలక్ష్యం చేయకూడదన్న పట్టింపు మొదటినుంచి ఆయనలో ఉన్నాయి. 1990 తరువాత తన తాత్విక అన్వేషణలో భాగంగాను, దానికి వాహికలుగాను బాలగోపాల్ చేసిన రచనలను, ముఖ్యంగా సాహిత్య రచనలను పరిశీలించినప్పుడు ఆయన అభిప్రాయాలలో స్పష్టమైన మార్పు కనిపిస్తుంది. అస్తిత్వవాదాన్నీ, ఆధునికానంతరవాదాన్నీ నిందాపూర్వకంగాకాక, గ్రహించదగ్గ మంచి ఉన్న వాదాలుగా నొక్కి చెప్పడం మొదలుపెట్టారు. 'నిరాశావాదం మానవ అనుభవంలోని అపరిపూర్ణతకూ అసమగ్రతకూ అపశ్రుతికీ పరమత్వాన్ని ఆపాదించి అస్తిత్వ వాద సిద్ధాంతాన్ని ఆవిష్కరించింది. ఆ దృక్పథాన్ని మార్క్సిజం తిరస్కరించేముందు దాని ఆవిర్భావంలోని నిజమయిన సందిగ్ధాన్ని గుర్తించవలసిన అవసరం ఉంది' (1991) అని ఆయన హెచ్చరించారు. ఆ సందిగ్ధానికి సాహిత్యంలో సహజమయిన స్థానం ఉంటుందని, పాట కంటె వచన కవిత్వమే ఆ సందిగ్దాన్ని వ్యక్తం చేస్తుందని, సందిగ్ధం బలపడినప్పుడు ప్రయోగ వైచిత్రీ అధివాస్తవికతా ప్రవే శిస్తాయని బాలగోపాల్ అన్నారు.రచనలు మంచివైపు మొగ్గుచూపితేనే ఉత్తమ సాహిత్యమన్న అభిప్రాయంతో 'మనిషి, చరిత్ర,మార్క్సిజం' (1993) వ్యాసంలో ఆయన విభేదం ప్రకటించారు. ఏ చారిత్రక పరిణామమయినా మనిషిలో ఆశలను,ఆకాంక్షలను, భయాలను, కుతూహలాన్ని మేల్కొల్పుతుందని, అవి చీకటి కోణాలలో దాగి ఉన్న మానవ జీవిత విశేషాలపై కొత్త వెలుగులను ప్రసరింపచేస్తాయని, ఆ కొత్త వెలుగులో కనిపించే కొత్త భయాలు, కొత్త ఆశలు, కొత్త విషయాలు, కొత్తగా కనుగొన్న పాత విషయాలు గొప్ప సాహిత్యానికి కథావస్తువు- అని ఆ వ్యాసంలో ఆయన ప్రతిపాదించారు. ఈ వ్యాసంలోని అనేక అంశాల ఆధారంగా 2001లో ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో- సాహిత్యాన్ని కేవలం ఉద్యమాల నేపథ్యంలో చర్చించడం పొరపాటని, సాహిత్యం పాత్ర జీవితమంత విస్తృతమైనదని వివరించారు. సాహిత్య సృజన మానవ అస్తిత్వంతో సన్నిహితంగా ముడిపడిన ప్రక్రియ అని, చైతన్యయుతంగా బతకవలసిన మనిషికి జీవితంలో తప్పనిసరిగా తారసపడే అసంపూర్ణతలను, ఖాళీలను సాహిత్యం, ముఖ్యంగా కాల్పనిక సాహిత్యం భర్తీ చేస్తుందని, ఆ కర్తవ్యం తప్ప మరి దేన్ని సాహిత్యానికి విధించినా అది అర్థరహితమేనని బాలగోపాల్ అంటారు. సిద్ధాంతాలు, అనుభవాలు, దృక్పథాలు మరుగుపరచే వాస్తవికతను కూడా సాహిత్యం ప్రతిఫలిస్తుందని, అది ఏకకాలంలో జీవితమంత విస్తృతంగా వ్యవహరిస్తుందని బాలగోపాల్ చెబుతారు. సాహిత్య ప్రయోజనం గురించి, సాహిత్యంలో పక్షపాతాల గురించి- ఇంత కాలం స్థిరపడి ఉన్న మూస, అసమగ్ర అభిప్రాయాలన్నిటినీ ఆయన తన ప్రతిపాదనల ద్వారా పూర్వపక్షం చేశారు. సాహిత్యాన్ని సాహిత్యం చేసేది దాని రూపమే అని ఖండితంగా చెప్పారు. రూపం గురించి మాట్లాడితే, దానిమీద శ్రద్ధ చూపితే మైలపడిపోతామన్న దృష్టి ఉండకూడదన్నారు. అసంబద్ధ వాస్తవికతను చిత్రించే సాహిత్యం సాధారణ రూపంలో వ్యక్తం కాజాలదని చెబుతూ యుద్ధకాలం నాటి యూరోపియన్ కవిత్వాన్ని ఉదహరిస్తారు. కథనాలు కాలక్రమంలో మాత్రమే ఉండడం, శుష్క వాస్తవికత పరిధిలోనే ఊహలు సంచరించడం కాల్పనిక సాహిత్యానికి ప్రతిబంధకాలని భావిస్తారు. మరణానంతర జీవితం గురించి మానవజాతి చేసిన ఊహలు, వాటిని పాలకవర్గాలు ఎట్లా ఉపయోగించుకున్నదీ చెబుతూనే, రచయితకు అటువంటి ఊహలు అపరిమతమైన వెసులుబాటు కల్పిస్తాయని, వాస్తవికతావాదంలో సాధ్యంకాని సన్నివేశాలు, సందేశాలు ఈ రూపంలో సాధ్యపడతాయని చెబుతారు. ఖాళీలను పూరించే సాహిత్యకర్తవ్యాన్ని సమసమాజ ఆశయసాధనకు ఎట్లా వినియోగించుకోవాలో ఆలోచించాలని, అందుకు పనికివచ్చే సాహిత్యసిద్ధాంతాన్ని రూపొందించుకోవాలని అంటారు. సాహిత్యానికి, విమర్శకు బాలగోపాల్ ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం రీత్యా, ఆ రంగంలోనే ఆయన పెద్ద మార్పు ఆశించారు. వర్గచైతన్యంతో రాసిన సాహిత్యం కాక, ఇతరమయిన వాటిని అనుమానంతో, వ్యతిరేకతతో చూసే దృష్టిని కూడా ఆయన తప్పుపట్టారు. ఏదో ఒక పక్షం వహించడమే ఉత్తమసాహిత్యాన్ని గ్యారంటీ చేయదని చెప్పారు. సాహిత్యానికి ప్రజలను సంఘటితం చేయడం, చైతన్యపరచడం కాక మరెన్నో కర్తవ్యాలున్నాయని, జీవితంలో ఉద్యమాలు ఒక భాగం మాత్రమేనని అన్నారు. 'ప్రజానుకూల ఆచరణలో ఉన్నవారికి సైతం జీవితంలో సాహిత్యంలో సందిగ్ధాలు అనేకం సశేషంగానే ఉంటాయని, సాహిత్యంలో మనకు నచ్చనిధోరణులు కొనసాగుతూనే ఉంటాయని బాలగోపాల్ అంటారు. వ్యక్తికీ మానవాళికీ మధ్యనున్న వైరుధ్యం పరిష్కారం కానంతవరకూ మనతో ఉండే ఈ అస్తిత్వ సందిగ్ధాలకు సాహిత్యంలో స్థానం ఉంటుందని మరచిపోతే పొరపాటన్నది ఆయన హెచ్చరిక. <br /> <br /> ప్రస్తుతం విశ్వసిస్తున్న సిద్ధాంత చట్రం ద్వారా, ఆచరణ పద్ధతుల ద్వారా సమసమాజలక్ష్యాన్ని చేరుకోగలమా లేదా అన్నది ఆయన అన్వేషణల్లో ముఖ్యమైనది. మౌలికమయిన, అంతిమమయిన మార్పును కోరే చైతన్యశీలురు అవతరించాలంటే, మానవ ప్రవృత్తిలోని వికార లక్షణాలను అధిగమించే పోరాటం కూడా చేయవలసి ఉంటుందని, సమసమాజం అంటే ఏదో పొందడం కోసం విధించుకునే లక్ష్యం కాదని, అందరూ ఎంతో కొంత కోల్పోవడానికి కూడా సిద్ధపడినప్పుడే అది నెరవేరుతుందని ఆయన గుర్తుచేశారు. మానవప్రవృత్తిలోని అగాధాలను చాపల్యాలను అధిగమించి సమసమాజలక్ష్యానికి చేరువ కావాలంటే తదనుగుణమైన చైతన్యయుతమైన, సంకల్పపూర్వకమైన ఆచరణ కావాలని అంటూ, మనుషులు దాన్ని సాధించగలరన్న ఆశను కూడా బాలగోపాల్ వ్యక్తం చేస్తారు. <br /> తన దృక్పథంలో వచ్చిన మార్పులను సూచిస్తూ, గత ఆచరణను అభిప్రాయాలను సమీక్షించుకుని 'కల్లోల కథాచిత్రాలు' వ్యాససంకలనానికి వెనుకమాట రాశారు బాలగోపాల్. పౌరహక్కులు, రాజ్యస్వభావం మొదలైన అంశాల మీద తన మారిన అభిప్రాయాలను ఆయన అందులో సూచిస్తారు. బాలగోపాల్ తాత్విక సందేహాలను నివృత్తిచేసి, ఆయనకు కొత్త మార్గం చూపిన దృక్పథమేమిటో కూడా ఆ వ్యాసం లీలామాత్రంగా చెబుతుంది. తన సాహిత్యరచనలను కూడా ఆ పద్ధతిలో సమీక్షించుకుని ఉంటే, మన పని సులువు అయ్యేది. </div><div style="text-align: justify;"></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-small;"><i>(కె. బాలగోపాల్ సాహిత్య వ్యాసాల సంకలనం ''రూపం-సారం : సాహిత్యం పై బాలగోపాల్ '' (2011</i></span><span><span style="font-size: x-small;"><i> ) కు రాసిన ముందమాట.</i></span> )</span></div><div style="text-align: justify;"><span> </span> <span> </span></div><div style="text-align: justify;"><br /><br /><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-402408245176214102?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-74725020102806140392011-12-29T16:09:00.000+05:302011-12-29T16:09:35.084+05:30ఉద్రిక్త గాంధర్వం, రఘునాథం కవిత్వం<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="heading" style="text-align: justify;"><b> </b></div><div style="text-align: justify;"> రఘునాథం అంటే, దాశరథీ, కొనకళ్ల లలితగీతాలు గుర్తొస్తాయి. ఎంత గొప్ప గాయకుడు? పాటల్ని అతని గొంతు అద్భుతమైన అర్థాలలోకి అనువదించేది. అసలు రఘునాథమే ఒక లలితగీతం. శాస్త్రీయ, జన సంగీతాల మధ్య అతనొక లలితగీతం. అతని గొంతెప్పుడూ ఆకాశమంత ఎత్తునో, దిక్కులు పిక్కటిల్లే తీవ్రతనో ప్రకటించేది కాదు. మంద్రమైన గీతమే తప్ప ప్రభంజనగానం అతనికి తెలియ దు. కవిత్వంలోనూ అంతే. <br /><br />రఘునాథం వెళ్లిపోయి ఏడాదైంది. ఎప్పుడో ఉన్నట్టుండి వినిపించే అతని పలకరింపు కోసం ఇంకా ఎదురుచూడడమే తప్ప, అతను లేడన్న సంగతి ఇంకా ఇంకలేదు. నిష్క్రమణకు చాలా కాలం ముందునుంచే అతను ఉండీలేనట్టుగా ఉండిపోవడం అలవాటు చేసుకున్నాడు. తనలో తానొక బీభత్స ఏకాంతాన్ని నిర్మించుకుని, అందులోనుంచే తొలుచుకున్న గవాక్షాల నుంచి ప్రపంచంతో సంభాషించేవాడు. అతని ఇష్టం, ఎప్పుడు ఏ పరిణామం అతన్ని కలవరపరుస్తుందో, ఎప్పుడు ఏ ఉద్వేగంలో వివశమవుతాడో, ఎప్పుడు ఏ కొత్త పొయెంను గర్భితం చేసుకుంటాడో- అప్పుడు అతను తగిన మనిషి కోసం తన గుడారం నుంచి మెడను బయటికి సాచేవాడు. క్లుప్తమో సుదీర్ఘమో అయిన ఒక సంభాషణ తరువాత తిరిగి తనను తాను ఉపసంహరించుకునేవాడు. సజీవ సంబంధం నిలుపుకుంటూనే అతిథిమిత్రుడిగా మెలిగేవాడు. <br /><br />అదంతా చివరి సంవత్సరాల సంగతి. 70ల చివర్లో ఉస్మానియాను వెలిగించిన కవిత్వ దీపాలలో గుడిహాళం రఘునాథం ఒకడు. ఆశయాలూ ఆదర్శాలూ కవనకాంక్షా దట్టించిన రాబోవుయుగం దూతలలో అతనూ ఒక యువకుడు. సాహిత్యలోకంలోకి నావంటి విద్యార్థులను సిధారెడ్డి, సుంకిరెడ్డిలతో పాటు చేయిపట్టుకుని నడిపించుకుని వెళ్లినవాడు, పాత్రికేయ వృత్తిలో స్వల్పకాలమే అయినా సహచరుడయ్యాడు. అధ్యాపకుడయిన తరువాత అతని జీవనమార్గమే వేరయింది. కళ్లు వెలుగుతూనే ఉన్నాయి, హృదయం సంచలిస్తూనే ఉన్నది, స్పర్శ తడితడిగానే ఉన్నది, ఆ గొంతు పాడుతూనే ఉన్నది- ఎక్కడో ఏదో దారితప్పింది. <br /><br />తెల్లవారినదని భ్రమసి చీకటిలో మాయతీగ తొక్కిన మాలదాసరి వలె అతను తప్పిపోయాడు. ఏ పాదరక్షలూ తనకు సరిపోవడం లేదని, ఏ ఛత్రమూ తనకు నీడనివ్వడం లేదని, ఏ జలమూ దాహం తీర్చడం లేదని సతమతమయ్యాడు. చీకటిని ద్వేషించడం మానలేదు, వెలుతురును ప్రేమించడమూ వదలలేదు. కళ్లు విప్పార్చి</div><a name='more'></a> లోకపు పోకడను గమనించడమూ విరమించలేదు. కోటిఆశల జనగానంతో కోరస్ పాడడమూ ఆపలేదు. కానీ, ఎక్కడో లోలోపలే తనతో తానే ఎడబాటు చెందడం మొదలుపెట్టాడు. <br /><br />'ఒంటరిని ఒంటరొంటరొంటరిని' అని పలవరించసాగాడు. 'పదమా, స్వరమా, జనమా, కదనమా?/ మోహం, మోహం- అంతే' అని పాకులాడిన మనిషి, 'కామమూ లేదు, మోహమూ లేదు/ ప్రేమా లేదు, ద్వేషమూ లేదు /రంగూ లేదు, రుచీలేదు / వాసన ఎప్పుడో తప్పుకుంది కదా జీవితం నుంచి' అని విరక్తుడయ్యాడు. వ్యక్తిగతంలోనే ఇంత వైరాగ్యం, సామాజికంలో అంతా ఆశావాదమే, అన్వేషణమే. 'ఏదీ, పదునున్న ఓ పాట, ఏదీ ఒక రణన్నినాదం' అని వెదుక్కోవడమే. 'సింహాసనం మీంచి రూపాయిని తోసేయ్'మనే ఆజ్ఞాపనమే. <br /><br />'జ్వాలాసముద్రంలో లంగరంటూ ఉండద'న్న తొలినాటి గుర్తింపును కొనసాగించడమే. బెంగ కేవలం రిక్తహస్తాలతో వెళ్లిపోవడం గురించి మాత్రమే కాదు, విప్లవం గురించీ బెంగే, తెలంగాణా గురించీ బెంగే, బాలగోపాల్ గురించీ బెంగే, మాయమైపోతున్న మనిషి గురించీ, నల్లపూసైపోయిన కవిత్వపాదం గురించీ- అన్నిటి గురించీ బెంగే. ఉన్నట్టుండి మేల్కాంచి, ప్రపంచ గమనాన్ని చేతుల్లోకి తీసుకోవాలన్న తపనే. ఏ వాహికలూ లేకుండా యథార్థాన్ని యథార్థంగా చూడాలనే విపశ్యనమే. <br /><br />రఘునాథం అంటే, దాశరథీ, కొనకళ్ల లలితగీతాలు గుర్తొస్తాయి. ఎంత గొప్ప గాయకుడు? పాటల్ని అతని గొంతు అద్భుతమైన అర్థాలలోకి అనువదించేది. అసలు రఘునాథమే ఒక లలితగీతం. శాస్త్రీయ, జన సంగీతాల మధ్య అతనొక లలితగీతం. అతని గొంతెప్పుడూ ఆకాశమంత ఎత్తునో, దిక్కులు పిక్కటిల్లే తీవ్రతనో ప్రకటించేది కాదు. మంద్రమైన గీతమే తప్ప ప్రభంజనగానం అతనికి తెలియ దు. కవిత్వంలోనూ అంతే. తిలక్లాగా రాజకీయాలకు విముఖుడో, ఇస్మాయిల్లాగా వ్యతిరేకో కాదు రఘునాథం. నిలువెల్లా రాజకీయమైన మనిషి అతను. అయినా అత ని కవిత్వం మాత్రం పిడుగులు కురిసేది కాదు, జడివానతోనో కుంభవృష్టితోనో తల కడిగేది, లేదా తుడిచిపెట్టేది. అగ్నిపర్వతాలను ఆలింగనం చేసుకుని కూడా గోరువెచ్చని పాట పాడినవాడు రఘునాథం. నాడులను కాక, హదయాన్ని నేరుగా తాకి ప్రకంపనలు సృష్టించిన పాట అతనిది. <br /><br />రఘునాథంకి మోసం అంటే కోపం. కవిత్వం చేసే మోసం అంటే, కవి చేసే మోసం అంటే ఆగ్రహం. 'నీ కళ్లలో మేఘం లేదు/ నీ గొంతులో పక్షులు పాడటంలేదు/ నీ వరుసలో సరసంలేదు/ మోహంలేదు/ నీ భావదారిద్య్రం నుంచి నీకు మోక్షంలేదు- అని అతను నిలదీసింది 'పరభాష'లో పరిమళించాలనుకునే కవి నే. 'మల్లెతీగల్లాంటి పదచిత్రాల్తో ఎడారి నిజాల్ని అలంకరించడం', 'ఆచార దుర్వాసనల్ని ప్రస్తావిస్తూ పదసౌరభాల్లో పడిపోవడం' - రఘు తొలిరోజుల్లోనే గుర్తించిన కవిత్వ నేరాలు. అందుకే 'పద్యం లో ఇమిడిపోవాల్సిన అందం పద్యం ముందు తెరగా వాలటం హత్య' అని అతను స్పష్టంగా ప్రకటించాడు.<br /><br />"ఇది బతుకు కాదు<br />అమానుష క్రీడ<br />నిజం అయినా<br />మనల్ని పట్టి పీడిస్తున్న అబద్ధపు జీవన హేల<br />అలసి, సొలసిన ఆకాశం, భుజాల మీద<br />విలపిస్తున్న ప్రకృతి<br />బీభత్స గీతాన్ని<br />ఆలపిస్తున్న శ్రమ<br />తీగలు తీగలుగా సాగే పాటను ఖండిస్తున్న దుర్మార్గం<br />చెరసాలకు పోయేవాడొకడు<br />చింతల జాడ్యాన్ని<br />విస్తరించేవాడొక్కడు<br />బొట్లతో అధికారం కైవసం చేసు<br />కోవాలనుకునే వాడు మరొకడు<br />కన్నతల్లిని<br />ఇంటినుంచి గెంటేసి<br />'జననీ జన్మభూమిశ్చ' అంటూ<br />నేలను మోసం<br />చేసేవాడు ఇంకొకడు<br />సంస్కృతులను కూల్చి<br />కన్నీళ్లను కూడా వ్యాపారం చేసి<br />మానవతను ప్రదర్శించేవాడు<br />మరొకడు..''<br /><br /><br />నిజమే, రఘునాథం, ఇప్పుడు కవిత్వం రాయాలంటే గొప్ప సాహసం కావాలి! రఘునాథం తెలంగాణవాది. 'తృష్ణా' తీరాన పుట్టి, 'ఎవడో సృష్టించిన ఎడారిలో జెముడు చెట్లయిన'వారి కోవలోని వాడు. నల్లవలస రహస్యాన్ని ఆవిష్కరించినవాడు. పుస్తకాల తత్వశాస్త్రం చదివినవాడు, బైరాగుల తత్వాన్ని, 'అమరచింత' రహస్యాల్నీ ఆలకించాడు. 'తెరూతెరూతెరూ ఏ శబ్దం ఎదురుచూస్తుందో, ఏ భావం కౌగిలించుకంటుందో' అని ఆత్రంగా ప్రతిశబ్దాన్నీ హృదయాన్నీ తట్టినవాడే. <br /><br />అతనికి గోరటి ఎంకన్న అభిమానకవి కావడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది? ' ఒక జననం, ఒక మరణం' కావ్యాన్ని ఎదలోతుల్ని తడుముతున్నందుకు ఎంకన్నకు అంకితమిచ్చాడు రఘునాథం. పాలమూరు జిల్లా పండితపరంపర కోవను ప్రక్షాళన చేసి జనతాత్విక కవిత్వస్రవంతిలో సంగమింపజేసిన సందర్భం అది. ఈ నేలకు ఒక పాటా, ఒక పదమూ, ఒక తత్వమూ ఉన్నాయని నమ్ముతున్నవారందరూ ప్రేమించే కవిత్వం ఎంకన్నది. రఘునాథం జ్ఞాపకాన్ని ఎంకన్న పాటలో కూడా మనం పసిగట్టవచ్చును. రఘునాథం మొదటి పురస్కారాన్ని ఎంకన్న అందుకోవడం అందుకే అతి సహజంగా అనిపిస్తున్నది. <b>- </b><br /><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><b> (ఈ డిసెంబర్ 28 కి <span> </span> గుడిహాళం రఘునాథం చనిపోయి ఏడాది. నేడు అతని పేరిట మొదటి పురస్కారం గోరటి ఎంకన్న అందుకున్నారు)</b></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-7472502010280614039?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-17570995347192656302011-11-11T22:08:00.001+05:302011-11-11T22:10:56.755+05:30సంభాషణ సమీక్షలు<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">మొన్న ఆగస్ట్ లో విడుదల అయిన నా పుస్తకం "సంభాషణ" మీద వచ్చిన సమీక్షల్లో కొన్నింటిని ఇక్కడ చదవండి.<br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/-6VT9AS_5_kQ/Tr1PPTRDi7I/AAAAAAAAAFw/ZnwH_W9eXKE/s1600/78.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://4.bp.blogspot.com/-6VT9AS_5_kQ/Tr1PPTRDi7I/AAAAAAAAAFw/ZnwH_W9eXKE/s320/78.jpg" width="232" /> </a></div><br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/-J0LuooP9al8/Tr1PVxyMl5I/AAAAAAAAAF4/JGmejSHLhrA/s1600/79.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://1.bp.blogspot.com/-J0LuooP9al8/Tr1PVxyMl5I/AAAAAAAAAF4/JGmejSHLhrA/s320/79.jpg" width="237" /></a></div><br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/-kjpXx9Qb-U4/Tr1PftikIvI/AAAAAAAAAGA/F1dWXLlrX8w/s1600/51.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://4.bp.blogspot.com/-kjpXx9Qb-U4/Tr1PftikIvI/AAAAAAAAAGA/F1dWXLlrX8w/s320/51.jpg" width="229" /></a></div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-1757099534719265630?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-16404438738603240002011-08-16T20:57:00.001+05:302011-08-16T20:58:47.667+05:30వచనమై పుడుతున్నాను<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody>
<tr><td style="text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/-PHgsvvi9ltk/TkqMB7LvpgI/AAAAAAAAAFs/jja8SDZpGmY/s1600/DSC_5458.JPG" imageanchor="1" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img border="0" height="212" src="http://4.bp.blogspot.com/-PHgsvvi9ltk/TkqMB7LvpgI/AAAAAAAAAFs/jja8SDZpGmY/s320/DSC_5458.JPG" width="320" /></a></td></tr>
<tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;">విశిష్ట సభికులు </td></tr>
</tbody></table><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody>
<tr><td style="text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/-gJ4H_K7_Cys/TkqLg2-MeNI/AAAAAAAAAFo/0krX4CxOz3M/s1600/DSC_5444.JPG" imageanchor="1" style="margin-left: auto; margin-right: auto;"><img border="0" height="212" src="http://4.bp.blogspot.com/-gJ4H_K7_Cys/TkqLg2-MeNI/AAAAAAAAAFo/0krX4CxOz3M/s320/DSC_5444.JPG" width="320" />.</a></td><td style="text-align: center;">.</td></tr>
<tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;">.ఆవిష్కరణ 14 ఆగస్ట్ 2011 </td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><br /></td></tr>
</tbody></table><table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody>
<tr><td style="text-align: center;"><img border="0" height="226" src="http://1.bp.blogspot.com/-iqMzxdjQPwA/Tkp8K7-VG7I/AAAAAAAAAFk/4wz_rz0CF3g/s320/k+sreenivas+cover+for+printing+copy.jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" width="320" /></td></tr>
<tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;">సంభాషణ ముఖచిత్రం </td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"></td></tr>
</tbody></table><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: justify;">వాచ్యార్థంలో ఇవి సంభాషణలు కావు. కొన్ని కేవలం స్వగతాలు, మరి కొన్ని పలవరింతలు, ఇంకొన్ని మ్యూజింగ్స్. మొత్తం మీద అన్నీ మునివేళ్ల మీద నుంచి తొణికిన తలపోతలే. ఒక అమూర్తమైన శ్రోతలసమూహంతో వారి అనుమతిలేకుండా సాగించిన ఏకపక్ష సంభాషణలు. కొన్ని విరామాలతో 2004 నుంచి సుమారు ఐదారేళ్లపాటు చేసిన ఈ రచనలు ఇప్పుడు పుస్తకరూపంలో ఎంతవరకు ప్రాసంగికమో నాకు తెలియదు. </div><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: justify;">1992లో ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం సంచికల్లో 'సింగిల్ కాలమ్' పేరుతో ఒక శీర్షిక రాశాను. ఈ సంభాషణలకు ఏదైనా ప్రత్యేకమైన శైలి అంటూ ఉంటే, దానికి 'సింగిల్కాలమ్'తోనే బీజం పడింది. ఒక చిన్న వర్తమాన అంశం తీసుకుని, దానిచుట్టూ ఆలోచనలను అల్లుకుంటూ పోవడం లేదా ఆలోచనలను వర్తమానాన్ని అన్వయించడం- ఇటువంటిదే ఏదో ఒక పద్ధతి ఈ రచనల్లో ఉందనుకుంటాను. మొదటినుంచి నాకు గద్యం మీదనే ఎక్కువ ప్రేమ. వచనంలో అతి సరళంగానూ, అతి గాఢంగానూ రాసే ప్రయత్నం చేయడం నాకు ఇష్టం. వచనంలో పోగలిగినన్ని పోకడలు పద్యంలో పోలేమేమో అనిపిస్తుంది. వచనమై పుడతావ్ అని త్రిపురనేని శ్రీనివాస్ కవిత్వంలో శాపనార్థాలు పెడితే, మంచి వచనం రాసి చూపమని సవాల్ చేసేవాడిని. ఈ కాలమ్స్లో కొన్నిటిని ప్రశంసించడానికి అవి కవిత్వంలాగా ఉన్నాయని పాఠకులు అంటే, దానికి నేను అభ్యంతరం చెప్పేవాడిని. సంభాషణల్లోని <br /><a name='more'></a>వచనశైలిని ప్రత్యేకంగా ఇష్టపడినవాళ్ళూ ఉన్నారు. అభిప్రాయాలతో నిమిత్తం లేకుండా భాషాశైలులను ప్రస్తావిస్తే, అదేమంత ఆనందమూ ప్రోత్సాహమూ ఇవ్వదు. ఈ కాలమ్స్లో భాషకు, వచనానికి సంబంధించి గుణాలు ఏమైనా ఉంటే, అందుకు వస్తువులోని విశేషాలు కూడా సాయపడి ఉంటాయి. </div><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: justify;">విజృంభించి వికృతపరుస్తున్న ఆధునికత, వేగంలోనూ వృద్ధిలోనూ తనను తాను పోగొట్టుకుంటున్న మనిషి, సమస్త విలువలను స్వార్థీకరిస్తున్న మార్కెట్వాదం, మరణశయ్యపై నుంచి గతవైభవాన్ని పలవరిస్తున్న ప్రాకృతిక నైసర్గికత, సౌందర్యం, సంస్కృతి, మంచితనంపై విరుచుకుపడే క్రౌర్యం- ఇవే ఇటువంటివే ఈ వచనంలో పలికిన వస్తువులు. ఆవేదన, ఆగ్రహం,ఆక్రోశం, నిష్ఠూరం, నిర్వేదం, తపన, బెంగ, దుఃఖం, విరహం- ఇవే ఈ రచనల్లో పలికిన ఉద్వేగాలు. వాస్తవికత ఏమిటో తెలిసినవారికి ఈ ఉద్వేగాలు హృదయాన్ని తాకాలని, ఉద్వేగాల్ని స్వీకరించగలిగేవారికి వాస్తవికత ఏమిటో అర్థం కావాలని ఈ రచనలు ప్రయత్నించాయనుకుంటాను. </div><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ప్రచురించే పుస్తకాల ఎంపికలో ఖచ్చితమైన కొలమానాలున్న సంస్థ పర్స్పెక్టివ్స్. పర్స్పెక్టవ్స్ ప్రచురణ అంటే దానంతట అదే ఒక ప్రతిష్ఠ. నా మొదటి పుస్తకం 'సంభాషణ'ను తమ ప్రచురణగా తీసుకువస్తున్నందుకు 'పర్స్పెక్టివ్స్'కు, ముఖ్యంగా ఆర్కె కు కృతజ్ఞతలు. సంస్థ తరఫున ఈ పుస్తకానికి పెద్దలు వి. ఎస్. ప్రసాద్ పరిచయవాక్యాలు రాశారు. వారికి కృతజ్ఞతలు. అందమైన ముఖచిత్రాన్ని డిజైన్ చేసి ఇచ్చిన కవి కథక మిత్రులు రమణజీవికి ధన్యవాదాలు. నా మీద అభిమానంతో అబద్ధాలు చెప్పడానికి కూడా సాహసించిన సహచర పాత్రికేయులు, రచయిత వసంతలక్ష్మికి థ్యాంక్స్. </div><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: justify;">పాత్రికేయవృత్తిలో మార్గదర్శి, వ్యక్తిగతంగా ఆప్తులు కె. రామచంద్రమూర్తి ఆంధ్రజ్యోతి సంపాదకులుగా ఉన్నప్పుడు నా యీ రాతలను అనుమతించి ప్రోత్సహించారు. వారికి, ప్రచురణకర్తగానే కాక, అభిరుచి కలిగిన పాఠకుడిగా కూడా నా కాలమ్ను అభిమానించిన ఆంధ్రజ్యోతి మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ వేమూరి రాధాకృష్ణ కు కృతజ్ఞతలు. </div><div style="text-align: left;"><br />సంభాషణల్లోని అక్షరాలు, ఆలోచనలు చాలా వరకు పుస్తకాల నుంచి, పరిసరాల నుంచి, పాఠశాలల నుంచి, సమాజం నుంచి అలవరచుకున్నవీ, అరువు తెచ్చుకున్నవి. తక్కిన కొద్ది సొంత మాటల్లో కూడా మా సుధ నుంచి దొంగిలించినవే ఎక్కువ. <br /><br /><br /><br /><br />కె. శ్రీనివాస్<br />జులై, 2011 </div><div style="text-align: left;">('సంభాషణ' కు రచయిత ముందు మాట ఇది) <br /><br /><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-1640443873860324000?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-4094967016392890802011-08-09T23:23:00.000+05:302011-08-09T23:23:24.087+05:30'సంభాషణ' వస్తోంది<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/-4t-ClSHT4TU/TkFzuk4fvNI/AAAAAAAAAFU/kWPlFvaHins/s1600/sambhashana-1.gif" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="126" src="http://4.bp.blogspot.com/-4t-ClSHT4TU/TkFzuk4fvNI/AAAAAAAAAFU/kWPlFvaHins/s200/sambhashana-1.gif" width="200" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/-1FzDFOrnO8g/TkFzxYRgepI/AAAAAAAAAFY/KzzSDKCqBUQ/s1600/sambhashana-2.gif" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="126" src="http://4.bp.blogspot.com/-1FzDFOrnO8g/TkFzxYRgepI/AAAAAAAAAFY/KzzSDKCqBUQ/s200/sambhashana-2.gif" width="200" /></a></div><br /><div style="text-align: left;">ఇదే ఆహ్వానం!</div><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: left;"><br /></div><div style="text-align: left;"><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-409496701639289080?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-69311954025007049232011-08-04T18:02:00.000+05:302011-08-04T18:02:46.220+05:30నిషాద కవి<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><h1 style="text-align: justify;"></h1><div id="page1" style="text-align: justify;"><div class="RunningText">"అక్షరాలు అందరివే కాని ఏ కవి అక్షరాలు ఆ కవివే. రంగులన్నీ జలవర్ణాలు కానీ, తైలాలు కానీ, ఆర్గానిక్ కానీ అవన్నీ ప్రకృతివే. భాష సమాజానిదే, కానీ ఏ కవి డయలెక్ట్, ఏ కవి ఇడియొలక్ట్ వాడిదే, మహా అయితే అక్షరాలు వెధవ ఇంగ్లీషులో ఇరవై ఆరు సరే మహా అయితే దానికి నాలుగు బళ్లు. ఎవడి చేతిరాత వాడిదే ఎవడి బడి వాడిదే.'' (పునరపి) ఒక్కగానొక్క 'మో' వెళ్లిపోయాడు. <br /><br />కవిత్వాన్ని చితిచింతనలో ముంచి ఆలపించిన వేగుంట మోహనప్రసాద్, తన శరీరంలోని జీవశేషాన్ని సమాజపరం చేసి జీవితం జిందాబాద్ అని నినదిస్తూ బుధవారం తెల్లవారు జామున కన్నుమూశారు. దందహ్యమానమైన నాలుగు దశాబ్దాల తెలుగు కవిత్వావరణంలో ఒంటరి సామాజికునిలా సంచరించిన కవి నిష్క్రమించాడు. ఒకే ఒక్కడు మాట్లాడిన సాంధ్యభాష ఆగిపోయింది. ఒక 'ఆశ్వాసాంతం' జరిగిపోయింది.<br /><br />దిగంబర కవిత్వోద్యమం ఉధృతంగా ఉన్న కాలంలో 1969లో మోహన్ప్రసాద్ మొదటి కవితాసంకలనం 'చితి-చింత' వచ్చింది. ఆ పుస్తకంలోని మొదటి కవిత 'నిరీహ' మొదటి పంక్తి 'అట్లా అని పెద్ద బాధా ఉండదు'- కవిత్వాభిమానులకు పారాయణ వాక్యమైంది. కవితకు అటువంటి ఎత్తుగడ, అటువంటి సరళమైన పదునైన వ్యక్తీకరణ పాఠకులకు సరికొత్తగా కనిపించాయి. అప్పటికి స్థిరపడి ఉన్న సాహిత్య సంస్కారానికి మోహన్ప్రసాద్ అనుమానాన్నీ, భయాన్నీ, వ్యతిరేకతనూ, దిగ్భ్రాంతినీ కూడా కలిగించారు. 'నీకోసం ఆపిల్ పళ్లు కోస్తూ చెయ్యి కోసుకున్న రక్తపుధారా హిమకిరణపు/ అంచున కళ్లు జారిపోతూ కన్నీటిబొట్లు రాలిపోతున్నట్లు/ విద్యుత్తు ప్రాకుతోన్న తీగల మీద వానత డి' (చితి-చింత) అన్వయం లోపించిన అస్పష్టాస్పష్ట భావావేశం వలె విమర్శకులకు కనిపించింది. 'చితి-చింత' పుస్తకంలోనే సహకవిగా స్వాగత వచనాలు చెప్పిన కె.వి.రమణారెడ్డికి </div><a name='more'></a>మోహన్ప్రసాద్ కవిత్వం 'వాక్యాలు అర్థాంతరంగా ఆగిపోతూ, పదాలు 'పరమ' వ్యావహారికాలు కావడంతో పూర్వ స్వరూపాన్ని మార్చుకొంటూ, భావం సంక్లిష్టమౌతూ, నిజంగానే మనం తాత్వికారణ్య సంచారం చేస్తున్నామా' అనిపించింది.<br /><br />ఫ్రాయిడ్, వేమన్న, ఇలియట్, విశ్వనాథ, సార్త్ర్, రవీంద్రుడు- 'ఈ అన్ని మార్గాల భావమార్గాల కూడలిగా మోహనప్రసాద్ గారి తాత్విక చింతన' అని కె .వి.ఆర్ 'చితి చింతన'ను విశ్లేషించారు. మొదటి సంకలనం ఎంతటి గగ్గోలు సృష్టించినా, మోహన్ ప్రసాద్ నిరుత్సాహపడలేదు. ఆ తరువాత నిరంతరంగా ఆయన సృజించిన కవిత్వమంతా 'రహస్తంత్రి' (1991)గా పాఠకుల ముందుకు వచ్చింది. అప్పుడే ఆయన తన సంకేత సంతకం 'మో'గా మారిపోయారు. చితి-చింత పుస్తకం తరువాత మోహన్ప్రసాద్ను అనుకూల, ప్రతికూల ఆసక్తులతో పరిశీలిస్తున్న తెలుగు సాహిత్యలోకం ఆయన కవిత్వానికి రకరకాల ఆపాదనలు చేసింది. "స్తబ్దత-నిర్వేదం, కేవలం శిల్పదృష్టి... నైరాశ్యం-ఏకాంతప్రియత్వం-లుప్తమైన సాంఘికచేతన ...... సాంకేతిక ధ్వనివాదం- మణిప్రవాళ శైలి- సింటాక్స్ జారిపోవటం- అధివాస్తవిక వెర్రి, అనార్కీ..'' వీటిని 'రహస్తంత్రి' ముందుమాటలో 'మో' గుదిగుచ్చాడు. అవేవీ వాస్తవం కాదని, తన కవిత్వ విశ్లేషణకు పనికివచ్చే అంతర్గత సమాచారాన్ని తానే అందించాలని 'మో' గుర్తించారు. 'రహస్తంత్రి' పీఠికలోనే కాదు, తాను రాసిన అనేక వ్యాసాల ద్వారా, 2010లో ప్రచురించిన తాజా సంకలనం 'నిషాదం'కు రచయిత మాటగా ప్రచురించిన 'ఆధునిక కవితానేపథ్యం' ద్వారా, గత జులైలో తనికెళ్ల భరణి పురస్కారాన్ని స్వీకరిస్తూ చేసిన ప్రసంగం ద్వారా 'మో' తన కవిత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి పనికివచ్చే ఆకరాలను అందించారు, తన కవిత్వ నిర్మాణాన్ని తానే వినిర్మించారు.<br /><br />ఇంతకీ 'మో' బాధ ఏమిటి? వేళకాని వేళలలో దారి కాని దారులలో సంచరించిన ఆయన అక్షరాలు ఏ వేదనను పలుకుతున్నాయి? ఆధునికతకు మరోపేరు అన్వేషణత్వం అని, అస్తిత్వం అర్థం కోసమే ఆ అన్వేషణ అని 'మో' అంటున్నారు. కవిత్వం మెటఫర్ నుంచి మెటానమీకి, కన్స్ట్రక్షన్ నుంచి డీకన్స్ట్రక్షన్కూ, సందేహాన్నుంచి సందేశానికీ, నిశ్వాసాన్నుండి విశ్వాసానికీ, దేహాన్నుండి హృదయానికీ ప్రయాణించాలి- అన్నది ఆయన విశ్వాసం. కవులు అమాయకత్వపు గీతాలనీ, అనుభవగీతాలనీ రెండు రకాలుగా రాస్తారని, తనది అనుభవవాద కవిత్వమనీ ఆయన చెప్పారు. ఆయన చెప్పినవట్లా ఉంచి, 'మో' కవిత్వంలో ఎప్పుడూ నేపథ్యవిషాద సంగీతం మోగుతూనే ఉంటుంది, సన్నగానైనా. ఒకానొక చిత్రచేతనావస్థలో నిలబడి, ఆయన అనేక అక్షరాలను, పదాలను, వాక్యశకలాలను, అనుభవ అవశేషాలను కవిత్వంగా పోగుపడేస్తూ ఉంటారు. నిజమే, ఆయనకు కవిత్వంలో కొన్ని నచ్చవు. '.. నానారకాల గయ్యాళీ రాజకీయ నినాద/గోబెల్స్ పెళ్లాల వళ్లూడిపోయే/ నినాదాలంటే' ఆయనకు ఇష్టం ఉండదు. 'ఆలోచించే వాడి అరచేతుల్లో పలుపు గింజలు' దింపే మేధావులంటే గౌరవమూ ఉండదు. కానీ, నిజంగా ఆయన అసామాజికుడా? సామాజిక కవిత్వం రాయడానికి పనిగట్టుకుని చేసిన ప్రయత్నాల దగ్గరనుంచి, తన యవనికాభ్యంతరం నుంచి బట్టబయలు ప్రపంచంలోకి తరచు తొంగిచూస్తూ కవిత్వించడం దాకా ఆయన బహిర్ముఖత్వాన్ని సూచించే దాఖలాలు అనేకం చెప్పవచ్చు. తాను పలుకుతున్న దుఃఖం కూడా సామాజికమైనదే అని ఆయనను ఒప్పించడం పెద్ద కష్టమేమీ కాదు.<br /><br />కవిత్వానికి సామాజికబాధ్యత కూడా ఉంటుందని ఉండాలని ఆయనంతట ఆయనే చెప్పిన సందర్భాలూ ఉన్నాయి. కాకపోతే, అస్తిత్వానికి సంబంధించిన ఇంతటి దుఃఖాన్ని, నిర్వేదాన్ని కవిత్వించిన కవి, ఎందుకు సామాజిక అస్తిత్వాల నుంచి వచ్చిన ఉద్యమాలను హత్తుకోలేకపోయారు? ఎందుకు నాలుగు దశాబ్దాలుగా అన్ని ఉద్యమాలకూ- దూరంగా కాదు సరే- ఎడంగా ఎందుకు ఉంటూ వచ్చారు? తక్కిన అస్తిత్వ ఉద్యమాల విషయంలో అంటీముట్టనట్టున్న 'మో' రాష్ట్రవిభజన విషయంలో మాత్రం అంత స్పష్టంగా కవిత్వంలోనూ, వ్యాఖ్యల్లోనూ ఎందుకు వ్యతిరేకత ప్రకటించారు? అనిర్దిష్టమైన, అమూర్తమైన అస్తిత్వ వేదన తప్ప, రక్తమాంసాలున్న అస్తిత్వ ఆకాంక్షలు ఆయన గుర్తించలేకపోయారా?<br /><br />అయినా సరే, ఆయన వేదనాచక్షువుకు దృష్టిదోషమున్నా సరే, 'మో' లోని భావ గాఢత కొందరికి అస్పష్టతగా కనిపించినా సరే, ఆయన కవిత్వంలోని అనేక వాచకాలను విమర్శకులు గుర్తించలేకపోయినా సరే, ఆయన కవిత్వం అద్భుతమైనది, అనుభవైకవేద్యమైనది. మనసు లోలోతులను స్పృశించగలిగేది. ఉద్వేగపు సరిహద్దులను విస్తరించగలిగేది. భాష కు భాష కవిత్వం అన్నాడాయన. కవుల కవి 'మో', కవిత్వపు కవిత్వం ఆయన కవిత్వం. </div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-6931195402500704923?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-60121007219611465892011-08-02T21:13:00.001+05:302011-08-02T22:28:23.749+05:30తెలుగు కవితను మోహీకరించిన వేగుంట మోహనప్రసాద్<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/-YYauc6CW3V8/TjgaenEXY7I/AAAAAAAAAFQ/pwQwuWQVRNA/s1600/TSR_0074.JPG" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://1.bp.blogspot.com/-YYauc6CW3V8/TjgaenEXY7I/AAAAAAAAAFQ/pwQwuWQVRNA/s320/TSR_0074.JPG" width="212" /></a></div><span style="font-size: x-large;">బహిరంతర చైతన్యం</span><br /><br /><br /><br /> విచిత్రమేమంటే<br /> మెదడు కూడా<br /> శరీరంలానే<br /> కండరాల పోగు.<br /> నరాల పీటముడి.<br /> కుక్కగొడుగు లాంటి<br /> దాని ఆకారాన్నించే<br /> బుద్ధీ, దుర్బుద్ధీ<br /> ఉద్భవించేది.<br /><br /><br />అంచేత పైపైన తేలే<br />శరీరమే నయం.<br />ఎదో అనంతమైన వేదననిచ్చే సౌందర్యం<br />బ్రతుకంతా జ్వలించే రేఖాంచలాల ఆనందం<br />దేహం సత్యానికి ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం.<br /><br /> ఎక్కడ్నించి వొస్తుందో<br /> విద్యుత్తు<br /> ఇచ్ఛాసూత్రాన వొచ్చి<br /> గాజుబంతినిండా<br /> తళుక్కున వెలుగుతుంది.<br /><br />ఇలాగే సంకల్ప మాత్రాన<br />అదృశ్యమవుతుంది.<br />గాజుబుడ్డీ లాంటిదే<br />మన దేహం దీపం<br />ఎదో అలౌకికాలోచన<br />మెదడు నరాల్లోంచి<br />వెన్నెముకలోకి రాలిపోతుంది.<br /><br /> వృద్ధాప్యంలోనో<br /> బాల్యంలోనో<br /><div style="text-align: left;"> యౌవనంలోంచో </div> ఎప్పుడో మన దేహం<br /> ఫిలమెంట్<br /> హఠాత్తుగ రాలిపోతుంది.<br /><br /><br />శిశువు, మృత్యువు<br />విచిత్ర వస్తువులు రెండు.<br />శిశువు<br />ఆంతర్యంలోంచి<br />బయటకు రాలిన ఆవరణ.<br />మృత్యువేమో<br />ఆవరణ ప్రాకారాలు కూలిన ఆంతర్యం.<br /><br /> గర్భస్థ శిశువు పీల్చేఊపిరి.<br /> తాగే తల్లి నెత్తురు<br /> తానుగా వెలి ఐ పోవాలనే తపన.<br /> తన ఆంతర్యాన్ని బాహ్యంలో<br /> తనివి తీర చూచుకొనాలనే తల్లి తపన,<br /> లోపల తలకిందులుగ కూచుని<br /> చేతులు ఎవరికో నమస్కరిస్తో<br /> సమాధిలోని బాలయోగిలా<br /> ప్లెసెంటాకి అతుక్కుని<br /> అంతర్జీవనంలోంచి<br /> బహిర్జీవనంలోకి వచ్చి<br /> మాయను తెంపుకుని<br /> లోపలా బయటా చేసే తపస్సే జీవనం.<br /> జీవం ఉన్నంతవరకు<br /> మృత్యువు కోసం చేసే త పస్సే జీవనం!<br /> మాతృగర్భంలోనూ నేల ఒడిలోనూ.<br /><br /><div style="text-align: right;">(చితి-చింత నుంచి ) </div><br /><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-6012100721961146589?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-44651483346890525882011-05-20T21:23:00.000+05:302011-05-20T21:23:35.186+05:30చెట్టుపాట<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><br /><b><i>మూలగీతం-దివాకరన్ విష్ణుమంగళం (మలయాళం)</i></b><br /><br />బాటసారీ,<br />నీడ కోసం ఆశ్రయం కోసం దాహపు కళ్లతో మళ్లీ వచ్చావా?<br />దారిపొడవునా నిప్పుల గుండం లో నడుస్తూ <br />చెమటలు కక్కుతూ మళ్లీ నా దగ్గరికి వచ్చావా?<br /><br />నీడలు పోగుపడిన<br />నా పాదాల చెంతనే తలలు పెట్టి <br />నీ పూర్వీకులు సేదతీరారు. <br />అలసిన పాదచారులెందరికో అవి సంగీత సాంత్వన ఇచ్చాయి<br />జ్ఞానద్వారాల దగ్గర చీకట్లను చీల్చిన పెద్దలు<br />నీ జ్ఞాపకాల్లో ఇంకా మిగిలే ఉన్నారు. <br />కానీ ఈ చెట్టు మాత్రం కృశించిపోయింది, <br />దీని గుండెలో ఎండిన కొమ్మల్లో మిగిలిన తడి బొట్టుబొట్టుగా రాలుతూనే ఉన్నది. <br />రాత్రి తరువాత రాత్రి కుటిలమైన చీకటిని ఈడుస్తూ<br />కళ్లు ఎండిపోయాయి, కన్నీళ్లతో నిండిపోయాయి. <br /><br />మీ తరానికి వచ్చే సరికి వివేకపు ఊటలు ఎండిపోయాయి<br />ఓ దేశదిమ్మరి సంచారీ, ఓ పొడుపు కథ<br /><a name='more'></a> చెబుతాను విప్పుతావా<br /><br />ఒక నిమిషం విను<br />నా గుండె నుంచి తన్నుకువస్తున్న మంత్రగీతాలను<br />నా నాడుల నుండి విరజిమ్ముతున్న జీవశక్తిని <br />నీలోకి ఒంపుతున్నాను<br />నా పాడుబతుకుకు నువ్వొక పరాయివి<br /><br />నోరుతెరుచుకున్న వ్రణం నిన్ను కాలుస్తున్నపుడు<br />నొప్పితో మెలితిప్పుతున్నప్పుడు <br />ఉపశమనానికి నీకొక మూలిక కావలసి వచ్చినప్పుడు<br />గుర్తుపెట్టుకో, నీ సోదరులు<br />నా దయావృక్షాలను కొల్లగొట్టారు<br />విషవాయుమేఘాలు ఆవరించి నా సూర్యుడి కళ్లను కమ్మేసినప్పుడు<br />నేనప్పుడే చచ్చిపోయాను<br /><br />అయినప్పటికీ<br />నా గుండెలోలోతుల్లో పెంచుకున్న లేలేత వెదురు మొలకలను <br />ఎవరి పాడుదిష్టీసోకకుండా నీకు అందిస్తాను<br />నేనివ్వగలిగిన కానుక ఇదే<br />దీన్ని తీసుకో, ప్రేమతో దయతో <br />దీన్ని నీ పెరట్లో పెంచుకో<br /><br />నేలలోపల జమిలిగా అల్లుకున్న వేళ్లతో అది <br />వరద ఉరవడినుంచి నీ మట్టిని రక్షిస్తుంది<br />భానుప్రేమ కిరణాలనుంచి పాలు కారే ఆకుపచ్చదనం ఇదే<br /><br />దీని నుంచే నీ తరానికి బువ్వ దొరుకుతుంది<br />దీని నుంచే జీవనామృత సంగీతం<br />దీని నుంచే స్వచ్ఛమైన ప్రాణవాయువు<br />దీనిలోనుంచే దయా స్వప్నమూ నిండిన వర్షగీతం<br />ఇదే లోకాన్ని కాపాడే మహదానందం<br />ఇది మొలకెత్తి గాలితరగలపై వాయుపక్షాలపై నర్తించనీ<br />మంచితనపు పరాగం రంగవల్లులు దిద్దనీ<br />పచ్చతోరణం నిత్యమై వ్యాపించడానికి <br />పరపరాగం దూరదూరాలకు వెదజల్లుకోనీ <br /><br />అప్పుడు రెక్కలొచ్చిన పాట <br />కొమ్మల మీద కూర్చుని ప్రేమమాధుర్యం పంచుతుంది<br />ఈ లోకపు సత్యమంత మధురమైన గానం<br />దానిని విను, ఒక పరమానందపు క్షణం<br />నీ హృదయంలోకి చిరుఅలగా జాలువారనీ<br /><br />(2010 రిపబ్లిక్ డే సందర్భంగా ఆకాశవాణి ప్రసారం చేసిన అనువాద కవిత)<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-4465148334689052588?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-33362170557274799732011-05-11T22:47:00.001+05:302011-05-11T22:47:53.749+05:30పక్షి<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">చాలా సార్లు చచ్చిపోయాను కానీ<br />ఈ సారి మాత్రం కొంచెం ఎక్కువే చచ్చిపోయాను<br /><br />నాకు నేను కుంచించుకుపోయి<br />నానుంచే దాక్కునీ దాక్కునీ<br />ముడుచుకునీ ముడుచుకునీ<br />నా క్రీనీడలో నేనే కరిగిపోయీ <br /><br />ఉనికినుంచి విడుదల లేదా అని గింజుకున్నాను<br /><div style="text-align: left;">ఊపిరి బొడ్డుతాడు తెగదేమని అల్లాడిపోయాను </div><br />అక్కడే<br />ఉన్నచోటే <br />నేలచూపులతో<br />గింగిరాలు కొడుతూ<br />ఎగిరిపోదేమి పక్షి? <br />యెంత చచ్చినా రాదేమి చావు? <br /><br />బొంది ఒక బందిఖానా<br /><br />దేవుడా ఈసారి మాత్రం <br />కాస్త సుఖ మరణం ప్రసాదించు </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-3336217055727479973?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-91843273066842587292011-04-05T20:10:00.000+05:302011-04-05T20:10:57.683+05:30చివరి కోరిక<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><span style="font-size: large;"> అలెగ్జాండర్ వాంపిలోవ్</span><br /><br /> <i>(ఈ కథను పందొమ్మది వందల ఎనభై ప్రాంతంలో సోవియట్ లిటరేచర్పత్రికలో చదివి అనువదించాను. 'విపుల' పత్రికకు పంపించాను. వారంలోపే తిరిగి వచ్చేసింది. తరువాత, కళాసౌరభం పత్రిక మార్చి-ఏప్రిల్ 1983సంచికలో ప్రచురించాను. కథ సులువుగా, చిన్నగా ఉండడం వల్ల అనువాదం అభ్యాసం చేయడానికి ఈ కథను అనువదించి ఉంటాను. అయితే, ఇది నా రెండో అనువాదం. మొదటి అనువాదం హిందీ నుంచి చేశాను. జయశంకర్ప్రసాద్ కథ 'మమత' మాకు పాఠ్యాంశంగా ఉండేది. దాన్ని తెలుగులో అనువదించి,హిందీప్రచారసభ వారి స్రవంతి పత్రికకు పంపితే వారు అచ్చువేశారు. అది 1976 నాటి సంగతి - కె.శ్రీనివాస్)</i><br /> <br /> <br /> <br /> నికొలాయ్ నికొలవిచ్ పనితీరిపోయింది.<br /> 'నేనిక తొందర్లో పోతానేమో' కూతురు లిడియాతో సంజాయిషీ యిచ్చుకున్నట్లుగా మొదలు పెదిమల్ని చప్పరించి తరువాత విరిచి ఉన్నాడు. ఆమె ఆ గది తుడుస్తోంది.<br /> ' అలా అనకు- నూరేళ్లు నిండుగా బతుకుతావు' అందామె యథాలాపంగా. అతనలా అనడం- ఈమె యిలా చెప్పడం కొత్తేమీ కాదు.<br /> నిజానికి ఆ వయసు కూడా దూరంలో ఏం లేదు.<br /> వర్షాకాలపు ఆరంభంలోనే గుర్తించాడు నికొలాయ్ తనలో శక్తి పూర్తిగా క్షీణిస్తోందని! మనిషికి బతకలేని స్థితిని శరీరం కల్పించినప్పుడే నిజంగా చావుని కాంక్షిస్తాడు. ఇంతవరకూ బలహీనంగా వున్నా ఏదో ధీమా వుండేది. ఈ సారి మాత్రం సందేహం! కోరిక లాంటిది కూడా! వొచ్చే వసంతం వరకన్నా వుండాలని, మళ్లీ ఒకసారి చెట్లు చిగర్చడం చూడాలని వుంది. కోయిలలు పాడగా వినాలని వుంది! ఆ ఆకుపచ్చని స్వర్గంలో విహరించాలని వుంది!<br /> ఆ రుతువూ రాబోతోంది. కిటికీ కింద చిగురింత మొదలయిందప్పుడే. దూరంగా వున్న తోట అంతా ఈ ఆకురాలు కాలపు సూర్యుని మంటల్లో దగ్ధం అయినట్లే వుంది యింకా.<br /> నికొలాయ్, లిడియా ఇద్దరూ ఒంటరిగాండ్లు. లియా పిల్లలందరూ రెక్కలొచ్చిన పక్షులు. నికొలాయ్కి తెలుసు-- ఆమె తాను చనిపోగానే తన పెద్ద కొడుకు దగ్గరకు వెళ్లిపోతుందని. <br /> వృద్ధాప్యపు అంచుల్లో వున్న తండ్రి, ఆరంభంలో వున్న కూతురు మృత్యువుకి స్వాగతం అన్నట్లుగా ఎప్పుడూ మౌనంగా జీవితంలోని అనుభవాలకి అశ్రుగీతం పాడుతుంటారు. డాక్టరు వొస్తాడు. అతనికి తెలుసు-- ఇదేమీ వ్యాధి కాదని. <br /> 'ముసలి తనానికి మందేవిటి' అని అంటూంటాడు అతను. నికొలాయ్ కొడుకు సెర్జీ కూడా అప్పుడప్పుడు వొస్తాడు. అతడు చాలా బిజీ మనిషి. ఒక నిమిషం యిలా వస్తాడు. పరామర్శించి పోతాడు. ఈ సారి నికొలాయ్ అన్నాడు.<br /> 'నాకు ఈ చలికాలంలో చావాలని లేదు. ప్రపంచం విరగబూసే కాలంలో కన్నుమూయాలని వుంది.'<br /> 'మీ కేమయిందిప్పుడు... ఆరోగ్యంగా వున్నారు - అన్నాడు సెర్జీ. <br /> ఆ మాటల్లో మాధుర్యం తోచదు నికొలాయ్కి. అంత యథాలాపంగా <br /><a name='more'></a>వుంటాయా మాటలు.<br /> ఆ వృద్ధుడికి కిటికీ దగ్గర కూర్చుని వసంతశోభ చూడడం ఎంతో యిష్టం. వర్షాకాలం. చలికాలం అంతా మునక. కిటికీ మూయాల్సి వస్తుంది. <br /> ఎలా అయితేనేం వసంతం వచ్చింది. కిటికీకి సూటిగా వున్న దేవదారు వృక్షం చిగిర్చింది. బైట తోట అంతా పచ్చపచ్చగా..<br /> ముసలాడి మొహంలో ఆనందం.<br /> ' బావుంది కదూ...' అంది లిడియా నికొలాయ్ కుర్చీని కిటికీకి దగ్గరగా తెచ్చి. అయినా ఆశించినంత సంతోషం లేదు నికొలాయ్కి.<br /> రోజులు గడుస్తున్నాయి. అయినా వసంతానికి మురిసి ఇక మరణిస్తే తృప్తి అన్నట్టుగా లేదు. కారణం వుంది. ఈ వసంతంలో నికొలాయ్కి కొత్త దృశ్యం దొరికింది. ఋతువులతో నిమిత్తం లేదు. <br /> కిటికీకి ఎదురుగా దేవదారు వృక్షం పక్కపొద దగ్గర ఓ యువజంట కలుసుకుంటున్నారు. నిర్భయంగా ప్రేమలో వున్నారు. వారి ప్రేమని, అభినయాన్ని ఎంతో ఉత్సాహంతో పరిశీలించడం దినచర్య అయింది నికొలాయ్కి. సాయంత్రం కాకముందే లిదియాని బలవంత పెడుతున్నాడు, కిటికీ దగ్గరకు కుర్చీని తోయమని.<br /> చీకటి మసకగా ముసిరి రెండు ఆకారాలు అస్పష్టంగా కన్పించేవరకూ అలా వుంటూ చూస్తూ వుంటాడు. గతించిన జీవితం ఆవృత్తి అవుతుంది. స్మృతిలో పొద్దుటిపూట కూడా వాళ్లను వూహించడమే పరిపాటి అయింది. <br /> హఠాత్తుగా ఆ యువజంట కలయికల్లో మార్పు వొచ్చింది.<br /> నిర్ణీత సమయంలో కాక, వేర్వేరు సమయాల్లో కొంచెం ముందూ వెనుక ఒకర్నొకరు కలుసుకోకుండా. ఎదురుచూస్తూ వెళ్లిపోతున్నారు. <br /> నిశ్చయంగా ఏదో పొరపొచ్చెం వొచ్చే వుంటుంది. కుర్రతనం చేష్టలు.. అయినా వొకరికి తెలియకుండా వొకరు చూస్తున్నారు. <br /> ఓ రోజు నికొలాయ్కి జ్వరం వచ్చింది. <br /> 'లిదియా' కేకేశాడు. 'సెర్జీని పిలిపించు. ఆఖరుసారి వాణ్ణి చూడాలి' లిదియా వెళ్లింది.<br /> సాయంత్రం అయింది. బైట వురుములు, మెరుపులు, చెట్లన్నీ అలజడిలో వూగిసలాడుతున్నాయి. ఇంతకు క్రితమే కుంభవృష్టి కురిసి వెలిసింది. నెమ్మదిగా తనను, తన కుర్చీని కిటికీ దగ్గరకు తోసుకున్నాడు. దృష్టిని కిటికీ అవతలికి బంధించాడు. చినుకులు యింకా పల్చగానే వున్నాయి. దగ్గరగా వున్న చెట్టుకింద కొమ్మల ఆకులు మాత్రం అస్పష్టంగా కన్పిస్తున్నాయి. తనకి చాలా రొంపగా వుంది. <br /> ఆ యువకుడు వొచ్చినట్టున్నాడు. అదే ప్రదేశం, ఇది వరకోసారి ఆమె ముఖాన్ని రెండుచేతుల్లో అదిమి- దృష్టి స్తంభింపజేసినప్పటి ప్రదేశం అదే వోరగా.<br /> పాపం. భగ్న ప్రేమికుడు. ఆమె తప్పు తెలుసుకుని వొస్తుందేమోనని ఆశ. రాకూడదనుకుంటారు. ఇంటిదగ్గర హృదయంలో కాలుతుంటుంది. వొస్తారు. ఆమే వొస్తుంది. కాస్త ఆలస్యంగా.<br /> ఇవ్వాళ వాన వుందని చాలా సేపు ఎదురుచూశాడు యువకుడు. ఇలాగే వుంటే ఇంకో అరగంటలో రావొచ్చు ఆ అమ్మాయి.<br /> సెర్జీ వురుకులు పరుగుల మీద వొచ్చాడు.<br /> 'నాన్నా! ఎలా ఉంది నీకు'- గట్టిగా కావలించుకున్నాడు.<br /> 'చూడాలనిపించింది. పిలిపించా...'వాక్యం పూర్తి కాకుండానే కిటికీ వంక చూశాడు. ఆ యువకుడు వెళ్లిపోతున్నాడు.<br /> 'సెర్జీ, ఆ యువకుణ్ణి చూశావూ, అక్కడే ఆ చెట్టు దగ్గర..'<br /> .....<br /> ' అవును. నేను చెప్పేదదే.. తప్పక వుండమను, ఆ అమ్మాయి వొస్తుంది వెళ్లిపోవద్దు, అక్కడే వుండమను'<br /> 'నాన్నా' భయంగా చూశాడు సెర్జీ.<br /> 'పిచ్చేంపట్టలా నాకు.. బాగానే వున్నాను.. పో... వెళ్లు..'<br /> సెర్జీ వెనక్కి చూసుకుంటూ ఆ గదిని వొదిలాడు. నికొలాయ్ కిటికీ ఇంకా విశాలంగా తెరిచాడు. చక్రాల కుర్చీలో యింకా ఈజీగా కూర్చున్నాడు. ఎంతోతృప్తిని పొందిని అనుభూతిని వ్యక్తం చేస్తూ..<br /> నికొలాయ్ మొఖం ఎ ంత తృప్తిగా వుందంటే<br /> సెర్జీ గదిలోకి వచ్చిన తరువాత కొద్దిసేపటి దాక గుర్తించలేకపోయాడు, నికొలాయ్ మరణించాడని..<br /> <br /> (సోవియెట్ లిటరేచర్ నుంచి) <br /> <br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-9184327306684258729?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-75298310765710125182011-03-17T21:15:00.001+05:302011-03-17T21:16:15.678+05:30సరితా! ఓ సరితా!<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-small;">(ఇదొక కుర్రతనపు చేష్ట. మహాకవిని పేరడీ చేసే విదూషకయత్నం. నేనూ గడియారం శ్రీవత్సా కలసి 'శ్రీనివాస శ్రీవాత్సవ' పేరుతో రాసిన రాతల్లో ఇదీ ఒకటి. 1978-79 ప్రాంతాల్లో దీన్ని రాసి ఉండవచ్చు. సరితా! ఓ సరితా!! అన్నాము కాబట్టి, మరోచరిత్ర (1978) సినిమా విడుదల అయిన తరువాతే అని గట్టిగా చెప్పగలను. నేనూ శ్రీవత్సా చాలా కష్టపడి, చాలా రోజులు కసరత్తు చేసి మరీ దీన్ని రాశాము. అప్పట్లో ఆంధ్రసారస్వత పరిషత్తు హాల్లో ప్రతి నెలా మొదటి ఆదివారం సారస్వత వేదిక సమావేశాలు జరిగేవి, అందులో ఒక అంశం మీద ప్రసంగం, చర్చ తరువాత- స్వీయకవితా పఠనానికి అవకాశం ఉండేది. ఈ కవితను నేను సారస్వత వేదికలో చదివాను. సభకు వచ్చినవారిలో ఉన్న చేకూరి రామారావు ఈ పేరడీని ప్రశంసించారు. సమావేశకర్త కె.కె.రంగనాథాచార్యులు, సభానంతరం నాతో మాట్లాడుతూ, తెలివితేటలన్నీ బాగానే ఉన్నాయి కానీ, బుర్రే కొంచెం రిపేర్ చేయాలయ్యా'- అని కామెంట్ చేశారు. దీన్ని ఏ పత్రికకూ పంపే సాహసం మేము చేయలేదు. మేమే స్వయంగా సంపాదక బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూ ఉండిన 'కళాసౌరభం' సాహిత్య మాసపత్రిక ( ఎడిటర్-పి.వి.రాములు)లో 1983 మార్చి-ఏప్రిల్ సంచికలో ప్రచురించాము. ఆ ఏడే జూన్ 15 న కదా, శ్రీశ్రీ మరణించింది! ఆయన ఈ పేరడీ చూశారా? తెలియదు. ఈ పేరడీకవితలో అర్థాన్ని వెదకడం వల్ల పెద్ద ప్రయోజనం లేదని, ఇన్నేళ్ల తరువాత మళ్లీ చదివినప్పుడు కూడా అనిపిస్తోంది. మాటకు పోటీగా మరో మాటపెట్టడం, అదే నడకను కొనసాగించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాము. కొన్ని పదరూపాలు వ్యాకరణరీత్యా. అర్థం రీత్యా అసాధ్యమైనవి అనిపిస్తాయి. కొన్ని హద్దుమీరిన వ్యక్తీకరణలు కూడా అప్రయత్నంగా, పేరడీప్రయత్నంలో భాగంగానే వచ్చాయి తప్ప, ఉద్దేశించినవి కావేమో? - కె.శ్రీనివాస్)</span><br /><br /><br /><br />సరితా! ఓ సరితా!<br />నీ కనుపాపల అరమూతల యమవాతావరణంలో <br />నిను నేనొక కుమూహూర్తంలో <br />సుమబంధుర సమ్యగ్వనమందున<br />తను బాధల ప్రహసించే<br />అందానికి అందంగా<br />పొరబడిన ఆ రోజుల్లో<br />నీకై గతుకే ఒక బతుకై <br />తపియించిన థియేటర్లందున పార్ల్కందున<br />ఎటునే పోయిన జటిలాలంకారపు<br />కటుదనపుల కపటులలో<br />నీ రావం వినరానందున<br />నీ కటిగా, కూకటిగా, వేకటిగా<br />ఊహించుక మోహించిన రోజులు లేవా?<br /><br />నీ దౌర్బల్యంలో<br />వరవీక్షా కక్షా తమోగవాక్షాలతో<br />చంచల సమాప్తిలో<br />వర్గోద్రేకపు కారణమై పేలిన నా<br />అస్తిత్వంలో<br />ఏ ఏ రాతలు, మోతలు, గీతాల్ మొలిచాయో<br />నే నేయే చరిత్ర పత్రికాంతర్గత<br />పాచిమొహం చూచానో!<br />నా భూతం ఏ ఏ మోతలలో<br />తొలగి పారిపోయిందో<br /> నీకై నే వెదికిన వేయే వనులో<br /> ఏయే మూపుల మోసిన<br />రేషన్ బియ్యపు కీటకన్నినాదాలో<br />సడి లేకా కథలాలాపించిన<br />రాగా లాకార్షించిన<br />ప్రమోద సంధ్యా నిరంజనం<br />జవజవలాలించిన<br /><a name='more'></a><br />తనుసాంద్రపు కౌగిట్లో వీగిన<br />నాతీ నాదం ముంచా రావం!<br /><br />ఆ పూటే<br />కామాంధుల్లో కర్మాతీతమై<br />చెలరేగిన వానాసూచన ధ్వనులో<br />అక్షగవాక్షాంతర్మహిత సకల ధ్వానం<br />భూంకారాలూ భుభుక్కు పతనాలు<br />వైఫల్యం, మౌగ్ధ్యం<br />అంతానీ చాదస్తం!<br />నీ అశ్వరూప నవాదాస్యం<br /><br />మరినిన్ను మరిస్తే<br />నాక్కనిపించే సత్యాలా!<br />నీవు చేసే నృత్యాలా!<br />వగ్గు మనస్సున తమసించిన హవిస్సు<br />వేగే విరహపు వయస్సు<br />కురంగితో ప్రేమ నటించే వితండవాదం<br />ఇంకా నేనేం విన్నానా!<br />జడిరే యందముగా<br />అపుడే కనుమరిగిన మగని బెడద తలచుకొని<br />శుష్కానుభూతుల తిట్టే<br />వగలాఇ విటీ ప్రవచన నాదాలు,<br />పశువు కొట్టే పాడు గురకలో<br />పాత చరిత్రల డప్పులు<br />వధ్యశాలలో<br />అస్త్రకారుని శస్త్రాగారంలో<br />మూగ గ తుకుల మాయా కాలంలో<br />కలలు కనే విసుగు<br />ముక్తస్తన పరిస్పందన!<br />వర్షపు గోతుల్లో తగలడి<br />మెదలగనైనా లేని<br />వదరుబోతు మదమత్తాలోచన <br />స్వప్నాలాపన!<br />నగలు హరించుకుపోయే<br />బిగువుకత్తె వగకౌగిలిలో<br />పూర్తి వినీలిత గాత్రాల<br />భీకర భజనల మోసే వల్లరి!<br />బరితెగించిన న్యాయం చేసిన లాస్యం<br />ఉన్నోడి ఊరవతలి గడిలో<br />ఒకటే కేక! బాంచొన్మొక్తా<br />దమ్ముకొట్టిన రాజులు<br />రమ్ముకొట్టిన రాజుల, జాణల<br />చీకటి మోకాటి పెచ్చుల<br />రా! రా! కారం, ధూర్తారావం!<br />ఒక లక్ష దౌహిత్రుల మాటలు<br />ఒక కోటి పౌత్రుల కోతలు<br />శతకోటి సరసుల సకలింపులు<br /><br />విన్నానోయ్ విన్నానెన్నో విన్నాను<br />నా కన్నవి విన్నవి పల్లవించగా<br />పాటలకై పలుకాడగబోతే<br />అవి పుంజానుపుంజంగా<br />కారడవిలాంటి కొండనాలికను దాటి<br />అడ్డుపెట్టే దంతాల నతిక్రమించి<br />పెదవుల దర్పపరిష్వంగం వదలి<br />జడిగా జడిజడిగా<br />కనబడినై, పలుకిడినై<br />నాహృది తడబడినై, <br />ఆ కలకాగిన చెల్లాచెదరపు<br />విలయానిలపు<br />కరిభిత్ గిరిభిత్ సంవర్తనలో<br />నేనేయే కొమ్మలపై<br />కోపం చూపానో<br />నీ నా సృష్టించిన వాసనలో<br />ప్రవాహిత మామక ప్రేమ పరంపర<br />సానంద సంభరితను చేస్తే<br />నీకై కొనుక్కొచ్చిన సకలాభరణాలలో<br />ఏం చూస్తున్నావో! కన్నువేస్తున్నావో<br />దేనికి ప్రాణం తీస్తున్నావో!<br />దుర్విదగ్ధ హృదయంలో<br />నీ ఆశ నిశ్శ్వాసం పొందిందో<br />అటు నన్ను శాసించిన<br />సమ్మోహం కావించిన గంధర్విని<br />వాలుచూపుల కామ సమ్మిశ్రణంలో<br />మరణించిన నా గతానికి<br />ఆ వాడల గడపలపై సాగిన నా<br />పదబింబపు చుంబనలో<br />పరిహాసపు హసనల జ్వలనం<br />దరహాసపు నిసుగుల జననం<br />వివేకహరి స్వనఖ విదారిత<br />మరుత్కరికుంభంలో పుట్టిన దానం<br />కుచకచాదిక కాంక్షామోదం<br />ఉల్లాస, ముద్యోగ, ముద్వేగ, మున్మాదం!<br />వేదాంతం, కామైక్యం,<br />కులట అయినా కులకాంతను మరపించిన<br />రంభానుభవం కలిగించిన<br />పడతీఫణీ<br />రమణీమణీ<br />సరితా! ఓ సరితా!<br />నా బతుకుబలంలో<br />బరువు కాకుండా భరిస్తున్న<br />నా భవిష్యానికి<br />ఆకారం కల్పించిన నీవో!<br />నా మేధోంతరాళంలో<br />కిరణం కరుణించక, నేనీ పిచ్చిలో పడి<br />నఖశిఖలేవేవో<br />చూస్తుంటే, దయదాల్చి<br />విపంచి మధునాదంలో<br />గీతంగా <br />కీర్తనగా<br />స్వరజతిగా కలిపేసేవేళ<br />అప్సరోద్రేకంలో<br />నన్ను వినీతునిగా చేసిన సరితా<br />కలిత కలిత సమతాభరితా!<br />పులకిత గాత్రా!<br />వికసిత నేత్రా!<br />సరితా! ఓ సరితా!<br /><br />నేడో, నా మోహాంచల<br />మాయాపటలం మూసిన నా<br />పదిలపు యెద కన్పిస్తుందా!<br />నేనేదో చించేస్తానని<br />నా కవనంలో శోకం ప్రతిధ్వనించి<br />నా కామస్సు ఫలించి<br />నా వాతం వీపుల్లో విహరించగ<br />నా నాతి కనుల పూసుకునే<br />కాటుకగా కావాలని<br />నా కావేషాలను<br />శోకానికి దూరంగా<br />నా హర్షాలను<br />ప్రేమికులంతా పరచుకునే<br />జిలుగుల అంచుల దుప్పటిగా<br />పొందీ, పొందకపోయే<br />నీ కాలాంచలముల కసరుల<br />విషగాడ్పుల వినిపించిన<br />నా ధ్వని నీ ముడిగా<br />నా గానం భావైక్యంగా, పద్యంగా<br />వినిపిస్తానో<br />నా కసరిన కసిపూరిత<br />ప్రేమచుంబనల స్వవడి<br />ఓహో! ఓ రసఖని, మణిధుని, తరుణీ ఓ సరితా<br />సరితా! సరితా! ఓ సరితా!<br /> ( మహాకవి శ్రీశ్రీకి క్షమాపణలతో) (కళాసౌరభం,మార్చి ఏప్రిల్ సంచిక, 1983)</div><div style="text-align: justify;"></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-7529831076571012518?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-79553399432206269492011-03-02T21:05:00.001+05:302011-03-04T18:14:24.205+05:30అన్నిటికంటె మంచి కవిత<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: left;"><div style="text-align: left;"><i><span style="font-size: x-small;">( ఇది ఒక అనువాద కవిత. సుప్రసిద్ధ హిందీ కవి విష్ణు నాగర్ రాసిన 'సబ్ సే అచ్ఛా కవితా' అన్న కవిత కు నేను చేసిన అనువాదం ఇది. 2011 రిపబ్లిక్ డే సందర్భం గా ఆకాశవాణి నిర్వహించిన జాతీయ కవి సమ్మేళనం లో నాగర్ చదివిన కవిత ఇది. తెలుగు అనువాదం హైదరాబాద్ ఆకాశవాణిలో అదే రోజు ప్రసారం అయింది- కే. శ్రీనివాస్ ) </span></i></div></div><div style="text-align: left;"><br /></div>అన్నిటికంటె మంచి కవిత <br />నమ్మ లేనంత వినయంగా ఉంటుంది<br />హిందీ అంత <br />సుందర సహజంగా ఉంటుంది<br /><br />ఆపదలో ఎంతగా ఆదుకుంటుందంటే<br />అందులోవి అక్షరాలేనా అనిపిస్తుంది <br /><br />అన్నిటికంటె మంచి కవిత <br />అన్నిటి కంటే మంచి రోజుల్లో గుర్తుకు వస్తుంది<br />ఆ కవితను పాడే కంఠం<br />ఆపాత మధురం అనిపిస్తుంది <br /><br />అన్నిటి కంటే మంచి కవిత <br />కట్లు తెంపుకోవాలన్నంత <br />కలవర పరుస్తుంది <br /><br />అన్నిటి కంటే మంచి కవిత<br />అన్నిటి కంటే మంచి తుపాకి నుంచి పేలిన<br />అన్నిటి కంటే చెడ్డ తూటా లా ఉంటుంది<br /><br />అన్నిటి కంటే మంచి కవితను <br />అన్నిటి కంటే కష్టకాలంలో గుర్తు పట్టగలం <br />అది మనం చూస్తూ చూస్తూ ఉండగానే<br />అగ్గిలాగా మారిపోతుంది </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-7955339943220626949?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-2890927011370651952011-02-22T19:42:00.001+05:302011-02-22T19:46:54.217+05:30బైరాగి కోసం ఓ గేయం<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: justify;">( <i><span style="font-size: x-small;">ఇది ఒక బాల్య కవిత్వం. అప్పుడప్పుడే సాహిత్యం చదవడం, సమావేశాలకు వెళ్ళడం చేస్తున్నాను. గడియారం శ్రీవత్స అనే గురుమిత్రుడి స్నేహవాత్సల్యంలో ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటున్న రోజులు. ఆయనతో కలిసి కొంత కాలం శ్రీనివాస శ్రీవాత్సవ - అన్న కలం పేరుతొ కొంత కవిత్వం రాశాను. ఆలూరి బైరాగి చనిపోయినతరువాత ఒక సంతాప సభకు వెళ్లి అక్కడి ప్రసంగాల మీద తో విరక్తితో దీన్ని రాసినట్టు పోయెం లోనే ఆంతరంగిక సాక్ష్యం చూడవచ్చు. అంతకు మించి ఈ పోయెం రాసిన మూడ్ గురించిన జ్ఞాపకం ఏమీ లేదు. ఆ తరువాతే కావచ్చు- బైరాగి రాస్కెల్నికోవ్ పద్యానికి అనుకరణగా త్రోవ ఎక్కడ మానవా - అన్న పోయెం రాశాము- కే. శ్రీనివాస్</span></i> .)</div><div style="text-align: justify;"><br />మిధ్యామేధావుల అజీర్తి రోగాలను<br />భద్రంగా తన కడుపులో దాచుకొన్న<br />మరుగుదొడ్డి గ్రంథాలయాల్లో<br />మధ్యేమేధావుల ఆలోచనాగడ్డాల నడుమ<br />అనవుసరంగా పెరుగుతున్న<br />సిద్ధాంతాల పేన్లను తింటో పెరుగుతోంది <br /> మానవ జీవం<br /><br />దేశం కోసం బుద్ధిజీవుల కపాలం మగ్గాల మీద<br />నేసిన సూత్రాల పట్టువస్త్రం<br />దర్జీవాడు దొరక్క మగ్గిపోతోంది<br />చీర అందాలు సరిదిద్దడానికి<br />కలంకారీ నిపుణులు తమబట్టతలల<br />అద్దాలు కుట్టే యత్నం చేస్తున్నారు.<br />బంగారుజరీతో సింగారించడానికి<br />తమవాగ్ధాటీ లోహాల్ని సాగదీస్తున్నారు.<br /><br />సాహిత్యం జీవనదికి<br />స్తబ్ధతా ఆనకట్టలు కట్టి<br />బీడుమెదడు పల్లాల్లోకి కూడా<br />పారించినప్పుడు<br />నాశనమయ్యే చరిత్రశకలాలు<br />పాతకావ్యాల శిథిలాలు<br />పురాతన తరం హృదయ పురావస్తు శాలల్లో<br />మాత్రం భద్రపరచబడ్డాయి<br />నేడు కొత్తగా చేయబోయే<br />కవిత్వాశ్వమేథానికి వదిలిన<br />విశృంఖలత్వం గుర్రం<br />దొరక్కుండా పారిపోయింది<br />ఫ్యూడల వశిష్టుడు శిష్టవ్యావహారికంలో<br />ఫకాలున నవ్వాడు<br /><br />ఆకలి ఆకాశాన్ని ఆశగాచూస్తూ<br />అందనిచుక్కలు కూరముక్కల్ని<br />నమిలితిందామని,<br />వెనక,రత్నమణిమయ కుడ్యాల వెనక</div><a name='more'></a><br />సుధాపంక్తి భోజనాన్ని వూహిస్తో<br />పుణ్యజనులు పురాణాలు నెమరేస్తున్నారు<br /><br />గుడిసె హోమగుండాల్లో<br />దరిద్రం యూపస్తంభానికి కట్టిన<br />వందల ప్రాణులు శతమఖుని సింహాసనాన్ని<br />కదలిస్తున్నాయి<br /><br />బుద్ధి బూజు సౌధాల నడుమ అరుస్తూ<br />తిరుగుతున్న<br />అజ్ఞానం దివాంధాలు<br />భయంకరంగా అద్దాలమేడలో <br />రక్షితునికి కవిత్వం తెప్పిస్తున్నాయి<br /><br />రామనామం తింటూ కాలక్షేపం చేస్తున్న<br />దరిద్రనారాయణునికి నాస్తిక తాంబూలం<br />చూయిస్తూ మతశక్తులు విజృంభిస్తున్నాయి<br />నవీన ఆధునిక పురాణాల<br />సహేతుక, నిర్హేతుక వాదాల అవాస్తవికతలు<br />సుడిగుండాలై ఆసక్తిపడవల్ని ముంచేస్తున్నాయి.<br /><br />మనుషులు కూస్తున్న<br />పిచ్చిఅరుపులకోపేరుపెట్టి<br />మనుషులు కట్టుకున్న బుల్లిమేడలకు<br />పిచ్చి వ్యాఖ్యానాతిశయోక్తుల్ని పెంచి<br />ఆకాశం బొల్లిరోగి<br />రాత్రికేబరే డేన్సుల్లో కన్పించే మచ్చలుగా <br />చుక్కల్ని భావించి,<br />ఊహకు కూడా అతీతమయిన<br />స్వర్గాల్ని ఎ రగా చూపించి<br /><br />దీన్దో శాస్త్రం<br />దీన్దో గాంధర్వం<br />దీన్దో విజ్ఞానం<br />అంటూ పిచ్చి శాస్త్రీయ సైద్ధాంతిక<br />గ్రంథావలోకనంతో<br />పనిలేనివాళ్లను సమర్థిస్తూ,<br />పైగా<br />గారడీ చేస్తున్నాడని ఎవడినో<br />అధిక్షేపిస్తూ<br />ప్రపంచం వికృతంగా నవ్వుతోంది-<br /><br />భూగోళం మీద పరిభ్రమిస్తూ<br />చుక్కల ప్రేక్షకులకు<br />సర్కస్ వినోదం కలిగిస్తున్నామని <br />మరచిపోయి<br />పాతాళం, స్వర్గం అంటూ <br />భ్రమించి<br />భూలోకం కష్టించినచెమటను<br />తాగుతూ<br />తలమునకలవుతూ,<br />భూదేవి ప్రసవించిన పిచ్చిరాయికి<br />సాష్టాంగపడుతూ,<br />ఇలాదేవి కురుపుల నెక్కుతూ,<br />దోమ బతుకులు బతుకుతూ<br />స్థాపించిన వికృతపు జెండాలు<br />మనిషి బతుకుల్లా రెపరెపలాడుతున్నాయి<br />ఇదంతాపోయి<br />మనిషికి మనిషి ఆరోహణం,అవరోహణం<br />పైమెట్టు కిందిమెట్టు<br />కానిరోజున<br />ఆకాశం కిటికీలోంచి మనల్నెవరన్నా<br />ఆశ్చర్యంతో తొంగిచూసే రోజు వచ్చినప్పుడు<br />ఎడారిలో పిచ్చిదానిమ్మకాయలు<br />పేలని రోజున<br />పుణ్యాలూ, పాపాలూ<br />ఖననంచేయబడే రోజున <br />సాహిత్యంలో సర్వత్రా<br />కళావిన్యాసం కనిపించే రోజున<br />మనిషి గుండెలో జ్ఞానం వెలిగి<br />మిధ్యామధ్యేవాదాలు నశించిన రోజు<br />సమసమాజం అనే నినాదం<br />బట్టకట్టిన రోజున<br />దేవుడే దిగివచ్చి, ఈ కృషి నాదేనంటూ<br />దిగంబరంగా వీధుల్లో తిరగడం ఖాయం<br />కాని<br />వాణ్ణి దర్శించిన కవితా బైరాగిని<br />తెలుగుదేశం హత్యచేసి<br />అదేదో నిలయంలో కార్చిన దొంగ కన్నీటి <br />మురుక్కాల్వలో విసిరేసినప్పుడు<br />కుళ్లుకంపు కొడుతున్న<br />కీర్తిశవం<br />దేవుడి అస్తిత్వాన్ని<br />సవాల్చేస్తో,<br />ప్రస్తుతం ఊరేగుతోన్న వాళ్ల<br />అంకగణితపు ఖచ్చితాన్ని<br />ఆడిట్ చేయమంటోంది<br /> - శ్రీనివాస శ్రీవాత్సవ<br /><br /><div style="text-align: left;"></div><div style="text-align: left;">(5.11.1978 నాడు ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్ 'సారస్వత వేదిక' సమావేశంలో చదివింది)</div><div style="text-align: justify;"><br /></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-289092701137065195?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-18381181843213575482011-02-07T19:07:00.001+05:302011-02-07T19:08:49.528+05:30ఓపెన్ ఎండెడ్<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><br /> ఒక అనిర్దిష్ట కాలంలో జీవించేసాం<br /><br />అనంతానంత దూరాలకు నడిచేవాళ్ళం, మా గిట్టల చప్పుడు మా గుండెల్లోంచే వినిపించేది<br />కాలం పాదరసం లా ఉండేది, వెయ్యి కాళ్ళ హైడ్రా లా ఉండేది. కలలు కనడానికి కోటి గిగాబైట్ల మెమరీ ఉండేది<br /><br />తీరిగ్గా ప్రపంచపు మూటను ముందేసుకునే వాళ్ళం <br />పల్లీలు వొలిచినట్టు<br />ఒక్కాక్క అబద్ధపు డొప్పను <br />పగలగొట్టే వాళ్ళం <br /><br />ఒకానొక తద్ధర్మ కాలంలో జీవించాము<br /><br />విరామ చిహ్నాలని తరుముతూ దీర్ఘ వాక్యం లో ప్రవహించాము<br />అమృతం కురిసిన రాత్రుళ్ళు <br />నిద్రను అదిలిస్తూ కాపు కాశాము <br />అడుగడుగుకు ఒక పాదు తీసి ఆశలను నాటుకుంటూ పోయాము <br /><br />ఏక కాలంలో అనేకానేక కాలాలలో జీవించాము <br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-1838118184321357548?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-5070051730043385972011-01-20T22:28:00.004+05:302011-01-20T22:43:49.473+05:30కొంచెం నీరు కొంచెం నిప్పు<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="text-align: justify;"><i>( ఈ పోయెం 4 -8 -1996 ఆంధ్ర జ్యోతి ఆదివారం అనుబంధం లో ప్రచురితం అయింది. అప్పటికింకా తెలంగాణా ఉద్యమం మలి దశ ప్రారంభం కాలేదు. అలమట్టి వివాదం అప్పుడప్పుడే మొదలైంది. మరోవైపున నల్లగొండ జిల్లా లో సాగర్ నీటి కోసం, ఫ్లోరైడ్ పీడిత ప్రాంతాలలో తాగునీటి కోసం ఉద్యమాలు జరుగుతున్నాయి. సమస్యను దేశం దృష్టికి తేవడానికి ఉద్యమ కారులు వందల సంఖ్యలో అభ్యర్థులను 1996 లోక సభ ఎన్నికలలో నిలబెట్టారు. నల్లగొండ బాలెట్ పేపర్ పొడువు అప్పట్లో పెద్ద సంచలనం. ఆ నేపథ్యం లోనిది పద్యం. ఈ పోయెం ను 'మత్తడి' కవితాసంకలనం చేర్చారు.) </i></div><br /><br />మహా నదిని స్వప్నించి ఉపనదిగా మిగిలిపోయిన మా దేశం కథచెబుతాను. మరాఠీలూకన్నడిగులూ ముసల్మానులూ అందరం కలిసేఉండేవాళ్లం. 'తెలుగేం భాష' అన్నారేమో కానీ 'మీదేం తెలుగు' అని వాళ్లు మమ్మల్ని వెక్కిరించలేదు. మా రెక్కల కష్టం ఏ కుక్కల కొడుకు బొక్కసానికో చేరినా మా దేశంలో పడ్డ వానచినుకు మాత్రం మా చెరువులోనే పారేది. <br /><br />బహుశాఅప్పుడు అల్మట్టి మా దేశంలోనే ఉండేది<br /><br />***<br /><br />దరిద్రుడి కంటబడితే దిష్టి తగులుతుందేమోనని కృష్ణమ్మ పాలమూరు పెరటి గుమ్మం నుంచే దాటుకుంటుంది. నందికొండ దగ్గర నీటిని పట్టారని వెడితే, మాను మా పెరట్లోనే ఉంది కానీ కాయలు కామందు కొంపలో రాలుతున్నాయి.<br />మూసీప్రాజెక్టు పేరెప్పుడైనా విన్నారా?<br />గోచి గుడ్డంత నేలను తడుపుతుందా చిన్న తల్లి<br />మూసీ అంటే ముక్కుమూసుకునే అన్నలారా? అది మమ్మల్ని ఎన్నడూ మోసగించలేదు. <br /><br />***<br /><br />కవులుట్టి నీటికాకులు<br />పరాయినదులకే పరవశించిపోతారు<br />నాగర్జునసాగర నారాయణరెడ్డీ, ఆడుతా జలకమ్ములాడుతా,ఎక్కడ?<br />సీమ కవి సుందరాచారీ,బిరబిరా కృష్ణమ్మ ఎక్కడయ్యా?<br />ఏసవితి తండ్రికీ ఏమల్లెపూదండ?<br /><br />***<br /><br />నీరుపల్లమెరగదు<br />రక్తం కంటె నీరు చిక్కన<br />వాటర్లూ అనగా అంతిమయుద్ధము<br /><br />***<br /><br />కత్తులు మొలుస్తున్న కావేరి సాక్షిగా వచ్చే శతాబ్దిలో అన్నీ జలప్రళయాలేనట<br />ఒక్క నీటి బొట్టు కోసం వేనవేల టి .ఎం.సి.ల నెత్తురు పారుతుందట<br />జలస్తంభన చేసే దుర్యోధనులు తొడలు విరిగి చస్తారట<br /><br />***<br /><br />కన్నడంలోనూ టెల్గూలోనూ తెలంగాణంలోనూ నీరంటేనీరే<br />నారుపోసేవాడికి నీరివ్వనప్పుడు<br />తోడబుట్టిన వాడూ తొడగొట్టినవాడే<br />తమది కాని మాగాణికి ఆరగాణి అయిన వాళ్లం<br />మోచేతి ధార తగ్గితేనేం పెరిగితేనేం<br />ఎడమ కాల్వకు ఎడం చేత్తో కూడా జలబిచ్చం వేయనివాడా!<br />బారెడు బ్యాలట్ పేపర్తో బొక్కెనేసినా<br />చుక్కనీరు దక్కనప్పుడు<br />అరవై అడుగులు పెంచితేమాకేం?<br />అల్మట్టిని ఆకాశంలో కడితే మాకేం?<br /><div style="text-align: right;">(నల్లగొండ జలసాధన సమితికి ప్రేమతో....)</div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-507005173004338597?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-85364950868612991402011-01-10T19:08:00.003+05:302011-01-10T19:11:14.025+05:30మిడిల్ క్లాస్ యౌవనం<div class="separator" style="clear: both; text-align: left;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/TSsLhrFfR7I/AAAAAAAAAEM/EeFMF0USuq4/s1600/Gudihalam+copy.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://3.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/TSsLhrFfR7I/AAAAAAAAAEM/EeFMF0USuq4/s320/Gudihalam+copy.jpg" width="258" /></a></div>(గుడిహాళం రఘునాథం కవిత్వంలో నాకు ఇష్టమైనవి చాలా ఉన్నాయి. ఏదో ఒకటి మాత్రమే ఎక్కువ ఇష్టం అని చెప్పలేను. 'మిడిల్క్లాస్ యౌవనం' పద్యంకూడా ఆయన కవిత్వంలో అత్యుత్తమమైనదని కాదు కానీ, మరో కారణం వల్ల ఇష్టం. నేను కొందరు మిత్రులతో కలసి 1980-81లో 'కళాసౌరభం' (సంపాదకుడు- పి.వి.రాములు) సాహిత్యప్రత్యేక సంచికకు సంపాదకత్వం వహించాము. నాటి యువ, సీనియర్కవులనేకులను కలసి సంచిక కోసం కవిత్వం సేకరించాము. అప్పుడు ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ పీజీ హాస్టల్లో బోర్డర్గా ఉంటున్న (బహుశా ఎమ్.ఫిల్ చేస్తున్నాడనుకుంటానప్పుడు) రఘునాథం ఆ సంచికకు ఇచ్చిన కవిత ఇది. దినపత్రిక సంపాదకుడైన తరువాత ఇటీవల కూడా రఘు పద్యాలను ప్రచురించాను కానీ, జీవిత, సాహిత్య ఆరంభయవ్వనాల్లో ఆయననుంచి రాబట్టిన ఈ కవిత్వం అంటే ప్రత్యేకమైన ఇష్టం. 2010 డిసెంబర్ 28 నాడు నిష్క్రమించిన రఘునాథం చిరస్మృతిలో ఈ పద్యం- కె.శ్రీనివాస్)<br /><br /><br />దేహంపై యౌవనం వాలింతర్వాతచ్చూసుకో<br />నదులు పుష్పించటవూఁ<br />వృక్షకాండాల్లోంచి పొంగి పొంగి <br />పచ్చని నురుగులు నర్తించటవూఁ<br />పగళ్లు సంతోషాల్తో గలగలమనిప్రవహించటవూఁ<br />రాత్రులు తమనల్లరబ్బరుబాహువుల్లో నన్నిమిడ్చుకోవటవూఁ<br />కలలు చిరుచిరు అలలుగా సెలయేళ్లుగా నీఎదలో జలజల మనటవూఁ<br />'బస్సుం'దరి స్పర్శతో <br />బస్సే చిగురించి నట్టవటవూఁ<br />అర్థరాత్రి 'టీస్త్రీ' నీలోకి మెల మెల్లగానూ నెలివెచ్చగానూ<br />దిగి,<br />నీలో లీనమై పోవటవూఁ<br />పూలు పళ్లవటమూ<br />పళ్లు రహస్యంగా పద్యాలవటమూ<br />పద్యాలే చిర్వెన్నెల ప్రపంచాలవటమూ<br /><br />వెన్నెల తోటలో<br />నేలను తాకీతాకనట్టు<br />నీవు నడవటవూఁ, పరిగెత్తటవూఁ--<br /><br />నీకు తెలీకుండానే<br />మంచు వంతెన కరిగిపోతుంది<br />నీలోంచి ఒక్కోమెట్టూ దిగుతూ<br /> యౌవనం<br />ఒక్కోమెట్టూ నిన్ను దించుతుంది<br />కలలు శ్మశానాలౌతాయ్<br />పగళ్లు నీ కన్నీళ్లతోనే గలగలమని ప్రవహిస్తాయ్<br />రాత్రి చీకటి బ్రాకెట్ మరీ మరీ ఇరుకౌతుంది<br />నదీపుష్పం నిశ్శబ్దంగా వాడిపోతుంది<br />నీ పద్యం<br />భళ్లున<br />బద్దలవుతుంది<br /><br /><div style="text-align: right;">(28.11.1980)</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-8536495086861299140?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-90007871675891901482010-12-15T22:51:00.000+05:302010-12-15T22:51:10.908+05:30మనసుకు రెక్కలెన్ని మొలిచినా కాళ్లు కట్టేసుకున్న వాడు ఎగరలేడు(ఈ పద్యం 1997-98 సంవత్సరాల్లో రాసింది. ఇది ఆంధ్రప్రభ సాహిత్యపేజీలో ప్రచురితమైంది. పేపర్కటింగ్ దొరకలేదు. దొరకగానే కరెక్ట్ తేదీని ఇస్తాను- కె.శ్రీనివాస్)<br /><br /><br />తన తోట ముందు <br />కూలబడి అతను<br />సీతాకోక చిలకల్ని తరుముతూ వుంటాడు<br /><br />మొహంమీద మొలిచిన<br />మలియవ్వనాన్ని చూసి<br />భీతితో కుంగిపోతాడు<br />మందహాసాల్నీ మధురోహల్నీ<br />పలితకేశంతో అదిలిస్తూ వుంటాడు<br /><br />అలల తాకిడికి<br />సయ్యాటల్ని అభినయిస్తున్నా<br />అగాధాల్లో మాత్రం<br />వో లంగరు బిగించే వుంటుంది<br /><br />జీవన భాషలో పరమ గ్రాంథిక వాది<br />స్థిరకక్ష్యలో తిరిగే ఉపగ్రహం<br />కొత్త స్వప్నాలకు అంధుడు<br />పరిమళాలకు ఎలర్జీ<br /><br />వుట్టి భవబంధితుడు<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-9000787167589190148?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-9368371109326742562010-12-09T22:54:00.003+05:302010-12-11T18:49:57.978+05:30బాబెల్<span style="font-size: large;"></span><br /><br />ఆదిని వాక్యమూ లేదు నా బొందా లేదు<br />మా మధ్య <br />అన్నీ హైఫెన్లూ కామాలూ ఆశ్చర్యార్థ ప్రశ్నార్థకాలూ...<br /><br />వొక్కో అక్షరాన్నీ దొర్లించుకుంటూ<br />వొక్కో మాటనీ పేర్చుకుంటూ<br />వొక్కో సమాపక క్రియ కోసం ఎంత యాతన!<br /><br />అనర్గళ వాగ్ధార కోసమని<br />స్వరపేటికల్ని సలసలా మరిగించాము కదా తండ్రీ!<br />ఓ యుగళ గీతం కోసం <br />ఎన్ని పదబంధాల్ని మచ్చిక చేసుకున్నాము నాయనా!<br />పాట మీద పాట కట్టి<br />భాషకు ఆవల ఏముందని చూడబోయాము మిత్రుడా!<br /><br />పాలు విరిగినట్టు<br />ఇసుకనుంచి ఇనుపరజను చెదిరినట్టు<br />మాభాషలు వేరైపోయాయి<br /><br />దేవుడు శపించాడు<br /><div style="text-align: right;">(1993 అముద్రితం )</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-936837110932674256?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-43220496032351584912010-11-30T19:13:00.004+05:302010-11-30T19:19:51.878+05:30లేట్ నైన్టీస్: కొన్ని శకలాలు<i>(ఇవన్నీ పూర్తికాని పద్యాలు, ఆరంభచరణంలోనే ఆగిపోయిన పద్యాలు.. 96-98 మధ్య కాలంలో అప్పుడప్పుడూ హృదయతాడనంతో పగిలిపోయిన పద్యాలు, ఒక దానికి మరో దానికీ సంబంధం లేని పద్యాలు - కె.శ్రీనివాస్)</i><br /><br /><br />1<br />అసిధారగా ప్రవహిస్తున్న జీవితానివి<br />మృత్యుడేరాను ముట్టివచ్చిన అమృతానివి<br />కసికి పదునుపెట్టి కారుణ్యఖడ్గం చేసిన కృషివి<br /><br />రిక్తహస్తాల ప్రేమ నాది<br /><br />మైదా ' లై ' అంటని మలిన హస్తాలు నావి<br />కరపత్రికలు ప్రవహించని ఎడారి అరచేతులు నావి<br />నినాద వేదాలు పలకని అపస్వరపేటిక నాది<br /><br />రిక్తహస్తాల నిరర్ధక ప్రేమ నాది<br /><br />ప్రేక్షక ప్రేమ నాది<br /><br /><br />2<br />ఎటువంటి కాలంలో జీవిస్తున్నాం మనం<br /><br />తలుపులు బార్లా తెరచిన దేశంలో<br />ఎంతటి రహస్యమరణాన్ని రుచిచూస్తున్నాం<br />చావుకేకలూ పురుటినెప్పులూ కలగలసిన<br />ఎంతటి బీభత్స సంగీతాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నాం<br /><br />తరచు మార్చురీల ముందే కలుసుకుంటున్నాం<br />అంగుళం జరిగిన మరణాన్ని చూసి ఆనందపడుతున్నాం<br />కోటగుమ్మాల ముందు శవయాచన చేస్తున్నాం<br />పిరికితనానికి కూడా గతిలేని<br />నిర్బంధ ధైర్యంతో నినదిస్తున్నాం<br /><br />నలుగురం కూడినప్పుడల్లా ఐదోవాడి సంతాపసభ జరుపుకుంటున్నాం<br /><br />3<br />కలలన్నీ కిట్బ్యాగుల్లో సర్దుకుని <br />వాళ్లు వెళ్లిపోతున్నప్పుడు<br />నేను కూడా వీడ్కోలు చెప్పాను<br />విజయం సాధించి వచ్చేప్పుడు<br />నాక్కూడా వో విముక్తి తెమ్మని వినయంగా అడిగాను<br /><br />4<br />తృణమూ ప ణమూ కాదు ప్రాణమంటే<br />ఆత్మార్పణ త్యాగరాజ కీర్తనలనిక ఆపి<br />కలగానిది విలువైనది నేర్చుకోమందాం<br /><br />5<br />బాలగోపాల్ ఏంచెప్పాడో విన్నాం మరి<br />ఇక పోల్పాట్ ఏం చెబుతాడో చూద్దాం<br /><br />6<br />అసయ్యాన్ని గుట్కాలాగా అంగిట్లో పెట్టుకుని<br />పరిమళభరితంగా ఎలా మాట్లాడను?<br /><br /><br />7<br />ఇంకెవరి దగ్గరా పడుకోవద్దని మాటతీసుకుని మరీ పెళ్లాడతాం<br />ప్రేమలేఖల్లోకి ప్రవ హించకుండా దాచిపెట్టిన పీనల్కోడ్ను పెళ్లిపీటలమీద ఆవిష్కరిస్తాం<br />హక్కుభుక్కం కాగానే అంగిట్లో దాచిన రెండు కోరల్నీ నిస్సిగ్గుగా ప్రదర్శిస్తాం<br />సమస్త నీతిశాస్త్రాల్నీ తొడల మధ్య వేలాడదీసి గర్భాశయం మీద మన పేరే చెక్కుకుంటాం<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-4322049603235158491?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-32969099636131936452010-11-03T23:18:00.000+05:302010-11-03T23:18:11.642+05:30వాగర్థ<div style="text-align: justify;">ఆ క్షణమున నిరక్షరాస్యుడనే అయినాను. <br /><br />పేర్చిన మాటలు, కూర్చిన వాక్యములు పేకమేడల వలె కూలిపోయినవి. సహపంక్తికి భీతిల్లి వర్ణములన్నియు చెదిరిపోయినవి. శిశిరపర్ణముల వలె, తెగిన శిరముల వలె, శీర్ణ స్వప్నముల వలె అక్షరములు అనర్థములైనవి. <br />రణరంగమునకు నిరాయుధుడిని, విపణివీధికి నిర్ధనుడిని అయినాను.<br /><br />నిఘంటువున్నియు నిషిద్ధములైనవి. అర్థములన్నియు చెలామణినుండి వైదొలగినవి. నాకు నేనే ఒక కోలాహలమువలె ధ్వనించుచుంటిని. <br /><br />***<br />ఒక ఆశ్వాసన, ఒక ధైర్యం, ఒక వాగ్దానం, ఒక నమ్మకం, ఒక ప్రేమ మాటలో పలకాలంటే గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడాలి. మనసును అనువదిస్తే తప్ప, భాష బాసగా మారదు. అబ్బురపడితేనో, అతిభయమేదో ఎదురవుతేనో మాత్రమే కాదు, లోలోపల ఆత్మ హరించుకుపోతే కూడా అవాక్కవుతావు. మాట్లాడడానికి ఏమీ లేకపోవడమంటే, హృదయంలో భూకంపం జరుగుతోందన్న మాట. మాట్లాడలేకపోతున్నావంటే, మనసును ఒక అపస్వరపేటిక ఆవహించిందన్నమాట. మాటలు పలకలేని సత్యాన్నేదో ఆవిష్కరించినప్పుడు మౌనివవుతావు. తోసుకువచ్చే అపశబ్దాలకు భయపడినప్పుడు మూగవవుతావు.<br /><br />అక్షరమక్షరాన్ని సానదీసి, పదునుపెడితే ఎప్పటికో అప్పటికి రసవిద్య పట్టుబడుతుంది. నంగి నంగిగా బెరుకు బెరుకుగా మొదలైన మాట రాను రాను రాగమవుతుంది. కూతనేర్చిన తరువాత కాకి కోకిల అవుతుంది. మాట మంత్రమవుతుంది. కోటలు కట్టవచ్చు, పేటలు కూల్చవచ్చు, కనికట్టవచ్చు, ఉచ్చులల్లవచ్చు, మభ్యపెట్టవచ్చు. ప్రతిసృష్టి చేయవచ్చు. దూరాలను </div><a name='more'></a>లంఘించవచ్చు, అగాధాలను దాటవచ్చు, అంబరాలను అందుకోవచ్చు. మనసునుంచి చిప్పిల్లి, పెదవికొసనుంచి చిందే పలుకు రానురాను చేయిదాటిపోవచ్చు, మనిషి మాటమీదే బతికే బదనిక కావచ్చు. <br /><br />ఆశ్చర్యాలు అతిసాధారణమై, సమృద్ధిపారవశ్యంలో అసాధారణతను కోల్పోయిన మనిషి చేతిలో భాష కూడా అరిగిపోతుంది. మనసు పొదుగు ఎండిపోయాక, నాలుక వుట్టి అజాగళస్తనమవుతుంది. బతుకు పునరుక్తిగా మారిన తరువాత, మనసుల మధ్య పౌనఃపున్యమే కరవవుతుంది. కళ్లను వెలిగించి, శరీరాలను రగిలించిన రెండక్షరాల మాటలు, పచ్చిపుల్లల వలె ఎంతకీ అంటుకోవు. బతుకునుంచి మనసులోకి మనసునుంచి బాసలోకి ప్రవహించే పత్రహరితమేదో లోపిస్తుంది. దుర్భిక్షం పండిన నేలను వైఫల్యం అగ్గిలా కాలుస్తుంది. ఏ అర్థమూ లేని శూన్యం లాంటి మౌనం దిగులుప్రభాతాల పొగమంచులా కమ్ముకుంటుంది. ఊపిరితిత్తుల్లో నెమ్ములాగా భయం గూడుకట్టుకుంటుంది. దేశయాత్రకు వెళ్లిన దశకుమారుల మూటలో చివరకే బూడిదే మిగులుతుంది, నలుచెరగులా పయనించిన జీవశక్తులు తిరిగి కలుసుకున్నప్పుడు, సాధించినదే పరమార్థమో తెలియదు. ప్రాకారములు దాటి, ఆకాశమును మీటి.. ఎవరు ఏ దిక్కుకు వెళ్లి వస్తేనేం, సంకేతస్థలంలో పరస్పరం తడుముకునేది గాయాలనే. సగం ప్రయాణం తరువాత నిన్ను నువ్వు కనుగొనేది మొదటి మెట్టుమీదనే! <br /><br />***<br />భాష మరణించిన చోటున స్పర్శను ప్రతిష్ఠింపవలయును. కనుదొప్పల అరణిలో అగ్గిని రాజేయవలయును. మరచిపోయిన ఆలింగనమును తిరిగి ఆవిష్కరింపవలయును. సమస్త సారస్వతము, శాస్త్రములు విఫలమైన చోటున అత్యంత ఆదిమమైన శరీరసంగీతమును అభ్యసించవలయును. <br /><br />మరల అక్షరాభ్యాసము చేయవలయును. పొలికేకను, రణనినాదమును ఆవాహన తెచ్చుకుని తిరిగి శబ్దమనకు ప్రాణము పోయవలయును. భాషను కోల్పోయిన చోటున నిలబడి, ఆశుధారలో సరికొత్త కావ్యమును రచింపవలయును. <br /><br />భస్మరాశినుండి పక్షి ఎగిరినట్టు, ఈ పర్యాయము, స్పర్శనుండి భాషను, భాష నుండి హృదయమును, హృదయమునుండి జీవితమును పునరుజ్జీవింపజేయవలయును. <br /><br />ప్రియురాలా, మాటలేక మ్రాన్పడిన నన్ను మన్నింపుము. డమరుకమునుండి పుట్టిన మాహేశ్వర సూత్రముల వలె నా హృదయస్పందనము నుంచి వెలువడుచున్న నవీనభాషను ఆలకింపుము. <br /><br />- కె.శ్రీనివాస్<br /><br /><div style="text-align: right;">(20.01.2006 నాడు ఆంధ్ర జ్యోతి లో ప్రచురితమైన సంభాషణ)</div><div style="text-align: justify;"><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-3296909963613193645?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-43202525997544583432010-10-28T22:41:00.001+05:302010-10-29T15:46:38.293+05:30క్లోన్వొక రాధ<br />భక్త మీరాబాయి వేషం కట్టి<br />వో పంచవన్నెల పన్నాగాన్ని రచించింది<br /><br />కొన్ని హద్దులు కొన్ని ముద్దులు<br /><br />వొక గొప్ప కళాకాంక్షను నటించి<br />అందులో కూరుకుపోయాను<br />బంధం బంధనమై బిగుసుకుంటుంటే <br />పట్టలేని తమకంలో <br />బాధా భావాప్రాప్తిని అభినయించాను<br /><br />కొంత ఘటన కొంత నటన<br /><br />నాలోంచి తన్నుకొస్తున్న<br />మాయాప్రవరుణ్ణి చూసి<br />నేనే ముగ్ధుణ్ణవుతున్నాను<br /><br /><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(1997-99?) (అముద్రితం)</span></i></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-4320252599754458343?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-56507419443708757992010-10-04T19:54:00.002+05:302010-10-04T20:00:42.766+05:30బాలగోపాల్ సారాంశం.. బాధ్యత<div></div><div class="heading" style="text-align: justify;"><b> </b> </div><div style="text-align: justify;"></div><div id="page1" style="text-align: justify;"><div class="RunningText" style="text-align: justify;">బాలగోపాల్ ప్రజాజీవితంలో సాహిత్యం పాలు ఎక్కువా తక్కువా?<br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/TKnkwbaMWBI/AAAAAAAAAD8/YIxWfYZGI70/s1600/vlcsnap-30613.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="212" src="http://3.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/TKnkwbaMWBI/AAAAAAAAAD8/YIxWfYZGI70/s320/vlcsnap-30613.jpg" width="320" /></a></div>పోనీ- తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు బాలగోపాల్ చేసిందేమిటి? </div><div class="RunningText"><br /></div><div class="RunningText">సాహిత్య సంబంధి రచనలు చేయడంతో సహా ఆయన సాహిత్యాచరణ అంతా ఇతర రంగాల్లో ఆయన చేసినదాని ముందు చాలా తక్కువ అనిపిస్తుంది. తెలుగు సమాజం కూడా ఆయన సామాజిక రాజకీయ ఆచరణ నుంచి తీసుకున్నట్టుగా ఆయన సాహిత్యాచరణనుంచి స్వీకరించినట్టు కనిపించదు.<br /><br />కానీ బాలగోపాల్ వ్యక్తిత్వంలో తాత్వికతలో సాహిత్యం పాత్ర చాలా ముఖ్యమైనది. సాహిత్యాన్ని తన కార్యరంగంగా ఎంచుకోలేదని, తాను అప్పటిదాకా రాసిన సాహిత్య విమర్శ వ్యాసాలు సమగ్రమైనవని అనుకోవడం లేదని 1989లో చెప్పిన బాలగోపాల్ ఆ తరువాత కూడా అడపాదడపా సాహిత్య వ్యాసాలు రాస్తూనే వచ్చారు. <br /><br />మార్క్సిస్టు సాహిత్య విమర్శకు సంబంధించిన తాత్విక సమస్యల దగ్గరనుంచి, మార్క్సిజంపైనే అసంతృప్తితో తాను చేసిన తాత్విక అన్వేషణ దాకా బాలగోపాల్ ప్రస్తావించిందీ, చర్చించిందీ, ప్రకటించిందీ సాహిత్య సంబంధి వ్యాసాల ద్వారా, ఇంటర్వ్యూల ద్వారానే. తాను వేసుకున్న ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కూడా దొరికాయని, తనకు సంతృప్తికరమైన ప్రాపంచిక దృక్పథం సమకూరిందని 2001తో చెప్పిన తరువాత- బాలగోపాల్ ఇక ఆ అంశాలను వివరించినట్టూ లేదు, మరే సాహిత్య రచనా చేసినట్టూ లేదు. <br /><br />చరిత్రనీ, సమాజాన్నీ, మనిషినీ అర్థం చేసుకోవడానికి ఆయనకు మార్క్సిజం ఎంత ఉపకరించిందో, సాహిత్యం ముఖ్యంగా కాల్పనిక సాహిత్యం, అందులోనూ పాశ్చాత్య కాల్పనిక సాహిత్యం కూడా అంతగా సహాయం చేసింది. మనిషికీ చరిత్రకూ ఉన్న సంకీర్ణమయిన సంబంధం గురించి, సామాజిక మానవ ప్రవృత్తికీ చరిత్రకూ ఉన్న సంబంధం గురించి, మనిషి చేయాలనుకునేదానికీ చేయగలిగేదానికీ మధ్య ఉండే ఖాళీల గురించి బాలగోపాల్ ఆలోచనలు సాహిత్య సామాజిక చారిత్రక అన్వయాలతోనే ముందుకు వచ్చాయి. హక్కుల ఉద్యమం గురించిన ఆత్మవిమర్శ-విమర్శ గానీ, మార్క్సిజం గురించి విచికిత్సగానీ, సాహిత్యవిమర్శ గురించిన కొత్త అభిప్రాయాలు గానీ విడివిడిగా కాక, పరస్పర సంబంధంలోనే కనిపిస్తాయి. చారిత్రక భౌతికవాదంలోని ఖాళీల దగ్గర నుంచి, జీవితంలోని ఖాళీల భర్తీ దాకా శక్తి కలిగినది కాల్పనిక సాహిత్యమేనని బాలగోపాల్ అంటారు. బాలగోపాల్ తన అన్వేషణలో సాహిత్యానికి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం తిరుగులేనిది. ఆయన ప్రజాజీవితాన్ని చూసినప్పుడు ఆనుషంగికంగా కనిపించినప్పటికీ, సాహిత్యం ఆయన వ్యక్తిగత, ప్రజాజీవితాల్లో అప్రధానంకాదు. అంతర్లీనంగా నిరంతరం వినిపిస్తూ ఉండిన సంగీతం. <br /><br />ఇక తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు బాలగోపాల్ చేసిన దోహదం చాలా ఉన్నది కానీ, సాహిత్య ప్రపంచం ఇంకా దానికోసం కళ్ళూ హృదయమూ పూర్తిగా తెరుచుకోవలసే ఉన్నది. 1980ల ఆరంభం నుంచి బాలగోపాల్ సాహిత్య వ్యాసాలు వాటిలోని సూటిదనానికి, సిద్ధాంతపటిమకు, కొత్త పరిశీలనలకు సాహిత్య పాఠకులను ఆకర్షించాయి. కానీ, </div><a name='more'></a>అయనది ఒక నూతన విమర్శమార్గం అనేంతగా ఆయన రాయడం గానీ, ఆయనను స్వీకరించడంగానీ జరగలేదు. తొలివ్యాసాల నుంచే బాలగోపాల్లో ప్రగతిశీల సాహిత్య శిబిరంలోని నాటి అపధోరణుల గురించి చెణుకులు ఉండేవి. సిద్ధాంతాలను యాంత్రికంగా అర్థం చేసుకోవడంగానీ, అన్వయించడంగానీ బాలగోపాల్కు నచ్చని విషయాలు. మూసపోసిన ఆలోచనలు, ప్రయోగ వైముఖ్యం మొదలైన అనేక ఫిర్యాదులు ఆయన తొలి రోజుల నుంచి ఉండేవి. అయితే, ప్రధాన సాహిత్యోద్యమాలు ఆయన విమర్శలను సహించి క్షమించాయి తప్ప, స్వీకరించి చర్చించినట్టు కనిపించదు. <br /><br />రాజకీయ, సామాజిక రంగాల్లో ఆయన సాహసోపేతమైన ఆచరణ దృష్ట్యా నిర్మొహమాటంగా మాట్లాడగలిగే వెసులుబాటు సాధించుకున్నట్టు కనిపించేవారు బాలగోపాల్. తాత్వికమయిన అసంతృప్తితో ఆయన 1990 నుంచి పడుతున్న మథనం ఆ తరువాతి వ్యాసాల్లో సూచితమవుతూనే ఉన్నది కానీ, ఆ దశలో బాలగోపాల్ పూర్తిగా సిద్ధాంతం మీదనే దృష్టి పెట్టారు. 1980 దశకంలో కొడవటిగంటి, రావిశాస్త్రి, ఉప్పల లక్ష్మణరావు మొదలైనవారి సాహిత్యంలో సామాజిక ప్రతిఫలనాలను దర్శించే విమర్శన చేశారు. (అవి కూడా సమకాలిక సాహిత్యం కిందికి రావు, అయితే జాతీయోద్యమ కాలం నాటి సాహిత్యం మీద బాలగోపాల్కు ప్రత్యేకమైన ఆసక్తి. బూర్జువా వర్గం, మధ్యతరగతి ఎంతో కొంత అభ్యుదయాంశతో ఉన్న కాలం అది అని, ఆ తరువాత ఆ వర్గాలు ఆ లక్షణాలు పూర్తిగా కోల్పోయాయని ఆయన అభిప్రాయం.) <br /><br />1990 తరువాత ఇక బాలగోపాల్ ఏ నిర్దిష్ట రచనకూ తన సాహిత్య విమర్శ ప్రమాణాల ప్రకారం విమర్శ అందించినట్టు కనిపించదు. మైనారిటీ కవుల సంకలనం 'జిహాద్' మీద రాసిన సమీక్షకానీ, ముస్లింవాద కవితాసంకలనం 'జల్జలా' వెనుక మాటకానీ, రాగో (మనిషి, చరిత్ర, మార్క్సిజం- అరుణతార, వ్యాసం, సెప్టెంబర్, 1993) మరణానంతర ఊహ (బుర్రా రాములు కథ 'ఏదో సారా కథ' కు ముందుమాట, 1995) - అన్నీ కూడా అయితే ఆయా విషయాలపై రాజకీయ సైద్ధాంతిక వివరణలను ఇచ్చినవి, లేదంటే, తనలో చెలరేగుతున్న బలవత్ ఝరవత్ పరివర్తనను ప్రతిఫలించినవి. తనకంటె ముందున్న మార్క్సిస్టు విమర్శకులను ఆయన ఎట్లా అర్థంచేసుకున్నారు? మొత్తంగా తనకంటె ముందు, సమకాలంలోనూ ఉన్న మార్క్సిస్టు సాహత్య విమర్శ మీద, రచయితలమీద, ఉద్యమాల మీద, సంఘాల మీద, ధోరణుల మీద ఆయనకు ఉన్న విమర్శలేమిటి? విప్లవ సాహిత్య విమర్శ ఎట్లా ఉండాలని ఆయన అనుకున్నారు? స్వయంగా ఆయన చేసిన విమర్శ స్థాయి ఎట్లా ఉన్నది? ఆయన సూచిస్తున్న ప్రమాణాలకు తగ్గట్టుగానే ఉన్నదా? సాహిత్య విమర్శలో ఆయన ప్రత్యేకతలు ఏమిటి, అవి ఆమోదనీయాలేనా? ఆయన సాహిత్యానికి గుర్తించిన కర్తవ్యాల నిర్వహణలో సాహిత్య విమర్శ చేయవలసిందేమిటి? బాలగోపాల్ ప్రస్తావనాంశంగా అనేక సాహిత్యాంశాల మీద వ్యాఖ్యలు చేసి ఊరుకున్నారు, వాటిని విస్తరించగలమా?- ఇవన్నీ బాలగోపాల్ సాహిత్య విమర్శా వ్యాసాల నుంచి రాబట్టుకోవలసిన అంశాలు. <br /><br />రచయితలు, వారి సామాజిక బాధ్యత, ప్రజానుకూల రచనలు చేయడానికి వారేమి చేయాలి- వంటి అంశాలపై బాలగోపాల్ అభిప్రాయాలు, వ్యాఖ్యలు గమనిస్తే ఆయన సాహిత్య వ్యాసాల నుంచి విస్తరించవలసిన, చర్చించవలసిన అంశాలు ఎన్ని ఉంటాయో మచ్చుకు అర్థమవుతుంది. రచయితలు, బాధ్యత, నిబద్ధత, ఉద్యమానుబంధం- వంటి అంశాలపై బాలగోపాల్ అభిప్రాయాలు విభిన్నంగా ఉంటాయి. మార్క్సిస్టు రచయితలుగా చెప్పేవారిలో అత్యధికులు బాధ్యతారహితంగా ఉంటారని ఆయనకు ఫిర్యాదు. 'మార్క్సి స్టు రచయితల రచన మాత్రమే కాదు, జీవితం కూడా బూర్జువా రచయితల కంటె భిన్నంగా ఉండాలి'. ప్రజా రచయితలయినా, అంతిమ మార్పు కోరే చైతన్యశీలురయినా తమను తాము మార్చుకోకుంటే ఫలితం ఉండదని బాలగోపాల్ నమ్మారు. "..ఆచరణలో చాలా వరకు మార్క్సిజం పేరిట సాంప్రదాయిక బాధ్యతలను వదిలించుకుని వేరే ఏదో పేరు పెట్టి రాజకీయ బాధ్యతలను కూడా వదలించుకుంటున్నాం. సగటు మార్క్సిస్టు రచయితలకు ఏ బాధ్యతలూ లేకుండా పోయాయి" అని 1989లో ఒక ఇంటర్వ్యూలో వ్యాఖ్యానించారాయన. వ్యాపార రచయితలు ప్రజల జీవితం నుండి ఎంత దూరంగా బతుకుతున్నారో విప్లవ రచయితలు కూడా (కొద్ది మినహాయింపులతో) అంతే దూరంగా బతుకుతున్నారు, అసలు లోపం ఇక్కడే వుందనిపిస్తోంది- అని అదే ఇంటర్వ్యూలో ఆయన అన్నారు. <br /><br />అయితే, రచయితలను, బుద్ధిజీవులను ప్రత్యేకంగా పరిగణించి వారికి బృహత్తర బాధ్యతలున్నట్టు మాట్లాడడం బాలగోపాల్ అంగీకరించరు. 'ఏమీ చేయనంత కాలం బాధ్యత గురించి ఆలోచించనంతకాలం ఏవో తర్కాలు వస్తాయని, ఒకసారి ఆచరించడం మొదలుపెడితే మనం కేవలం రచయితలుగానూ బుద్ధిజీవులుగాను, మేధావులుగానూ మాత్రమే లేమని' తెలుస్తుందని 1985లో వరంగల్లో చేసిన ఒక ప్రసంగంలో చెప్పారు. అయితే రచయితలకు ఉండవలసిన ప్రజానుబంధం, ఉద్యమానుబంధం విషయంలో యాంత్రికమయిన దృష్టి ఉండకూడదని బాలగోపాల్ సూచించారు. కొడవటిగంటి కుటుంబరావు వంటి రచయితలకు ఏమి ఆచరణ ఉన్నది, ఆయనను ప్రగతిశీల రచయితగా గుర్తించడం లేదా అన్న ప్రశ్నకు ఆయన సమాధానం ఆసక్తికరమైనది. "ఉద్యమం అంటే సంఘం పెట్టుకుని పోరాటం చేయడం అని అర్థం చెప్పుకుంటే కుటుంబరావుకు ఉద్యమాలతో సంబంధం లేకపోవచ్చును గానీ, ఆయన పుట్టిన అగ్రవర్ణ మధ్యతరగతి జాతీయోద్యమంలో చెప్పుకోదగ్గ పాత్ర నిర్వహించింది, దానితోబాటు జాతీయ భావాలు సంస్కరణ భావాలతో ప్రేరణ పొందిన సాహిత్యాన్ని సృష్టించింది. ఇవాల్టి పరిస్థితి వేరు. బూర్జువా ప్రజాతంత్ర విప్లవాలలోనూ జాతీయోద్యమంలోనూ మధ్యతరగతికి ఉన్న పాత్ర శ్రామిక విప్లవాలలో ఉండదు. <br /><br />అందుకే మధ్యతరగతిలో పుట్టిన రచయితలు ఇవ్వాళ మంచి సాహిత్యం సృజించాలంటే శ్రామిక వర్గ ఉద్యమాలతో సంకల్పపూర్వకంగా సంబంధాలు పెట్టుకోవాలి. కుటుంబరావు రాశాడు కాబట్టి నేనూ రాయగలననుకోవడం ఒక చారిత్రకదశ గడిచిపోయిందని విస్మరించడం అవుతుంది''. రచయితలు ప్రజానుకూల సాహిత్యం రాయాలనుకుంటే వారికి ప్రజాజీవితంతో పరిచయం ఉండాలి, ఆ పరిచయం కేవలం చూడడం వల్ల వారి దగ్గర గడపడం వల్ల రాదు, వారి బతుకు పోరాటంతో ఒక రూపంలో సంబంధం పెట్టుకోవడం ద్వారా వస్తుంది అంటారు బాలగోపాల్. <br /><br />ఎవరి వర్గ ప్రయోజనాల సాహిత్యాన్ని ఆ వర్గం సృష్టించుకున్నా, మధ్యతరగతికి ఏమి చేయాలో తెలియని తనం నుంచి ఏదో సాహిత్యం రాసినా, ఎవరికీ చెందని తనంలో పడిపోయినా- ప్రస్తుత సమాజంలో సాహిత్యంలో వైవిధ్యం, విభిన్నత, సందేహాస్పద సాహిత్య ధోరణులు మాత్రం తప్పనిసరి. ప్రజానుకూల ఆచరణలో ఉన్నవారికి సైతం జీవితంలో సాహిత్యంలో సందిగ్ధాలు అనేకం సశేషంగానే ఉంటాయని, సాహిత్యంలో 'మనకు నచ్చని' ధోరణులు కొనసాగుతూనే ఉంటాయని బాలగోపాల్ అంటారు. "నిరాశావాదం మానవ అనుభవంలోని అపరిపూర్ణతకూ అసమగ్రతకూ అపశ్రుతికీ పరమత్వాన్ని ఆపాదించి అస్తిత్వవాద సిద్ధాంతాన్ని ఆవిష్కరించింది. ఆ దృక్పథాన్ని మార్క్సిజం తిరస్కరించేముందు దాని ఆవిర్భావంలోని నిజమయిన సందిగ్ధాన్ని గుర్తించవలసిన అవసరం ఉంది." (1991) అని ఆయన హెచ్చరించారు. ఆ సందిగ్ధానికి సాహిత్యంలో సహజమయిన స్థానం ఉంటుందని, పాట కంటె వచనకవిత్వమే ఆ సందిగ్ధాన్ని వ్యక్తం చేస్తుందని, సందిగ్ధం బలపడినప్పుడు ప్రయోగ వైచిత్రీ అధివాస్తవికతా ప్రవేశిస్తాయని బాలగోపాల్ అన్నారు. వ్యక్తికీ మానవాళికీ మధ్యనున్న వైరుధ్యం పరిష్కారం కానంతవరకూ మనతో ఉండే ఈ అస్తిత్వ సందిగ్ధాలకు సాహిత్యంలో స్థానం ఉంటుందని మరచిపోతే పొరపాటన్నది ఆయన హెచ్చరిక. <br /><br />మూడు దశాబ్దాల బాలగోపాల్ అభిప్రాయాలలో క్రమపరిణామాన్నీ, కొనసాగింపునూ, మౌలికమయిన మార్పునూ కూడా గమనించవచ్చు. ఆయా దశలను గమనించడం మరో ఆసక్తికరమయిన అంశం. సాహిత్య ప్రయోజనం గురించి, వాస్తవికత గురించి, అద్భుత గాథల గురించి, వస్తుశిల్పాల సంబంధం గురించి ఆయన అభిప్రాయాలు ఇంకా వివాదాస్పదంగానూ, జ్ఞానదాయకంగానూ ఉంటాయి. మన సాహిత్య వాతావరణం అంతటా అలముకున్న బోలుతనం ఎంతో, ఎన్ని అంశాల మీద మౌనమే అధికార భాషగా చెలామణి అవుతోందో బాలగోపాల్ సాహిత్య వ్యాసాలు చెబుతాయి. రచయితల మీద సాహిత్యకారుల మీద ఆయన అసహనం అందుకే అయి ఉంటుంది. సాహిత్యానికి, విమర్శకు బాలగోపాల్ ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం రీత్యా, ఆ రంగంలోనే ఆయన పెద్దమార్పు ఆశించాడు. <br /><br />మౌలికమయిన, అంతిమమయిన మార్పును కోరే చైతన్యశీలురు అవతరించాలంటే మానవ ప్రవృత్తిలోని వికార లక్షణాలను అధిగమించే పోరాటం కూడా చేయవలసి ఉంటుందని చెప్పిన బాలగోపాల్ బుద్ధిజీవులందరినీ, విర్రవీగే రచయితలందరినీ ఒకేగాటన కట్టి నిబద్ధతాపోరాటాన్ని అత్యున్నత మయిన నైతిక స్థాయిలో నిలబెట్టారు.<br /><h1 style="font-weight: normal; text-align: right;"><span style="font-size: x-small;">(అక్టోబర్ 8, బాలగోపాల్ ప్రథమ వర్థంతి)</span></h1></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-5650741944370875799?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-8548949411277337622010-09-08T19:17:00.002+05:302010-09-13T15:57:54.954+05:30గ్రామర్ వర్సెస్ గ్రామర్<div style="text-align: justify;"><br /><i><span style="font-size: x-small;">(ఇది 1997లోనో 1998లోనో రాసింది. ఇది కవిత్వం కాదని, 'వచనం' అనీ అనుకునే రాశాను. వార్త ఆదివారం సంచికలో దీన్ని వచనరచనగానే - కాకపోతే యథాతథ పంక్తి విభజనతో- ప్రచురించారు. ఆరోజుల్లో ఎన్కౌంటర్లలో మరణించిన విప్లవకారుల మృతదేహాలను అప్పగించడానికి ప్రభుత్వం ఇబ్బందులు పెడుతుంటే, గద్దర్ ఆధ్వర్యంలో మృతదేహాల స్వాధీనకమిటీ ఏర్పడి పనిచేసింది. ఆ కమిటీ పేరే బీభత్సంగా కనిపించింది. అటువంటి పదబంధాలు ఏర్పడే పరిస్థితిలో ఉన్న అమానవీయత గురించి రాయాలనిపించి దీన్ని రాశాను. తరువాతి కాలంలో సందర్భం, సంభాషణ కాలమ్స్లోని రచనాపద్ధతికి బహుశా ఇది పూర్వరూపం. - కె.శ్రీనివాస్)</span></i><br /><br /><br /><br />ఊదా రంగు ఆకాశం ఆకుపచ్చగా ఆవులించింది<br /><br />****</div><div style="text-align: justify;"><br />వ్యాకరణాల సంకెళ్లను తెంచేయమని మహాకవులు ఆవేశంగా ఏదో అంటుంటారు కానీ, <br />చూడగా చూడగా స్వేచ్ఛ అమితంగా వున్న వ్యవస్థ ప్రపంచంలో ఏదైనా ఉన్నదా అంటే వ్యాకరణం ఒక్కటే కనిపిస్తున్నది.<br /> <br />అర్థంతో సంబంధం లేదు, అపార్థంతో సంబంధంలేదు, సత్యం లేదు అసత్యం లేదు పాపపుణ్యాలు లేవు నీతి అవినీతులు లేవు రాజభక్తా రాజద్రోహమా నిమిత్తం లేదు. కర్తకర్మక్రియ వుంటే చాలు, వాటి మధ్య విభక్తి ప్రత్యయాల సంబంధం వుంటే చాలు అది వ్యాకరణబద్ధమైన వాక్యమై పోతుంది.<br /><br />పరమ అబద్ధం కూడా వ్యాకరణ బద్ధంగానే వుంటుంది.<br /><br />పదాల స్వరూపం మాత్రమే వ్యాకరణం అని భ్రమపడ్డ పండితులు అరసున్నాలనూ బండిరాలనూ రక్షించుకోవాలనుకున్నారు. వ్యాకరణం ఇవ్వగలిగే అపారమైన స్వేచ్ఛను, వాని ప్రమాదాన్నీ ప్రయోజనాన్నీ పండితులూ గుర్తించలేదు. వారి ప్రత్యర్థులూ గుర్తించలేదు. <br /><br />కవులూ భావుకులూ మాత్రమే నాడు నేడు ఈ వెసులుబాటును ఉపయోగించుకుని వెర్రిమొర్రి వూహలెన్నో చేశారు. అర్థాన్ని అధ్వాన్నపు అడవిలో వదిలేయమన్నారు.<br /><br />****<br /><br />మద్యసంబంధ నేరాలు పెరిగి దుష్టశక్తులు పెరిగిపోతున్నందును మొదట మద్యనిషేధాన్ని సడలించి, దుష్టశక్తులను అణచి ఆ తర్వాత మద్యనిషేధాన్ని కొనసాగించాలని ప్రభుత్వం పట్టుదలతో ఉందని అడ్వొకేట్ జనరల్ వాదించారు.<br /><br />****<br /><br />పదాలకీ వాటి అర్థాలకీ మధ్య సంబంధం నిర్హేతుకమైనదని భాషాశాస్త్రజ్ఞులు అంటారు. పదార్థాల సంబంధం పదార్థాల సంబంధం వంటిదేనని పార్వతీపరమేశ్వరుల సంబంధం అటవంటిదేననీ కాళిదాసు అన్నాడు.<br /><br />పదాలే కాదు వాక్యాలు కూడా వాటి అర్థాలకు జవాబుదారీ కావు.<br /><br />కొన్ని నామవాచకాలూ కొన్ని సర్వనామాలూ కొన్ని విశేషణాలూ కొన్ని క్రియలూ కుమ్మరించినంతమాత్రాన అవన్నీ కలసి యిచ్చే అర్థం మనం పోల్చుకోగలుగుతామని నియమమేం లేదు.<br /><br />పాలు నల్లగా వుంటాయన్న వాక్యం పాలను నల్లగా మార్చలేదు.<br /><br />మన దగ్గరున్న పదాలతో మనం లెక్కలేనన్ని వాక్యాలను, అర్థాలను సృష్టించగలం, వాటికి </div><a name='more'></a>యీ ప్రపంచంలో ఏ అన్వయమూ లేకపోవచ్చు.<br /><br />ఉద్దేశించిన ప్రతిమాటనూ సత్యమూ వాస్తవమూ చేయగలిగిన శక్తి రుషులకూ బ్రాహ్మణులకూ పూర్వం వుండేదంటారు. ఆ శక్తి వుండేదన్న కేవల నమ్మకమే యింతటి చీకటి సమాజాన్ని సృష్టిస్తే, నిజంగా ఆ శక్తే కనుక ఎవరికైనా వుంటే అది ఈ లోకాన్ని మరింత అభద్రమూ అతి భయానకమూ చేస్తుంది.<br /><br />సామాన్యులు అర్థాలను బట్టి వాక్యాలను రాస్తే, మహాత్ముల వాక్యాల్లోకి అర్థం వచ్చి చేరుతుందని భర్తృహరో మరెవరో అన్నారు.<br /><div style="text-align: justify;"><br />యీ లోకంలో యిన్ని తలకిందుల విషయాలూ అనర్థాలూ జరగడానికి ఏ మహాత్ముడు రాస్తున్నాడో అవకతవక వాక్యాలు!<br /><br />మనిషి ఎగరగలడు అన్న వాక్యం శాస్త్ర ప్రగతితో అర్థవంతమై ఆనందం కలిగించవచ్చును కానీ, క్లోనింగ్ అనబడు ప్రతిరూప సృష్టి వాస్తవమైనప్పుడు అత్యంత ఆదిమభయమేదో ఆవరిస్తుంది.<br /><br />కొన్ని రకాల వాక్యాలు మన వాడుకలోకి ఎప్పుడూ రావు అని మనం అనుకుంటుంటాం. కానీ కాలం పోగాలమైనప్పుడు అనర్థకవాక్యాలే సార్థకాలవుతాయి. అసంబద్ధ అర్థాలే అతి సహజాలు అవుతాయి. మనం ప్రేమగా, సున్నితంగా, అపురూపంగా పెంచుకున్న మాటలనేకం విరుద్ధార్థాలను వరిస్తాయి. లలితమైన మాటలు కఠినమవుతాయి. <br /><br />****<br /><br />హృదయవిదార సన్నివేశాలను సృష్టిస్తున పద్ధతులనే కదా మనమిప్పుడు <br />ఉదారవాద ఆర్థిక విధానాలంటున్నాం!<br /><br />****<br /><br />దుష్టసమాసాలనూ విసంధులనూ వ్యాకరణం నిషేధించింది కానీ పొసగని మాటల మధ్య శాశ్వతవైరాన్ని విధించలేదు. <br /><br />కొత్త దృశ్యాలకు కొత్త అవసరాలకు మాటలు పేర్చుకుంటున్నప్పుడు, ఎప్పుడు పక్కపక్కన నిలబడతాయని వూహించని మాటలు, మనసును చంపేసే మాటలు, విరిచేసే మాటలు, కుంగదీసే మాటలు, అమానవీయమైన మాటలు, పొడిపొడిమాటలు, దారుణమైన మాటలు, రక్తసిక్తమైన మాటలు, బతికున్నందుకు కించపడే మాటలు-- అన్నీ మన పరిభాషలో చేరిపోతున్నాయి. <br /><br />మన వేడుకలూ వేదనలూ వుద్యమాలూ ప్రేమలూ వియోగాలూ విషాదాలూ విప్లవాలూ అన్నీ మనకిష్టమైన భాషలో కాక మన మీద విధించిన పదజాలంలో చిక్కుకున్నాయి.<br /><br />మనిషిని హీనపరచే అవమానపరచే మాటలూ వాక్యాలూ సాధ్యం కాని వ్యాకరణాన్ని సృష్టించుకోలేమా?<br /><br />*****<br /><br />మృతదేహాల స్వాధీన కమిటీ- వంటి సమాసాలు సాధ్యం కాని వ్యాకరణాన్ని ....<br /> </div><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(భర్త్రుహరో మరెవరో అన్నాను కానీ, ఆ మాట అన్నది భవభూతి)</span></i><br /><br /></div><div style="text-align: justify;"> <br /> </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-854894941127733762?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-703880063219889832010-08-23T00:03:00.000+05:302010-08-23T00:03:13.545+05:30మహాసాహిత్యసౌధపు 'ముంగిలి'<div id="page1" style="text-align: justify;"><div class="RunningText"> <img align="right" src="http://www.andhrajyothy.com/i/2010/aug/22-8sun35.jpg" /> <b>చరిత్ర అంటే గతంలో జరిగిన సంఘటనల సమాహారం కానట్టే, చరిత్ర రచన కూడా కేవలం విద్యావిషయకమైన విన్యాసం కాదు. చరిత్రలోకి తొంగిచూసి ఏ వాస్తవాలను వెలికితీస్తామనేది వర్తమానంలోని అవసరాలను బట్టే, ప్రధానంగా రాజకీయ అవసరాలను బట్టే నిర్ణయమవుతుంది. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి కూర్చిన తెలంగాణ ప్రాచీన సాహిత్య సర్వస్వం 'ముంగిలి'- ఒక చారిత్రకావసరం నుంచి జరిగిన చరిత్రరచన. ఇప్పటిదాకా వచ్చిన తెలుగు సాహిత్యచరిత్రల్లో తెలంగాణ ప్రాంత సాహిత్యానికి, కవులకు తగినంత గుర్తింపు, ప్రాధాన్యం లభించలేదన్న నిర్ధారణ నుంచి, తెలుగుసాహిత్యాన్ని కొత్తగా దర్శించే ప్రయత్నం. 'తెలంగాణ' అని నేడు రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా చెబుతున్న ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన కవులను, కావ్యాలను ప్రత్యేకంగా వేరుచేసి, వారి, వాటి గుణగణాలను, ఔన్నత్యాన్ని చాటి చెప్పే రచన.</b><br /><br />తెలుగువారి చరిత్రలో కానీ, సాహిత్యచరిత్రలో కానీ తెలంగాణ ప్రాంతానికి ఇతోధిక స్థానం లభించకపోవడానికి అనేక కారణాలున్నాయి. ఇరవయ్యోశతాబ్దంతో పాటే దేశంలో పెరిగిన జాతీయభావన, ప్రజాస్వామిక ఆకాంక్షలు- రానున్న కాలంలో పాలనాధికారం విస్తృత జనశ్రేణుల నుంచే వస్తుందని సూచనలు పంపసాగాయి. కొత్త సమాజంలో ఆధిపత్యం కోసం వివిధ ప్రాబల్యవర్గాలు రకరకాల ప్రయత్నాలు చేయసాగారు. అందులో భాగంగా తమ తమ సామాజిక వర్గాలకు చరిత్ర ద్వారా సాధికారత సంపాదించే ఆలోచనా కలిగింది. తెలుగువారి చరిత్రను వెలికితీసే పరిశోధక కృషిని ప్రోత్సహించి, పోషించిన వారంతా సంస్థానాధీశులు, రాజాలు కావడం యాదృచ్ఛికం కాదు. ఈ మహాప్రయత్నంలో నిజాము పాలిత తెలుగుప్రాంతాలు అనాదరణకు గురయ్యాయి.<br /><br />తెలుగువారే కాని కుతుబ్షాహీలు, ఏ కులమో తెలియని కాకతీయుల కన్నా, చిన్న చిన్న రాజ్యాలు పాలించిన రెడ్డిరాజులు, శ్రీనాథుని వంటి ఇతర ప్రాంత కవిపండితులను ఆదరించిన పద్మనాయకులు, తెలుగు అవునో కాదో తెలియకపోయినా తెలుగుసాహిత్యాన్ని పోషించిన విజయనగరరాజులు- తెలుగువారి చరిత్రలో పెద్దపీట పొందారు. బ్రిటిష్ పాలన చరిత్ర పురాతత్వశోధనకు అనువుగా ఉన్నంతగా నిజాము పాలన </div><a name='more'></a>లేకపోవడంతో- అరకొరగానే పరిశోధనలు సాగాయి. చరిత్ర ఆవిష్కృతమైన నిష్పత్తిలోనే సాహిత్యచరిత్రా వెలుగులోకి వస్తుంది, నిర్మితమవుతుంది కాబట్టి- తెలుగు సాహిత్యచరిత్ర కూడా పాక్షికంగానే అవతరించింది.<br /><br />తెలుగు ప్రాచీన సాహిత్యచరిత్రను - కవిత్రయ యుగం లేదా ఇతిహాసపురాణ యుగం, కావ్య యుగం, ప్రబంధ యుగం, క్షీణ ప్రబంధ యుగంగా చెప్పుకోవడం అధికారిక యుగవిభజన అయింది. పై విభాగంలో తెలంగాణ ప్రాంత కవులకు, కావ్యాలకు ప్రాసంగికత లేకపోయింది. భారతాన్ని రాసిన ముగ్గురు కవులూ, తెలుగు కవుల్లో అధికప్రాచుర్యం కలిగిన శ్రీనాథుడు, ప్రబంధకవులు, తంజావూరు కవులు - వీరంతా కృష్ణ-తుంగభద్రలకు దిగువ ప్రాంతాల కవులే. పాల్కురికి సోమన, బమ్మెర పోతన, పొన్నెగంటి తెలగన్న పెద్ద కవులే అయినప్పటికీ, పై యుగవిభాగంలో ఇమిడేవారు కారు.<br /><br />సాంకేతికార్థంలో 'ముంగిలి' తెలంగాణ ప్రాచీన సాహిత్యచరిత్ర కాదు. అలాగని, కావలి వెంకటరామస్వామి దక్కన్ కవుల చరిత్ర దగ్గరనుంచి చాగంటి శేషయ్య, కందుకూరి వీరేశలింగం కవులచరిత్ర పేరుతోనే రాసిన కవుల చరిత్రల వంటిది కానీ, సమగ్రాంధ్రసాహిత్యం పేరుతో ఆరుద్ర రాసిన కవులచరిత్రల వంటిది కానీ కూడా కాదు. కవుల చరిత్ర రాయడమంటే ఒక ప్రాంత సాహిత్యచరిత్రకు మార్గం వేసే విశిష్టమైన ప్రయత్నం. ఇందులో సుంకిరెడ్డి తెలంగాణకు చెందిన కవులను, వారి చారిత్రక విశేషాలను, కొన్ని కావ్యభాగాలను క్రోడీకరించారు. అయితే, ఈ ప్రయత్నం ఒక కొత్త సాహిత్యచరిత్ర నిర్మాణానికి దోహదం చేస్తుందన్న స్పృహ, చేయాలన్న ఆకాంక్ష ఆయనకు ఉన్నది. నిజంగానే 'ముంగిలి' అనేక కొత్త పరిశోధనలకు ప్రాతిపదిక కాగలుగుతుంది.<br /><br />మొత్తం తెలుగువారి సాహిత్యచరిత్ర అయినా, ప్రాంతాల వారీ సాహిత్యచరిత్ర అయినా కేవలం చారిత్రక పరిణామాలను, ఆయా కాలాలలో రచనలు చేసిన కవిపండితుల వివరాలను పూసగుచ్చినంత మాత్రాన సంపూర్ణం కాదు. తెలుగుసాహిత్యం ప్రస్థానంలో ఒక సూత్రబద్ధతను కనుగొని, వివిధ ఘట్టాల మధ్య అంతస్సంబంధాన్ని గుర్తించి, రాజకీయ సామాజిక సాంస్కృతిక పరిణామాలతో సాహిత్యంలోని మార్పులను అన్వయించినప్పుడు మాత్రమే అది సాహిత్యచరిత్ర అవుతుంది. అటువంటి ప్రయత్నాలను గతంలో వెల్చేరు నారాయణరావు, కె.కె.రంగనాథాచార్యులు వంటి వారు మాత్రమే చేశారు.<br /><br />సాహిత్యచరిత్ర పేరుతో లభిస్తున్న ఉద్గ్రంథాలలో సాహిత్యపరిణామాన్ని అర్థం చేసుకునే పరికరాలేవీ ఉండవు. అలాగే, తెలంగాణ సాహిత్యచరిత్రను నిర్మించే ప్రయత్నానికి - సంఖ్యాబలాన్ని నిరూపించడమో, వివక్షను ప్రశ్నించడమో- మాత్రమే సరిపోవు. తెలంగాణ సాహిత్యానికి ఉన్న విశిష్టత ఏమటి? దానికి ఉన్న భిన్న గమనం ఏమిటి? దాన్ని ప్రతిపాదించవలసి ఉన్నది. దురదృష్టవశాత్తూ 'ముంగిలి' అటువంటి ప్రతిపాదనలేమీ చేయదు. అట్లా చేయాలని ఆశించడం కూడా పొరపాటే అవుతుంది. పునాదులే పడనప్పుడు దానిపై నిర్మాణాలు ఎట్లా సాధ్యం? మౌలికమైన పరిశోధనే జరగనప్పుడు, ఆనుషంగికమైన కృషి ఎట్లా జరుగుతుంది? కాబట్టి, 'ముంగిలి' వేసింది పునాది మాత్రమే. పుస్తకం పేరు సూచిస్తున్నట్టు, ఈ క్రోడీకరణ గృహాంతర్భాగానికి దారి మాత్రమే. వందలాది మంది తెలంగాణ కవులను, పండితులను, రాజకవులను, జనగాథలను ఈ పుస్తకంలో సుంకిరెడ్డి ప్రస్తావించారు.<br /><br />తెలంగాణ కవుల స్థానికత గురించిన వివాదాలను ప్రత్యేకంగా వివరించారు. అనుమానాలున్న చోట తటస్థత అవలంబించారు. ఆయా కవుల కావ్యవిశేషాలను సూచించడానికి కొన్ని నమూనాలు ఇచ్చారు కానీ, రచనల నుంచి అంతర్గత సాక్ష్యాలను కూర్చడానికి విస్తృతంగా ప్రయత్నం చేయలేదు. పాల్కురికి సోమన వంటి కవులలో, నాటి సమకాలిక జనసాహిత్యం వివరాలు అనేకం దొరుకుతాయి. అలాగే, స్థానికత విషయంలో మరీ గీతలు గీసి వ్యవహరించడం మంచిది కాదు. సింహగిరి వచనాలు రాసిన కృష్ణమాచార్యుడి రచనాస్థలం సింహాచలం అయినంత మాత్రన మినహాయించడం, ఓరుగల్లు జీవన సాంస్కృతిక విశేషాలను చిత్రించే క్రీడాభిరామాన్ని (మూలం తెలంగాణకవి సంస్కృత కావ్యమే కదా?) ప్రస్తావించకపోవడం కవి విధించుకున్న చట్రం పరిమితులే. కవులవారీగా రాయాలనుకోవడం వల్లనే, మొత్తంగా సాహిత్య, సాంస్కృతిక జీవనాన్ని క్రోడీకరించే అవకాశం లేకపోయింది.<br /><br />అనువాద కవిని కాక, అచ్చతెనుగు స్వతంత్ర కవినే ఆదికవిగా గుర్తించాలని, ఆ లెక్కన పాల్కురికి సోమనాథుడే తెలుగువారి ఆదికవి అవుతాడని సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డే గతంలో ప్రతిపాదించారు. నిజానికి అది ఆలోచించవలసిన ప్రతిపాదన. ఎవరో గుర్తించేది ఏముంది కానీ, పాల్కురికి సోమనను అట్లా చూడడం అలవాటు చేసుకోవాలి. తెలంగాణ ప్రాంతంలో తొలినాళ్లలో భారతానువాద ప్రయత్నాలు ఎందుకు జరగలేదో ఆశ్చర్యంగానే ఉంటుంది. పురాణాల యుగంలో వచ్చిన బసవపురాణం దాదాపు సమకాలిక చారిత్రక కావ్యం. పోతనతో పాటు భాగవతం రాసిన కవులందరూ తెలంగాణ వారే. <br /><br />ఆస్థానాశ్రిత కవిత్వం ఎక్కువగా లేకపోవడం, బ్రాహ్మణీయ సంస్కృతిని వ్యతిరేకించే లేదా పెద్దగా పైకెత్తని కవిత్వమో అధికంగా రావడం- ఏవైనా ప్రత్యేక లక్షణాలను తెలంగాణకు ఆపాదిస్తున్నాయా? ఇక్కడి రాజకీయ పరిస్థితులు అందుకు దోహదం చేశాయా? తెలంగాణలో వచ్చిన కావ్యాలను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుంటే- సాహిత్యచరిత్రను ఎట్లా విభాగించవచ్చు? తెలంగాణ ప్రాంత కావ్యాలలో కనిపిస్తున్న శైలీవిశేషాలేమిటి? వాటిలోని పరిణామ క్రమమేమిటి?- ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం అన్వేషించవలసే ఉన్నది. ఆ అన్వేషణ సాగాలంటే, అందుకు ఒక ప్రాతిపదిక గ్రంథం అవసరం, క్రోడీకరించిన తెలంగాణ సాహిత్యసర్వస్వం అవసరం. ఆ పుునాది పని సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి చేశారు. తాను చేస్తున్న పని 'ఇప్పటికి లభించిన చరిత్రలతో సాహిత్య చరిత్రను సంవదించే ప్రయత్నం మాత్రమే' అని, 'తెలంగాణ సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణం సమగ్రంగా జరగాలంటే ముందు తెలంగాణ భౌగోళిక, రాజకీయ చరిత్ర నిర్మాణం సమగ్రంగా జరగవలసి ఉంది' అని సుంకిరెడ్డి స్పష్టంగానే చెప్పారు.<br /><b><br /><br />ముంగిలి </b>తెలంగాణ ప్రాచీన సాహిత్యం<br />డాక్టర్ సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి,<br />పేజీలు : 766, వెల: రూ. 175<br />ప్రతులకు: అన్ని ముఖ్య పుస్తక కేంద్రాలు</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-70388006321988983?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-50760851088510502672010-08-20T22:25:00.000+05:302010-08-20T22:25:12.061+05:30విరిగిన చెరుకు విల్లు<div style="text-align: justify;"><span style="font-size: x-small;"><i>(ప్రవాసీసాహిత్యం- అన్న మాట కేవలం పరాయిదేశం వెళ్లి రాసేవాళ్లకే వర్తిస్తుందా? వలసలు రకరకాల కారణాలతో జరుగుతాయి. రకరకాల ప్రదేశాలకూ జరుగుతాయి. అంతర్గత వలసలు మాత్రం సాహిత్యాన్ని సృష్టించవా? పాత కళ్లతో కొత్త ప్రదేశాన్ని చూడడం, సొంత విలువలతో పరాయి సమాజాన్ని అంచనావేయడం ఉండవా? దాన్ని మాత్రం డయాస్పోరా అనకూడదా?- ఇవి ఆలోచించవలసిన ప్రశ్నలే. తక్కిన తెలుగు ప్రాంతాల నుంచి తెలంగాణకు, ముఖ్యంగా హైదరాబాద్కు ప్రయాణాలు అనేక విడతలుగా జరిగాయి. సందర్శకులో, వలసపక్షులో హైదరాబాద్ మీద అనేక అభిప్రాయాలను, అంచనాలను చెప్పారు. మాట వరసగా చెప్పారు, మంచితనంతో చెప్పారు, పొగుడుతూ చెప్పారు, హీనపరుస్తూనూ చెప్పారు. హైదరాబాద్ గురించి ఇతర ప్రాంతాల కవులూ రచయితలూ ఏమిచెప్పారో సూచన ప్రాయంగా చెప్పడానికి ఈ వ్యాసంలో ప్రయత్నించాను. ప్రధానంగా హైదరాబాద్ విధ్వంసం గురించి రాసినప్పటికీ, ఇందులో తీసుకున్నవన్నీ సాహిత్యకళారంగాల ఉదాహరణలే. ఒక పెద్ద పరిశీలనకు, పరిశోధనకు ప్రాతిపదికగా పనికివస్తుందన్న ఉద్దేశం కూడా ఈ వ్యాసరచనలో ఉన్నది. 2003లోనో, 2004లోనో రాసిన ఈ వ్యాసం 'సోయి' పత్రికలో ప్రచురితమైంది. - కె.శ్రీనివాస్)</i></span><br /><br /><br />ఈ సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 16 ఆదివారం నాడు హైదరాబాద్ నగరంలోని సుమారు లక్షమంది ముస్లిములు ఎండిపోయిన గండిపేట గుండెల మీద 'అల్లా'కు మోకరిల్లి, నీటి కోసం ప్రార్థించారు. అదొక అపురూపమైన దృశ్యం. మనుషులు సామూహికంగాచేసే చర్యల్లో మనల్ని అంతగా విచలింపజేసే సన్నివేశాలు చాలా అరుదుగా తారసపడతాయి. మరుసటిరోజు హైదరాబాద్ ఆకాశం మంత్రకవాటం తెరుచుకుని చిరుజల్లు కురిసినప్పుడు, మానవీయ సంకల్పానికి అద్భుత శక్తులు సమకూరతాయని ఒక క్షణం నమ్మాలనిపించింది.<br /><br />మంజీరను కూడా దిగతాగిన కొత్తనగరం, ఇప్పుడు కృష్ణానదిని సాగర్నుంచి పగ్గంవేసి లాగుదామా, జూరాల నుంచి జుట్టుపట్టుకుని ఈడ్చుకుతెద్దామా కలలుకంటున్నది తప్ప, తొలినాటి కామధేనువులు కబేళాపాలవుతున్నందుకు కన్నీరు కార్చే సోయి దానికి లేదు. ఈ నగరం ఎవ్వరిదో వారే దాని కోసం విలపించాలి, వేడుకోవాలి. ఎవరి బొడ్డుపేగు ఈ నగరగర్భంతో ముడిపడి ఉన్నదో వారే గుండెలు బాదుకోవాలి. <br /><br />ఈ హైదరాబాద్ ఎవరిది? చేపలతో సరస్సు నిండినట్టు, జనంతో ఈ నగరం నిండిపోనీ అని ఆకాంక్షించాడు నగరనిర్మాత కులీకుతుబ్ షా. మూడురోజుల పాటు మూసీ ఉప్పొంగిన ప్రళయకాలంలో నగరముఖద్వారం దగ్గర నిలుచుని రోదించాడు మహబూబ్ అలీ. మరెన్నడూ ముప్పురాకుండా విశ్వేశ్వరయ్య సాయంతో రెండు సాగరాలు నిర్మించాడు ఉస్మాన్అలీఖాన్. మూసీ ఎగువన మూడుపువ్వులుగా, దిగువన ఆరుకాయలుగా వ్యాపారం చేస్తున్న పరాయి షరాబులకు, ఒక పాతబస్తీని దరిద్రానికి గుర్తుగాచేసి, ఒక కొత్త బస్తీని మధ్యతరగతి పాతబస్తీగా మలచి, అమీర్పేట్ జూబ్లీహిల్స్ మాదాపూర్ రహదారిగా హైటెక్సిటీని నిర్మించి, ఇప్పుడు షంషాబాద్ను అంతర్జాతీయకేంద్రంగా తీర్చిదిద్ది తెలంగాణాను అపహసిస్తున్న వలసదొరలకు ఏ ఆకాంక్షా లేదు. చదరపు గజాలు తప్ప నేల తెలియదు. కాలనీలు, పార్కులు, ఫామ్హౌజ్లు,ఆర్కేడ్లు, ఎస్టేట్లు తప్ప జనం తెలియదు. <br /><br />ఈ నగరం పరాయిగా మారిన చరిత్ర విచిత్రమైనది. స్థానికులెవరు, పరాయిలెవరు నిర్ణయించిన ప్రాతిపదికలలో మతానికి ఎన్నడూ ప్రాధాన్యమే లేదు. 1930 దశాబ్దంలో, తిరిగి 1950 దశాబ్దం ప్రారంభంలో ముల్కీ ఉద్యమాలు వచ్చినప్పుడు ఉత్తరాదినుంచి వచ్చిన ముస్లిములు, మద్రాసురాష్ట్రం నుంచి వచ్చిన హిందువులు పరాయివారయ్యారు. విశాలాంధ్ర అవతరించిన తరువాత ఈ లెక్కలలో తేడా వచ్చింది. భారతదేశంలో విలీనమైన తరువాత కొన్ని ప్రత్యేక సదుపాయాలను కోల్పోయిన హైదరాబాద్, ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ తరువాత <a name='more'></a>తన నేల మీద సొంతదనపు హక్కును పోగొట్టుకుంది. రాజధానినగరంగా అది 'అందరి' నగరంగా నిర్వచనం పొందింది.<br /><br />ఇదేనండి ఇదేనండి భాగ్యనగరం, మూడుకోట్ల ఆంధ్రులకు ముఖ్యపట్టణం- అన్న సినిమా పాట సుప్రసిద్ధమైనది. ఆ పాట 1957లో విడుదలైన 'ఎమ్.ఎల్.ఎ' అన్న సినిమాలోనిది కావడం యాదృచ్ఛికంకాదు. ఆ పాట పైకి వినడానికి, టూరిజాన్ని ప్రమోట్చేసే పాట వలె వినిపించినా, స్థానికేతరులకు నగరాన్ని పరిచయం చేయడానికి ఉద్దేశించినది. కనులకింపు చేసే కమ్మటినగరాన్ని ఇతర ప్రాంతాల శాసనసభ్యులకే కాదు, రాష్ట్రరాజధానితో పనులు పెరిగే పలుకుబడిదారులందరికీ దగ్గరగా తీసుకువచ్చే పాట. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తరువాత బ్యూరోక్రసీలో క్రమంగా పెరిగిన కోస్తా ఆంధ్ర ఉద్యోగులు హైదరాబాద్ రూపురేఖలను మార్చేయసాగారు. ముఖ్యంగా సాంస్కృతిక ముఖచిత్రంలో చాలా మార్పులు రాసాగాయి. <br /><br />పోలీస్యాక్షన్కు, ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణకూ ముందే వచ్చిన త్రిపురనేని గోపీచంద్ వంటివారికి హైదరాబాద్ మీద ఉన్న పరిశీలనలు ఆసక్తికరమైనవి. ఆయన ఒక ఉధృతమైన వలసలో భాగంగా హైదరాబాద్కు వచ్చినవారు కాదు. సినిమా నిర్మాతగా ఆయన హైదరాబాద్కు తరచు రావలసివచ్చేది. 'ప్రేమోపహతులు' మొదలుకొని అనేక నవలల్లో గోపీచంద్ ప్రధానపాత్రలు కోస్తాంధ్రపట్టణం నుంచి కథమధ్యలో హైదరాబాద్ తరలివస్తాయి. ఆయన రాసిన అనేకసోషలిస్టు కథలు హైదరాబాద్వాతావరణంలో రాసినవి. 'గతించని గతం' అయితే, రజాకార్ల అకృత్యాలను ఇతివృత్తంగా తీసుకుని రాసిన నవలిక. ఈ కథలు నవలల్లో హైదరాబాదీ అలవాట్ల గురించి గోపీచంద్ రకరకాలుగా వర్ణిస్తాడు. ఇక్కడివారు రాత్రుళ్లు ఎక్కువసేపు మేలుకొని ఉంటారని, సంగీత సాహిత్య గోష్ఠుల్లో కులాసాగా గడుపుతారని, బాగా పొద్దెక్కాక కానీ దైనందిన కార్యక్రమాల్లోకి దిగరని గోపీచంద్ ఒకచోట రాస్తారు. గోపీచంద్ హైదరాబాద్ మీద చేసిన వ్యాఖ్యలన్నిటినీ ఒకచోట పెట్టి పరిశీలించవలసి ఉన్నది. అయితే, ఆయన వ్యాఖ్యల్లో కోస్తాంధ్ర 'వలస' ధోరణి కనిపించదనే స్థూలంగా భావించవచ్చు. <br /><br />పందొమ్మిదివందల ఇరవై నాటికి హైదరాబాద్ నిజాం కళాశాలలో ఉద్యోగం చేస్తూ ఉండిన రాయప్రోలు సుబ్బారావు వాచ్యంగా స్థానికులమీద నిరసనభావం ప్రకటించకున్నా, ఆచరణలో మాత్రం చూపించేవారు. స్థానిక సాహిత్య సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలన్నిటిలో వేటిలోనూ ఆయన పాల్గొనేవారు కాదు. బ్రిటిష్ ఆంధ్రలో జరిగే కార్యక్రమాలకు మాత్రం వెళ్లి ఆంధ్రత్వాన్ని కీర్తించే పద్యాలు చదివేవారు. రాయప్రోలు కంటె ఎక్కువగా ఆయన మిత్రులు కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు, ఖాసింఖాన్ స్థానికుల మీద కత్తికట్టారు. కురుగంటి తన 'నవ్యాంధ్ర సాహిత్య వీధులు'లో తెలంగాణ రచయితల మీద అమర్యాదకరమైన రాతలు రాశారు. తన కూర్పులో తెలంగాణ రచయితలను గ్రహించలేదు. ఖాసింఖాన్ అయితే, ప్రభుత్వానికి ఇన్ఫార్మర్గా పనిచేశారు. ఈ ఖాసింఖాన్తో శ్రీశ్రీకి స్నేహం ఉండడం, అతనే శ్రీశ్రీకి నిజాం కొలువులో ఉద్యోగం ఇప్పించడం తెలంగాణా శ్రీశ్రీ అభిమానులకు కష్టం కలిగించే వాస్తవాలు.<br /><br /> ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తరువాత వివిధ ఉద్యోగ హోదాలలో హైదరాబాద్కు వచ్చినవారిలో కవులు,రచయితలు, పండితులు అనేకులున్నారు. 1951 నుంచి 1960 మధ్యలో హైదరాబాద్కు మకాం మార్చిన కోస్తాంధ్రుల గురించి ప్రత్యేక అధ్యయనమే చేయవచ్చు. అలాగే, 1983 తరువాత పదిహేను సంవత్సరాల కాలంలో జరిగిన వలసలు చాలా కీలకమయినవి. అందులో ముఖ్యమైనవి పత్రికా, సినిమారంగాల వలస. రాష్ట్రావతరణకు ముందూవెనుకా చాలామంది తరలివచ్చినప్పటికీ, కోస్తాంధ్ర వ్యవసాయాదాయం పెట్టుబడిగా మారి ప్రవహించిన దిశ మద్రాసు మాత్రమే. ఆనాటినుంచి 1980 దాకా తెలుగు సినిమాలో పట్నం అంటే మద్రాసే. 1969-70 ప్రాంతాలలో విడుదలైన 'భలే తమ్ముడు' సినమాలో ప్రేమలో పడిన హీరోయిన్ను వేరే ఊరికి మార్చాలని ఆమె తండ్రి హైదరాబాద్ తీసుకువెడుతుంటాడు. ఆ విషయం తెలిసి తాను కూడా హైదరాబాద్ వెళ్లాలని బయల్దేరే ఎన్టీఆర్తో అతని తల్లి పాత్ర ఇలా అంటుంది- ' అమ్మో హైదరాబాదే, అక్కడంతా అల్లర్లు', అప్పుడు హీరో సమాధానం- ' అదతా పాత సంగతి అమ్మా ఇప్పుడు అది మన రాజధాని, ఇప్పుడు అక్కడ అంతా బాగుంది..'. ఇదేనండి ఇదేనండి భాగ్యనగరం అని సేల్స్మన్లాగా సినీకవి పిలిచినా అప్పటికి ఇంకా సాధారణ కోస్తా ఆంధ్ర కుటుంబీకులకు హైదరాబాద్ కొంచెం భయంగానే ఉన్నదన్న మాట. ఆ తరువాత కొద్దికాలానికే, రిమ్జిమ్ రిమ్జిమ్ హైదరబాదు, రిక్షావాలా జిందాబాదు పాట, హైదరాబాద్లోని వైవిధ్యజీవితంలో ఉన్న శాంతిసామరస్యాలను ప్రశంసించింది. ఆ తరువాత హైదరాబాదుకు బీచి కావాలని తెలంగాణావాళ్లు గొంతెమ్మకోరికలు కోరతారని రాసేంతగా సినీరచయితకు ఒళ్లుపొగరెక్కడానికి 1983దాకా ఆగవలసివచ్చింది. <br /><br />హైదరాబాద్కు ప్రభుత్వోద్యోగులుగా వచ్చిన పరప్రాంతీయులలో దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, నగ్నముని, కుందుర్తి వంటి తెలుగుసాహిత్యదిగ్దంతులున్నారు. వీరందరి సాహిత్య సృజన మీద హైదరాబాద్ ప్రభావం ఉన్నది. వారి రచనలలో హైదరాబాద్ ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ప్రస్తావనలు కూడా ఉంటాయి. కుందుర్తి నగరంలో వానలోనూ, దిగంబరులు ఈసడించుకున్న 'నాగరికత'లోనూ హైదరాబాదే స్ఫురిస్తుంది. నగరవాసి కాకపోయినప్పటికీ, దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్ రాసిన 'నగరం మీద ప్రేమగీతం' హైదరాబాద్ మీద వచ్చిన కవితలన్నిటిలో విశిష్టమైనది. ఆ కవిత చదువుకుని హైదరాబాద్ గురించి మురిసిపోని కవిత్వపాఠకుడు ఉండడు. హైదరాబాద్ కొన ఊపిరితో ఉన్న సమయంలో, ఆ జీవన్మరణ సంధ్యాకాలపు సౌందర్యం చూసి తిలక్ పరవశించిపోయాడు. పందొమ్మదివందల అరవై చుట్టుపక్కల కాలంలో హైదరాబాద్ నగరం ఇంకా పాతపరిమళాన్ని పోగొట్టుకోలేదు. ఆ పరిమళమేమిటని అడిగితే, ఒక్కొక్కరు ఒక రకంగా చెబుతారు. ఒక్కొక్క సామాజిక వర్గం వారు ఒకరకంగా, ఒక్కొక్క ఆర్థికవర్గం వారు ఒకరకంగా, ఒక్కొక్క మతవర్గం వారు ఒకరకంగా చెబుతారు. హైదరాబాద్ రాజ్యాన్ని భారతయూనియన్ స్వాధీనం చేసుకున్న పద్ధతి కూడా హిందువులకు, ముస్లిములకు వేరువేరుగా అనుభవంలోకి వచ్చింది. పోలీస్యాక్షన్ ముస్లిముల జీవితం మీద తీవ్రమైన ప్రభావం వేసింది. వారి భవిష్యత్తు అభద్రతామయమైపోయింది. అలాగని, తరువాతి కాలంలో స్థానికులయిన హిందువులు లేదా తెలుగువారు పొందిన ప్రయోజనమూ లేకపోయింది. 1960లో హైదరాబాద్ రిక్షాకార్మికులలో నూటికి 60 మంది ఉర్దూ విద్యావంతులని చెబుతారు. ఒక భాషలోని విద్య అంతగా పనికిరాకుండా పోవడం అప్పటికే మొదలయింది. తెలుగులోనే ఒక భాషాభేదం పనికిరాకుండా పోవడం తరువాతికాలంఓ జరిగింది. 1960 దశకంలో హైదరాబాద్న గరం మీద ఒక ' ఆక్రమణ' మొదలయింది. అది ఇక ఎంతమాత్రమే 'వలస' కాదు, 'ఆక్రమణే'. అయితే, పైన చెప్పినట్టు, పత పరిమళం ఇంకా పోలేదు. తెలుగుకవుల్లోని భావకవితా అంశకు హైదరాబాద్లో చెరిగిపోని కాల్పనికత, అభ్యుదయాంశకు హైదరాబాద్లో అప్పుడప్పుడే రోడ్లమీదకు వస్తున్న వెగటుతనాల, వెకిలితనాల దారిద్య్రం ప్రేరణ ఇచ్చాయి. ' ఓరగా తెరచిన జనానాల తలుపులలోంచి/ ఉండి ఉండి నిలవగాలి వస్తుంది/హుసేన్సాగర్ మీద ఒలికిన వెన్నెల లోంచి ఒక విరహిణి మధువిషాదగాధ వినిపిస్తుంది'' అన్న కవి, "....నెరజాణ తనం నుండి/ దాపరికంలేని పారిశ్రామికా నాగరికతా నగ్నత్వంలోకి/ ఎదుగుతూన్న నగరసుందరిని'' కూడా దర్శిస్తాడు (తిలక్: నగరం మీద ప్రేమగీతం).<br /><br />హైదరాబాద్ లో అస్తమిస్తున్న మొగలాయితనానికి, ఆవరిస్తున్న ఆంగ్లేయాధునికతకీ తిలక్పద్యం సమాగమం అయింది. ఆబిడ్స్ చెక్కిళ్లమీద దీపాలు ప్రతిఫలిస్తున్నాయంటాడు, సిగలో నౌపహాడ్ నాగరం మెరుస్తోందంటాడు, బంజారాహిల్స్ను ఉద్రిక్త వక్షోజాలతో పోలుస్తాడు. మృగమద పరిమళం మత్తెక్కిన కన్నుమూతలో/ పెట్రోలువాసన ఫెళ్లుమని' తగిలిన ఉలికిపాటు కవిత అంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది. గత వైభవాన్ని తలుచుకుని మూలుగుతూ 'మోసం' అని అరుస్తూన్న ముసలిగద్ద ఎవరు అని మాత్రం తిలక్ కనిపిస్తే అడగాలని ఉన్నది. ఆ ముసలిగద్ద తెలంగాణ ఫ్యూడలిజమే అయితే, అప్పటికది ముసలిగద్ద కానే కాదు. ఆ ముసలిగద్ద పాతబస్తీ నవాబులూ పాయెగాలూ అనుకుంటూ వారు గతవైభవాన్ని తలుచుకుని మూలుగుతూ మిగిలింది లేదు. ముసలిగద్ద మాట ఏమైనా 'మోసం' మాత్రం నిజం. ఆ మోసం చేసిన బిడారులో ఒకరిగానే తిలక్ హైదరాబాద్ వచ్చారు. అతని అద్భుతమైన భావుకతా పరాయిదే. బయటికన్ను చూసిన భాగ్యనగరమే. హైదరాబాద్ గురించి మనం, స్థానికులం ఏమనుకున్నాం? ఏమో? ఇంకా అన్వేషించాలి. మహాస్వప్న, భైరవయ్య, నగ్నముని కసిగా పలికిన నగరకవిత్వం అంతా హైదరాబాద్లోని ఒకానొకరకం జీవితం గురించిన పరాయి విమర్శే. <br /><br />Äౌవనం, లావణ్యం నశించిపోయిన హైదరాబాద్ ప్లాస్టిక్ నాజూకుతనంతో, సిలికాన్ ఇంప్లాంట్ సౌష్ఠవాలతో మెరిసిపోతున్నది. ముతక శృంగారమయని, పాపకశ్మలమనీ తిలక్ శపించిన మూసీప్రవాహం లక్ష ప్రతీకారాలను వాగ్దానం చేస్తూ తల్లికడుపులోకి ఇంకిపోయింది. పరుల బొమ్మలతో కొలువుతీరిన ట్యాంక్బండ్కు ఇప్పుడు సన్నటినడుమేలేదు. ఇంకొక పోయెం గడిచేసరికి కవితిలకుడికే 'హుసేన్సాగర్లో తే లుతూన్న శవం కనపడింది' (తిలక్: నగరంలో హత్య). భావుకుడైన ఒక మధ్యతరగతి విద్యావంతుడికీ, ఒక బయటి సందర్శకుడికీ ఆనాటి హైదరాబాద్ పుండ్రేక్షుకోదండంగా కనిపించింది కానీ, ఆ చెరుకువిల్లు ఇప్పుడు విరిగిపోయింది. నవసంపన్న ధనమదం వయాగ్రాగా నరాల్లో ప్రవహిస్తున్నది. <br /><br />హైదరాబాద్ గురించి బాటసారులేమి పాడుకున్నారో, యాత్రికులేమి పాడారో, వలసకవులు ఏమి రాశారో ఏమో కానీ, ఈ నగరం గురించి మనమే, స్థానికులమే పాడుకున్న పాటలు ఎన్ని ఉన్నాయి? ఏమో, వెదుక్కోవాలి. మునుపటి సంగతి సరే, ఇప్పుడయితే, తన గురించి తన బిడ్డలు, కొడుకులు పాడాలని హైదరాబాద్ కోరుకుంటున్నది. హైదరాబాద్ను తన నెత్తుటితో, చెమటతో, వేయిపుట్లు పండించి మెతుకెరుగని క్షుథార్తజీవనంతో నిర్మించుకున్న తెలంగాణ రైతాంగం, పల్లెజనం, వారి పిల్లలు ఇప్పుడు హైదరాబాద్ గురించి పాడాలి. హైదరాబాద్ గురించి పాడుకోవడానికి ఇది మనకు ఒక సందర్భం. హైదరాబాద్ను కీర్తించడానికి మనమొక రాజకీయ అవసరాన్ని కనుగొన్నప్పుడు, భాగమతి అనాథ నర్తకిలాగా విరిగిన బురుజుల మీద ఆడుతున్నది. ఆమెను మన తల్లిగా గుర్తించడమే, మోకాళ్లమీద మోకరిల్లి ప్రణమిల్లడమే నగరపుత్రులు చేయవలసింది. <br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-5076085108851050267?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-49685421907094555642010-07-30T18:28:00.002+05:302010-07-30T18:31:26.964+05:30చిన్న చిన్న పర్సనల్ పద్యాలు<i><span style="font-size: x-small;">(ఇవన్నీ అప్పుడప్పుడు రాసుకున్న చిన్న చిన్న పర్సనల్ పద్యాలు. ఇవన్నీ నా మలిదశ కవత్వ ప్రయత్నాలని అనుకుంటాను. 1985 కంటెముందు రాసుకున్న కవిత్వం, అచ్చువేసినకవిత్వం - అదొక తరహాది. 1985 తరువాత ఎక్కువగా ఆత్మాశ్రయంగా రాశానేమో, వాటిని కేవలం వ్యక్తిగతం అనుకున్నానేమో, చాలా మటుకు అచ్చుకు ఇవ్వలేదు. నా నోట్బుక్స్లో మాత్రమే అవి ఉండిపోయాయి. వీటిల్లో కొన్ని అసంపూర్తిగా వదిలేసిన కవితలు కావచ్చు,కొన్నిటి సందర్భాలు కూడా గుర్తులేవు. కొన్నిటికి శీర్షికలు ఇప్పుడు పెట్టవలసి వచ్చింది. కాకపోతే, వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే మరీ అంత చెత్తగా ఏమీ లేవని అనిపించింది. పర్సనల్, పబ్లిక్ స్థలాల విచిత్ర సమ్మేళనం అయిన బ్లాగ్లో వీటిని ప్రచురించడానికి అభ్యంతరం అనిపించడం లేదు. -కె.శ్రీనివాస్)</span></i><br /><br /><br /><span style="font-size: large;">రాత్రి</span><br /><br /><div style="text-align: justify;">అందర్నీ నిద్రపోయాక రాత్రి నన్నొక్కణ్నీ నంజుకుతింటుంది. ప్రపంచమంతా తలలో కిక్కిరిసిపోయాక ఇంక వూపిరేం ఆడ్తుంది. ఫ్రిజ్లో పూలుంటాయి, తలలో పేలుంటాయి, మనం మూసేసిన కిటికీ అవతల దోమలూ చంద్రుడూ వుంటాయి. నేను వొదిలిన గాలినీ, పొగనీ గిలకొట్టి ఫ్యాన్ మోతగా మన ల్ని వుడకబెడుతుంది.<br /><br />కళ్లు మూసుకుని నేను మాయమయిపోతే రేపొస్తుంది. రేపంటే ఓ సుప్రభాతమూ, వో బంగారపుటెండా కాక అబద్ధపు కాగితప్పువ్వుల్ని మాలగా కట్టడానికి చేసే ప్రయాణమన్నమాట. రేపంటే అంతే, నడిచి నడిచి వెళ్లి కొంత చీమూ నెత్తూరూ అమ్ముకుని నడిచి నడిచి రావడమన్నమాట.<br /><br />వేళ్ల సందుల్లో కొంత మృత్యువుంది. దాన్ని పీల్చాక నుసైపోయిన వో సుదూరభవిష్యత్తు వో బంగారు రేకుపెట్టెలో కంపుగొడుతూ వుంటుంది. గుండెల్లో వేడి పొగ నెప్పీ తలలో దెయ్యమూ ఆదమరిస్తే చాలు నాలోకి దూకడానికి గదిబయట పొంచివున్న పీడకలా, పక్కనే అలసిపడుకున్న నువ్వూ, తీరిగ్గా నేను ఖాళీచేసుకుంటున్న నేనూ, -- ఈ రాత్రి బావుంది. నిద్రపోయిన సత్రంలాగా, మార్చ్యురీలాగా నా మనసు. గుడ్నైట్ </div><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(1987 మార్చి 9 అర్థరాత్రి)</span></i></div><div style="text-align: right;"><br /></div><br /><span style="font-size: large;">ఓపద్యం రాసి చేతులు దులిపేసుకోనా పూర్ణా! </span><br /><br />అందమైన ఆ రెండు పాదాలూ <br />పదబంధ ప్రహేళికై నన్ను పెనవేసుకున్నట్టు<br />అలినీలాలక వేణి అలలు అలలుగా ఎగిరిపడ్డట్టు<br />శుభ్రజ్యోత్స్న మందారాలు కరతలామలాకలాలయినట్టు<br /><br />నాకలలు యింకా పచ్చిగానే వున్నాయి పూర్ణా!<br /><br />నువ్వూనేనూ పంచుకున్న రహస్యమేమిటో చెప్పు<br />రెండు లిప్తలు దాటి విరిగిపోయిన<br /> నా దృక్స్పర్శకు నీ సమాధానమేమిటో చెప్పు<br />ఎంత పనిచేశావు పూర్ణా<br /><div style="text-align: right;"><span style="font-size: x-small;"><i>(1990) ( పూర్ణ- నామవాచకం కాదు) </i></span></div><br /><br /><span style="font-size: large;">పరవాలేదు</span><br /><br /><br />నా ఏటవాలు చూపు<br />నీ పైటను సవరించినప్పుడో<br />పొట్టముడతల్లో చిక్కుకుపోయిన నా కనుగుడ్డును<br />పెకిలించుకుంటున్నప్పుడో<br />తప్ప<br />అంతా అమలినంగానే జరిగిపోయింది<br /><br />రెండుచూపులూ స్పర్శించుకోగానే<br />వో అయస్కాంత క్షేత్రం<br /><a name='more'></a><br />హద్దులు స్ఫురించి<br />అమాయకంగా నటించే లోపునే<br />ఎరెక్ట్ అయిన గుండె ప్రకంపిస్తుంది<br /><br />వో చిన్న సంయోగం<br />అయినా<br />అంతా అతిరహస్యంగానే జరిగింది<br /><br /><br /><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(1990-91- ఉదయంలో ఉన్న కాలంలో అనుకుంటా)</span></i></div><br /><br /><span style="font-size: large;">నమ్మకం</span><br /><br /><br />ఈ ఆషాఢభూతి <br />నా మూట ఎత్తుకుపోతాడు<br />ఎరవేసి ఆ <br />ముసలి సింహం నన్ను మింగేస్తుంది<br /><br />ఎవరక్కడ అని గర్జిస్తే<br />భటులొచ్చి నన్నే బంధిస్తారు<br />రాజనాల పగలబడి నవ్వుతాడు<br /><br />కాలింగ్బెల్వైపు దీనంగా చూడకు<br />మే ఐ కమిన్ అని అడిగేవారెవరు?<br />గుండెల మీద ఎగిసి తన్నేవాడిని<br />గోడమీద గాజుపెంకులు ఆపుతాయా?<br /><br />నమ్మకం<br />పెంచుకునీ పెంచుకునీ కోసుకునే గొర్రె<br />తడిగుడ్డా సిద్ధం పొడిగొంతూ సిద్ధం<br /><br /><div style="text-align: right;"><span style="font-size: x-small;"><i>(1992)</i></span></div><br /><br /><span style="font-size: large;">చెలికాడు</span><br /><br />స్వయంవరం ప్రకటించిన<br />కవిత్వం కోసం<br /> ఇంద్రధనుర్భంగం చేసినవాడు<br /><br />రాత్రి ఆకాశంలో చుక్కల్ని కలుపుతూ<br />చిత్రరచన చేసినవాడు<br /><br />అతను వదిలివెళ్లిన ఖాళీలో<br />అతని కోసం యిలా అనంతంగా<br />రాస్తూనే ఉంటాను<br /><br />చందమామ దెయ్యం లాంటి చెలికాడు..<br /><br /><div style="text-align: right;"><span style="font-size: x-small;"><i>(1996లో.. త్రిశ్రీ కోసం రాసింది కావచ్చు)</i></span></div><br /><span style="font-size: large;">అలా..</span><br /><br />రహస్యంగా<br />ప్రేమించాలనుకుంటాం<br />రహస్యానికే సమయం అయిపోతుంది<br /><br />అబద్ధాన్ని కాపలా పెట్టి<br />శృంగారంలోకి దిగాలనుకుంటాం<br />అబద్ధమే కంతల్లోంచి చూస్తుంటుంది<br /><br /><div style="text-align: right;"><span style="font-size: x-small;"><i>( ఎప్పుడు? 1997-98?)</i></span></div><br /><span style="font-size: large;">ఎలిజీ</span><br /><br />ఆ అపరాత్రి గుప్పుమన్నావు నైట్క్వీన్లా <br />ఎన్ని పెరళ్లని వెదకను ఎన్ని గోడలు దూకను<br />వేకువను భ్రమసి బయల్దేరాను మాలదాసరిలా<br />వెదకబోయినది కాదు తీగ దారి తప్పించింది<br /><br />ఈ అపరాత్రి గుప్పుమన్నావు గతించిన మాధుర్యంలా<br />పదునైన జ్ఞాపకంలా జారిపోయిన యవ్వనంలా<br /><br /><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(1995-96)</span></i></div><br /><span style="font-size: large;">కావ్యాలంకార సంగ్రహం</span><br /><br />వ్యంజనమూ లేదు<br />వక్రోక్తీ లేదు<br /><br />నువ్వెక్కడో నీ అత్తెక్కడో<br />నువ్వెందుకు చెప్పావో కానీ<br />చీకటిలోకూడా నేను పొరపాటు పడలేదు<br /><br />నీ అత్త చాలా బాగుంది<br /><span style="font-size: x-small;"><i><br /></i></span><br /><div style="text-align: right;"><span style="font-size: x-small;"><i>(బహుశా 1995.. అయి వుంటుంది)</i></span></div><br /><span style="font-size: large;">కైవల్యం ఎంత నరకం!</span><br /><br />అన్నిటితోనూ కొట్టుడుపోయే<br />వొంటరి వొకటిలా<br />విశిష్టమైనా కాని అద్వైతంలా<br />పరపరాగమే సోకని <br />పతివ్రతలా<br /><div style="text-align: right;">(1995) </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-4968542190709455564?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-25409290129923073652010-07-17T22:06:00.001+05:302010-07-17T22:07:02.132+05:30దుర్గమారణ్యంలో దారులు వేసిన సురవరం<div style="text-align: justify;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/TEHbzm408YI/AAAAAAAAADA/r4VtSWuEHrM/s1600/SuravaramPratapReddy.png" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="http://2.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/TEHbzm408YI/AAAAAAAAADA/r4VtSWuEHrM/s320/SuravaramPratapReddy.png" /></a></div><div style="text-align: justify;">ఆయనేమన్నా దొరా దేశ్ముఖా- ఈ ప్రశ్నను కొండా వెంకట రంగారెడ్డి వేశారట. 1952లో హైదరాబాద్ రాష్ట్ర మొట్టమొదటి 'ప్రజాస్వామ్య' ప్రభుత్వంలో మంత్రులుగా ఎవరిని నియమించాలో సూచిస్తూ ఒక జాబితా పట్టుకుని బూర్గుల రామకృష్ణారావు ఢిల్లీకి పయనమైనప్పుడు, ఆ జాబితాలో ప్రతాపరెడ్డి పేరు చూసి రంగారెడ్డి ఆ ప్రశ్న వేశారట. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతంలో కాంగ్రెస్ శాసనసభ్యులంతా దాదాపు రంగారెడ్డి వర్గీయులే కావడంతో, ప్రతాపరెడ్డికి మంత్రివర్గంలో స్థానం లభించలేదు. బదులుగా డిప్యూటీ స్పీకర్ పదవి ఇస్తామంటే ఆయన ఒప్పుకోలేదట. ఇదంతా జరిగి ఉండకపోతే, హైదరాబాద్ రాష్ట్రానికి ప్రతాపరెడ్డి తొలివిద్యామంత్రి అయి ఉండేవారు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">దొరా కాకుండా దేశ్ముఖూ కాకుండా ప్రతాపరెడ్డి ఏమిటి? కమ్యూనిస్టా? " ఆయన దొరలపక్షాన లేడు,అలాగని వారితో పోరాటమూ చేయలేదు''- అని ప్రతాపరెడ్డి పెద్ద కుమారుడు ఎస్.ఎన్.రెడ్డి పదేళ్ల కిందట ఈ వ్యాసకర్తతో అన్నారు. కమ్యూనిస్టులను దారుణహింసావాదులని, కామరేడులని విమర్శించన సంపాదకుడు కమ్యూనిస్టు కాదు కదా? పోనీ జాతీయవాద పక్షంలో క్రియాశీల పాత్రధారా? నిజాం ప్రభుత్వం ఒక్కరోజు కూడా ఆయనను నిర్బం«ధించలేదే? సాహిత్యసాంస్కృతిక అంశాలకు ప్రాధాన్యం తగ్గుతున్నదని ఆంధ్రమహాసభనుంచి ఎడం జరిగిన ముక్కుసూటిమనిషికి జాతీయవాదులు మాత్రం పూర్తి యోగ్యులుగా కనిపించి ఉంటారా? ఒక సంపన్న రైతు కుటుంబంలో పుట్టి, బ్రిటిష్ ఆంధ్రలో ఉన్నతవిద్య అభ్యసించి, తెలంగాణ ప్రాంతంలో సాంస్కృతిక, రాజకీయ వికసనానికి సారథ్యం వహించిన 'శిష్ట' బృందంలో ఒకరుగా ఉన్న సురవరం ప్రతాపరెడ్డిని మదింపు వేయడం అంత సులభం కాదు. వైతాళికులనీ, పునరుజ్జీవన ప్రేరకులనీ మనం చెప్పుకునే ఇతరులకు వర్తించే అనేక అంశాలు ఆయనకు వర్తించవు. ఆయన కార్యక్షేత్రంగా ఉన్న నేల, ఆయన జీవించిన కాలం, అప్పుడు నడిచిన చరిత్ర- అన్నీ ఆయన దోహదాలను ప్రత్యేకం చేశాయి, విశిష్టం చేశాయి. ఆయన కథకుడు, విమర్శకుడు,కవి, పండితుడు, చరిత్రకారుడు, పరిశోధకుడు, పత్రికాసంపాదకుడు, గ్రంథాలయ ఉద్యమనాయకుడు, అరుంధతీయ ఉద్యమ భాగస్వామి,నాయకుడు, భాషాభిమాని, తొట్టతొలి నైజామాంధ్ర మహాసభ అధ్యక్షుడు.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">రాజకీయవాదులూ, సాహిత్యసాంస్కృతిక కార్యకర్తలూ, సంస్కర్తలూ వేరువేరుగా 'అవతరించేంత వ్యవధి కానీ, వెసులుబాటుగానీ, చైతన్య విస్తృతి కానీ లేనిది ఆనాటి తెలంగాణ. పునాదులు </div><a name='more'></a>తవ్వడం దగ్గరనుంచి, అంతస్థులు లేపడం దాకా అంతపనీ, అన్ని పనులూ కొందరే చేయవ లసి వచ్చిన సందర్భం అది. తొలిఅడుగులు వేయడం దగ్గరనుంచి అంగలతో పరుగులెత్తడందాకా శీఘ్రంగా వేయవలసి వచ్చిన అవసరం అది. నోరే పెగలని దశ నుంచి సాయుధపోరాటం దాకా త్వరత్వరగా సాగిపోయిన కాలం అది. బ్రిటిష్ ఆంధ్ర లో నూతన సంస్కారాలు 19 వ శతాబ్దం మొదటి పాదంలోనే ప్రారంభమై శతాబ్దాంతానికి విస్తారంగా వ్యాప్తిలోకి వచ్చాయి. ఆధునిక విద్య కానీ, సంఘసంస్కరణ భావాలు కానీ, పత్రికల అవతరణ కానీ, సామాజిక కార్యాచరణ కానీ బ్రిటిష్ పాలిత ఆంధ్రలో కనీసం 7,8 దశాబ్దాల ముందే మొదలయ్యాయి. అందుకే అక్కడ రచయితలు కానీ, సంస్కర్తలు కానీ, రాజకీయవేత్తలు కానీ, ఉద్యమకారులు కానీ వేరువేరుగా కనిపిస్తారు. అన్ని రకాల గుణాలున్నవారు అక్కడ లేరని కాదు, అనేక తరాల ప్రజాహితుల ఉనికి గురించి చెప్పడమే ఇక్కడ ఉద్దేశం. ఈ సుదీర్ఘ ప్రక్రియ తెలంగాణ ప్రాంతంలో కేవలం నాలుగైదు ద శాబ్దాల కాలంలో జరగవలసి వచ్చింది. ప్రక్రియ సంపూర్తిగా జరగలేదు కానీ, జరిగినంత మేరకైనా ఒక్కొక్కరు సహస్రబాహువులతో పనిచేస్తే తప్ప జరగలేదు. తప్పటడుగుల కాలం నుంచి తెలంగాణలో ప్రజాస్వామిక ఉద్యమాన్ని నడిపించిన మాడపాటి హనుమంతరావు కానీ, తరువాత హైదరాబాద్ రాష్ట్రం ప్రథమ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన బూర్గుల రామకృష్ణరావు కానీ, భాగ్యరెడ్డివర్మ, అరిగె రామస్వామి వంటి తెలంగాణ దళితనేతలు కానీ, ప్రస్తుతం మాట్లాడుకుంటున్న సురవరం ప్రతాపరెడ్డి కానీ ఏదో ఒక రంగంలో పనిచేసినవారు కాదు. వారే సాహిత్య, సామాజిక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ ప్రక్రియల్లో ఏకకాలంలో తమ వంతు పాత్ర పోషించినవారు. తెలంగాణను తక్కిన ప్రపంచంతో వేగంగా అనుసంధానం చేయడానికి అధికంగా శ్రమ పడినవారు. <br /><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">పై కారణం వల్లనే తెలంగాణ వైతాళికులనదగ్గవారిని ఏదో ఒక భావకూటమిలోకి కుదించడం కానీ, వీరి వ్యక్తిత్వం ఇదీ అని ఇదమిత్థంగా నిర్ధారించడం కానీ సాధ్యపడదేమోననిపిస్తుంది. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణలో ఒక గురజాడ అప్పారావు పనిని, ఒక ముట్నూరు కృష్ణారావు పనిని, ఒక త్రిపురనేని రామస్వామిచౌదరి పనిని, ఒక ముద్దుకృష్ణ పనిని, ఒక మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ పనిని కూడా నిర్వర్తించారు, నిర్వర్తించవలసి వచ్చింది. ప్రతాపరెడ్డి మాత్రమేకాదు, ఆదిరాజు వీరభద్రరావు, శేషాద్రిరమణకవులు, ఒద్దిరాజు సోదరులు, శిరుగూరి హనుమంతరావు, తరువాతి కాలంలో వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి - ప్రధానంగా సాహిత్య, పరిశోధనారంగాలకు </div><div style="text-align: justify;">చెందినవారైనప్పటికీ- ఎన్నోరాజకీయ, సామాజిక కర్తవ్యాలను కూడా నిర్వర్తించారు. తెలంగాణ ప్రాంతంలోని తెలుగువారిలో ఐక్యభావాన్ని, స్వాభిమానాన్ని కలిగించడం, వారి గతచరిత్రను క్రోడీకరించడం, తమ ప్రాంతం మీద అభిమానాన్ని కలిగించడం- వంటివన్నీ ఏకకాలంలో సాంస్కృతిక కర్తవ్యాలూ రాజకీయ కర్తవ్యాలు కూడా. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సమగ్ర వ్యక్తిత్వాన్ని పరిశీలిస్తే, ఆయన నాటి తెలంగాణ సమాజం ప్రజాస్వామ్యీకరించడానికి అవసరమైన మౌలిక కర్తవ్యాలను అనేకం చేపట్టి నిర్వహించారు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">హైదరాబాద్లో రెడ్డి హాస్టల్ అవతరణ- తెలంగాణ వికాసోద్యమంలో ఒక ముఖ్యఘట్టం. గ్రామీణ ప్రాంతాలనుంచి వచ్చి హైదరాబాద్లో చదువుకునేవారికి కావలసిన మౌలిక వసతిని కల్పించిన మొదటి సందర్భం అది. ప్రధానంగా అది రెడ్డి కులస్థులకే ఉద్దేశించినప్పటికీ, తరువాత కాలంలో ఇతరులకు కూడా ప్రవేశం కల్పించారు. తొలిరోజుల్లో, అంటే 1920 దశాబ్దంలో ఆనాడు నియత విద్య అభ్యసించగలిగిన బ్రాహ్మణేతరులు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో రెడ్డి కులస్థులు మాత్రమే కావడం గమనించదగ్గది. బ్రాహ్మణకులస్థులు హైదరాబాద్లో చదువుకోదలచుకుంటే, వారికి కొన్ని సాంప్రదాయికమైన వసతులు, సదుపాయాలు ఉండేవి. ఇతర కులస్థులు కూడా చదువును అందుకోగలిగినప్పుడు, అందుకోవాలనుకున్నప్పుడు- వారికి కూడా సొంత వసతి గృహాలు అవతరించాయి. వివిధ కులాల్లో కలిగిన చైతన్యమే ఇటువంటి మౌలిక వసతుల కల్పనను సాధ్యం చేసింది. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి రెడ్డి హాస్టల్ వార్డన్గా బాధ్యతలు తీసుకున్నప్పుడు- దానినొక ఉద్యోగంగా కాక, తెలంగాణ భవిష్యత్ శిష్ట తరాన్ని రూపొందించే బాధ్యతగా భావించారు. దొరలు దేశముఖుల కొడుకులైన విద్యార్థులు ఎంత అల్లరిచిల్లరగా, బాధ్యతారహితంగా ఉండేవారో ప్రతాపరెడ్డి తన ఆత్మకథ (స్వవిషయసంగ్రహము: అముద్రితం)లో వివరించారు. రెడ్డి హాస్టల్ కేవలం విద్యార్థి వసతి గృహంగానే లేదని, అది నాటి వికాసభావాలకు వేదికగా తీర్చిదిద్దడానికి ప్రతాపరెడ్డి బీజం వేశారని అర్థంచేసుకోవాలి. తెలంగాణ సాయుధపోరాటంలో నాయకత్వ స్థానంలో ఉన్నవారు రెడ్డి హాస్టల్ నుంచే వచ్చారు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">గోలకొండ పత్రిక సంపాదక బాధ్యతలు తీసుకోవడం కూడా ప్రతాపరెడ్డికి ఉద్యోగ అవసరం కాదు. ఆయన న్యాయవాదిగా పూర్తికాలం ప్రాక్టీసు చేసి ఉంటే, జీవికకు ఏ మాత్రం లోటు ఉండేది కాదు. రెడ్డి హాస్టలు బాధ్యతను అప్పగించిన రాజబహదూర్ వెంకటరామారెడ్డి విజ్ఞప్తి మేరకే ప్రతాపరెడ్డి పత్రికాసంపాదకులయ్యారు. అప్పటికి తెలంగాణనుంచి రెండు వార పత్రికలు వెలువడుతున్నాయి. వారానికి రెండు సార్లు వచ్చే పత్రికగానే కాక, గోలకొండపత్రిక- తెలంగాణలోని వికాస ఉద్యమానికి అంతటికీ ప్రతినిధిగా కూడా కొత్తపుంతలు తొక్కింది. పరిమితులను గుర్తెరిగి, ప్రజావసరాలను ఆకాంక్షలను ప్రతిఫలించేవిధంగా పత్రికను ప్రతాపరెడ్డి తీర్చిదిద్దారు. 1920 దశకం మధ్య నుంచి తెలంగాణలో చెలరేగిన అన్ని సంచలనాలు గోలకొండ లో నమోదయ్యాయి. వివిధ సామాజిక వర్గాలలో బయలుదేరిన సంస్కరణ, సంఘటనోద్యమాలు, సాహిత్య కార్యక్రమాలు, రాజకీయమైన సమీకరణలు అన్నీ గోలకొండలో ప్రతిధ్వనించాయి. గోలకొండ వార్షిక సంచికలు ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచికలకు దీటుగా వెలువడ్డాయి. ప్రతాపరెడ్డి ప్రచ్ఛన్న సహకారంతోనే వెలువడిన 'సుజాత' మాసపత్రిక (సంపాదకులు- పి.ఎన్ .శర్మ) 'భారతి' మార్గంలో తెలంగాణ సాహిత్యవేదికగా వెలువడింది. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ఆంధ్రమహాసభ ఉద్యమ భాగస్వామిగా, పత్రికా సంపాదకుడిగా, వ్యక్తిగతంగా పరిశోధకుడిగా, రచయితగా తన బాధ్యతలనన్నిటినీ పరస్పరం వైరుధ్యం లేకుండా సమన్వయపరచుకుని ప్రతాపరెడ్డి నిర్వహించారు. ఆంధ్రమహాసభలో నాయకులుగా వ్యవహరించేవారే గ్రామస్థాయిలో పేదలను, వృత్తిపనివారిని వేధించుకుతినడం ఆయనకు తెలుసు. పేరుకు తన కులస్థులే అయినా సంస్థానాధీశుల్లో కొందరు చూపించే అహంకారం ఆయనకు అనుభవం. అగ్రకులంలో పుట్టినా దళిత కులాలు సంఘటితం కావలసిన అవసరం కూడా ఆయన గుర్తించారు. తెలంగాణకు నష్టం చేస్తున్నవాటిలో భూస్వామ్యం ముఖ్యమైనదన్న అవగాహన కూడా ఆయనకు ఉన్నది. అన్నిటికి మించి- నాటి తెలంగాణకు ఏది అవసరమో దాన్ని చేయాలని, ఒక ప్రజాస్వామిక సమాజం అవతరించడానికి కావలసిన ప్రాతిపదికలను నిర్మించడమే నాటి అవసరమని ఆయనకు తెలుసు. అందుకోసం వేయిచేతులతో ఆయన పనిచేశారు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">అయితే, ఆయనలో పరిమితులు కూడా ఉన్నాయి. లేవనలేము. భూస్వామ్యవ్యతిరేక పోరాటాన్ని ఆయన సానుభూతితో చూడలేకపోయారు. గోలకొండ పత్రిక ద్వారా, సుజాత ద్వారా అనేక ఆధునిక భావాలకు వేదిక కల్పించారు కానీ, స్వయంగా తన కాల్పనిక సాహిత్యంలో స్వీకరించలేకపోయారు. రామాయణాన్ని కూడా హేతుబుద్ధితో చూడగలిగారు కానీ, గతాన్ని సామాజికన్యాయ దృష్టితో సమన్వయపరచి రామస్వామి చౌదరి మాదిరిగా వ్యాఖ్యనించలేకపోయారు. ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రలో ప్రజాజీవనాన్ని చరిత్రకు ప్రాథమికం చేశారు కానీ, ఆధునిక చారిత్రక దృక్పథాన్ని అనుసరించలేకపోయారు. అయితే, ఈ పరిమితులు ఆయన కృషి ముందు పెద్దగా చెప్పుకోదగినవి కావు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణకు చేసింది రహదారిమీద రథచక్రాలను పరుగులు తీయించడం కాదు. దుర్గమారణ్యాన్ని చదును చేసి దారులు వేయడం. అందుకు ఆయనకు శతకోటి దండాలు. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">(సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య,వ్యక్తిత్వాలపై యుజిసి సెమినార్ పత్రాల సంకలనానికి రాసిన ముందుమాట ఇది. హైదరాబాద్లోని ఎవికళాశాల ఈ సెమినార్ను నిర్వహించింది)</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-2540929012992307365?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-74815085697600487442010-07-06T18:53:00.001+05:302010-07-06T18:55:07.206+05:30పర్సనల్ పద్యాలు - 4<span style="font-size: large;">ఒంటరి ఏకాంతం</span><br /><br /> ఒక క్షణిక స్ఫురణ<br /> తెగిన బల్లితోక విలవిల<br /><br />పొద్దున్నే గది వూడ్చాను దీపపు పురుగుల రెక్కలు<br />సిగరెట్ పీకలు ఎండిపోయిన అక్షరాల మరకలు<br />పగిలిన కలవరింతలు<br /><br /> ఎడతెగని నిరీక్షణ<br /> చూయింగ్ గమ్<br /><br />అలలాగా వచ్చి రాత్రి ఈ నత్తగుల్లల్ని వదిలి<br />వెళ్లింది<br /> వొక్క నలిగిన పువ్వైనా లేదు<br /><br /><div style="text-align: right;">(సెప్టెంబర్ 1992లో ఒక రోజు రాత్రి)</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-7481508569760048744?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-22920419051416584912010-06-23T22:03:00.006+05:302010-06-23T22:11:17.759+05:30పర్సనల్ పద్యాలు - ౩<div class="ii gt" id=":1s"><div class="MsoNormal"><span style="font-size: small;"><span style="font-size: large;">ఒక </span><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: large;">restricted</span><span style="font-size: large;"> కాల్</span> </span></div><div class="MsoNormal"><br /></div><div class="MsoNormal"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: Gautami;">ఇప్పుడిక</span> <span style="font-family: Gautami;">ప్రసారానికి</span> <span style="font-family: Gautami;">అంతరాయం</span> <br /><span style="font-family: Gautami;">డయలు</span> <span style="font-family: Gautami;">చేయవలసిన</span> <span style="font-family: Gautami;">నంబరు</span> <span style="font-family: Gautami;"></span> <span style="font-family: Gautami;">అందుబాటులో</span> <span style="font-family: Gautami;">ఉండదు</span><br /><span style="font-family: Gautami;">వేళ్ళు</span> <span style="font-family: Gautami;">కదిలినా</span> <span style="font-family: Gautami;">కీ</span> <span style="font-family: Gautami;">పాడ్</span> <span style="font-family: Gautami;">ని</span> <span style="font-family: Gautami;">హత్తుకున్నా</span> <span style="font-family: Gautami;">గొంతు</span> <span style="font-family: Gautami;">పెగలదు</span><br /><span style="font-family: Gautami;">అనేబుల్</span> <span style="font-family: Gautami;">టు</span> <span style="font-family: Gautami;">రీచ్</span> <br /><br /><span style="font-family: Gautami;"></span><span style="font-family: Gautami;"></span> <span style="font-family: Gautami;">బాల్కనీ</span> <span style="font-family: Gautami;">ఆకాశంలోకి </span> <span style="font-family: Gautami;">చూసినప్పుడు</span> <span style="font-family: Gautami;">ఒక</span> <span style="font-family: Gautami;">ఒంటరి</span> <span style="font-family: Gautami;">నక్షత్రం</span> <span style="font-family: Gautami;">కనిపిస్తుంది</span><br /><span style="font-family: Gautami;">నీ</span> <span style="font-family: Gautami;">చూపులని</span> <span style="font-family: Gautami;"></span> <span style="font-family: Gautami;">పీల్చి</span> అది <span style="font-family: Gautami;">నా</span> <span style="font-family: Gautami;">కన్నీటి</span> <span style="font-family: Gautami;">పొరపై</span> <span style="font-family: Gautami;">ప్రతిఫలిస్తుంది </span><br /><span style="font-family: Gautami;"></span><span style="font-family: Gautami;">సమీప సముద్రం నుంచి </span><span style="font-family: Gautami;"></span> <span style="font-family: Gautami;">వాయవ్యంగా</span> <span style="font-family: Gautami;">ఒక</span> <span style="font-family: Gautami;">గాలి</span> <span style="font-family: Gautami;">తరగ</span> <span style="font-family: Gautami;">వీస్తుంది</span> <br /><span style="font-family: Gautami;">నీ</span> <span style="font-family: Gautami;">తను</span> <span style="font-family: Gautami;">పరిమళాన్ని</span> <span style="font-family: Gautami;">అది</span> <span style="font-family: Gautami;">నాకు</span> <span style="font-family: Gautami;">చందనమై</span> <span style="font-family: Gautami;">పూస్తుంది</span><br /><br /><span style="font-family: Gautami;"></span>మూగబోయాము నిజమే కానీ </span></div><div class="MsoNormal"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: Gautami;">జరజరా పాకే నా</span> <span style="font-family: Gautami;">జ్ఞాపక స్పర్శని నువ్వు </span>ప్రేమగా <span style="font-family: Gautami;">విదిలించుకుంటూనే</span> <span style="font-family: Gautami;">ఉంటావు</span><br /><span style="font-family: Gautami;"></span><span style="font-family: Gautami;">క్షణానికోసారి ఒంటరి కౌగిలిలో నీ ఖాళీని నేను </span> <span style="font-family: Gautami;">తడుముకుంటూనే</span> <span style="font-family: Gautami;">ఉంటాను</span></span></div><div class="MsoNormal"><span style="font-size: small;"><span style="font-family: Gautami;"></span><br /><span style="font-family: Gautami;">ఉన్నట్టుండి</span> <span style="font-family: Gautami;">ఒక</span> <span style="font-family: Gautami;">స్ఫురణ</span> <span style="font-family: Gautami;">నై</span> <span style="font-family: Gautami;">నీ</span> <span style="font-family: Gautami;">పెదాల</span> <span style="font-family: Gautami;">చివర</span> <span style="font-family: Gautami;">ముసిముసి</span> <span style="font-family: Gautami;">నవ్వవుతాను</span> <br /><span style="font-family: Gautami;">చెప్</span> <span style="font-family: Gautami;">చెప్</span> <span style="font-family: Gautami;">చెప్</span> <span style="font-family: Gautami;">చెప్</span> <span style="font-family: Gautami;">అంటూ</span> నువ్వు <span style="font-family: Gautami;">గింగిర్ల గొంతుతో గుసగుసల గిలిగింత పెడతావు </span></span></div><div class="MsoNormal"><br /><span style="font-size: small;"> </span><br /><span style="font-size: small;">ఇష్టమే ఒక టవర్ మనోవేగమే ఫ్రీక్వెన్సి </span></div><div class="MsoNormal"><span style="font-size: small;">కవరేజ్ కిక కరువేమిటి </span></div><div class="MsoNormal"><span style="font-size: x-small;"><span style="font-family: Gautami; font-size: small;"></span><span style="font-family: Gautami;"> </span></span></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-2292041905141658491?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-23738217256867461612010-06-09T22:27:00.001+05:302010-06-09T22:39:09.198+05:30ఇండియన్సమ్మర్<div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">( ఎడతెగకుండా సాగుతున్నది ఈ వేసవి. అయిదేళ్ళ కిందటి వేసవీ ఇట్లాగే ఉన్నది.. కే. శ్రీనివాస్)</span></i></div><br /><div style="text-align: justify;">ఓ ప్రియా, ఉక్కబోతలో ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యే కాలం వచ్చేసింది. అయినా సరస్సులు, నదులు ఇంకా సమృద్ధజలాలతోనే ఉన్నందున, పగటిజలకాలకు ఇక విరామమే అక్కరలేదు. పొద్దువాలిన తరువాత, అందమైన చందమామ నిండిన ఆహ్లాదపు రాత్రులలో మన్మథుడి ప్రతాపాన్ని అధిగమించడం కష్టమేమీ కాదు. ముగిసిన వసంతకాలంలో చెమటలు పట్టించిన మదనతాపం ఇక చల్లబడుతుంది కాబట్టి, రాత్రులు హాయిగా చల్లటి పానీయాలతోను, గానవినోదాలతోనూ ఆరుబయట ఆనందించవచ్చును.... (కాళిదాసు, రుతుసంహారం, గ్రీష్మం)<br /><br />వెళ్లిపోతూ వర్షరుతువు కురిపించిన జడివానల శేషజలాలలో వేసవి స్నానాలాడే రోజులెప్పుడో పోయాయి. రాతిరి మలిజాములో పలకరించే మలయానిలం కోసం ఆరుబయలు నిరీక్షణలెప్పుడో పోయాయి. రుతువెప్పుడో సంహరించబడింది మహాకవీ, ప్రియురాలి చెక్కిలిమీద కరిగిపోయే గైరికాది ధాతువులూ పెదవులమీద చెదిరిపోయే లత్తుకలూ నిఘంటువులలోకి చేరిపోయాయి మహాకవీ.. కంచువృషభముల అగ్నిశ్వాసం గ్రక్కే గ్రీష్మం కదా మహాకవీ!<br /><br />వేసవి వేసట కొత్తగా వచ్చిందేమీ కాదు కానీ, నేల సూరీడైపోయి తేలే అగడులో వేగిపోవడం ఇప్పటిది కాదు కానీ, ఎండాకాలం ముందు మనిషి ఇంత నిరాయుధంగా నిలబడడం మాత్రం కొత్తదే. మనిషి లోపల దుర్భిక్షం కొత్తదే. గుండె బండరాయిలాగా కాలిపోవడం కొత్తదే. నుదుటిమీద ముత్యంలా మెరిసే చెమట చూరునీళ్లవలె కురియడం కొత్తదే. ఆకు అల్లాడని శిలాక్షణాన ఎగబోసుకుని ఊపిరిని నిలుపుకోవడం కొత్తదే. <br /><br />తక్కిన అయిదు రుతువుల కోసం భరించవలసిన శిక్ష ఏమీ కాదు. 'భూమిని తలకిందు చేసి బువ్వ పంచి ఇచ్చే' సృష్టి క్రమానికి ముందు నీడపట్టున సేదతీరే ప్రవాసం వేసవి. వసంతం తరువాత వెలసిన మౌనం గ్రీష్మం అంటాడు ఒక కవి. ఆ మౌనంలోనే మనిషి తనలోపలినుంచి వింజామరలను, గంధపుపూతలను, మలయానిలాన్ని సృష్టించుకుంటాడు. ప్రేమ లేని జీవితం అంటే గ్రీష్మం లేని కాలం లాంటిది అని ఒక యూరోపియన్ సామెత. వారి సమ్మర్లో సెల్సియస్లు తక్కువే కావచ్చును. అయినా, ఉష్ణం తక్కువైనా ఉగ్రత తక్కువ కాదు. బాధపడతాం, ఇష్టపడతాం, అదే వేసవిలోని విచిత్రం అంటాడు ఒక ఇంగ్లీషుకవి. ఎండ సృష్టించే వైచిత్రులు కవులకు పండగ. దహించుకుపోతే మాత్రమేమిటి -తటాకపు చల్లటి నీటిపై తామరలు పరచుకున్నప్పుడు, మల్లెదండలు పరిమళించినప్పుడు- అంటాడు అదే కాళిదాసు. నీడ కోసం పాముపడగ కిందికి చేరిన బురద కప్ప కు ప్రాణభయమే లేదంటాడు, కడుపులో దాచుకున్న నీటిని గొంతులోకి తోడుకుంటూ చల్లబరచుకుంటున్న ఏనుగుకి పక్కనే సింహం సంచరించినా తెలియడం లేదంటాడు. నడిజామున చెట్ల నీడలన్నీ కుంచించుకుపోతే, దాహంతో చెట్లు తమ నీడలను తామే తాగాయేమో అంటాడు నన్నెచోడుడు. మల్లెపూల వలె, నారికేళం వలె, చందనచర్చ వలె, మామిడిపండువలె, కవిహృదయం వలె ఎండాకాలంలో జీవితం చల్లగా ఉంటుంది.<br /><br />కానీ, గాలిని నీటిని ఆకాశాన్నీ పచ్చనాకునీ పట్టుకుని అమ్ముకునే వ్యాపారులొచ్చాక, వేసవి విస్తరించింది. వర్షాన్ని హేమంతాన్నీ అది కొరుక్కు తినసాగింది. అడవులన్నీ కలపగా మారిపోయాక, గదుల్లో గాలి చల్లగా స్తంభించిపోయాక, గంగవెల్లువలన్నీ బాటిల్కమండలాల్లో బంధితమయ్యాక, ఆకాశం పొగచూరిపోయాక- మనుషులు గ్లోబలైజ్ అయినట్టు, రుతువులన్నీ సమ్మరైజ్ అయిపోయాయి. వర్షాకాలంలో దొరికే అకాలపు <br /><a name='more'></a>మామిడిపండులాగా, ఆరుగాలాలూ దొరుకుతున్న హైబ్రీడ్ టమాటాలాగా వేసవి అరుచి అయిపోయింది. ఇక ఏ ప్రత్యేకతలూ లేవు. సృష్టిలో ఏ క్రమమూ లేదు. చిన్నపిల్లాడు చెరిపేసిన బొమ్మరిల్లులాగా అన్నీ అతలాకుతలం అయిపోయాయి. కాలం కాని కాలంలో ఎండాకాలమే రాజభాషగా మారిపోయింది. <br /><br />బయటే కాదు, లోపల కూడా అంతే. మేట వేసిన ఇసుకలో ఎంత లోతు తోడినా ఒక్క చెలిమ మొలవదు. గంధపవనం వీచినా కిటికీలు తెరచి ఉండవు. మనసు కొలిమిగా మారిపోతుంది. ఉక్కలో పక్కవాడి స్పర్శే సహించదు. ఆరుగాలం ఒకే కాలంగా మనిషి తనమే అకాలగ్రీష్మంగా మారిపోతుంది. గాలినీ చల్లదనాన్నీ పచ్చదనాన్నీ కాసేపు ఖరీదుచేయవచ్చు. ఆక్సిజన్ పార్లర్లో రీఫ్యూయల్ చేసుకోవచ్చు. కానీ మనసులోలోతుల్లో ఒక అనంతపురం విస్తరిస్తూనే ఉంటుంది. పాలమూరు ఎంకన్న చెప్పినట్టు ఒక బ్రహ్మజెముడు నిత్యదుర్భిక్షానికి గుర్తుగా బుర్రలో పెరుగుతూనే ఉంటుంది. <br /><br />భగభగమండే కాలంలో బతుకు చల్లగా ఎప్పుడూ ఉండదు. ప్రేమ, కరుణ, దాక్షిణ్యం, సానుభూతి, క్షమ, సహభావం లేని రోజుల్లో కాలం అకాలంగానే ఉంటుంది. సత్తువనీ, సత్తానీ అపహరించి నిస్సహాయుడిగా, అశక్తుడిగా, దరిద్రుడిగా మార్చిన మనిషి జీవితం ఎట్లా ఉంటుందో పెరిగిపోతున్న ఎండాకాలం కూడా అట్లానే ఉంటుంది. నీటిచెలిమ దగ్గర లేడిపిల్లను వేటేడే పెద్దపులి ఎట్లా ఉంటుందో ఎండాకాలం అట్లా ఉంటుంది. పాలిపంపకంలో నిర్భాగ్యుడికి దక్కిన ఏకైక రుతువు ఎండాకాలం. ఎండమావినుంచి నీటిని తోడుకోగల క్రూరమైన భ్రమ ఎండాకాలం. <br /><br /> ఏమన్నావు కవీ, జీవితం ఎండాకాలమై పోయిందని కదా? <br />నువ్వేమన్నావు మరోకవీ, జీవితమొక మెట్ట ప్రాంతం కదా !<br />జీవితమొక మల్లెపూవూ జీవితమొక మోదుగు పూవూ కూడా కదా కవీ!</div><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(13 మే 2005 ఆంధ్రజ్యోతి సంభాషణ )</span></i></div><br /><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-2373821725686746161?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-31913768291078475272010-05-28T21:51:00.000+05:302010-05-28T21:51:25.015+05:30పర్సనల్ పద్యాలు -2<span style="font-size: large;">చెప్పానా </span><br /><br /><br />పాత స్పర్శతో కొత్త క్రీడ అయినా <br />కొత్త స్పర్శతో పాత క్రీడ అయినా <br />జీవితపు పునరుజ్జీవనమే <br />పూలమొక్క కొత్త మొగ్గ వేసినట్టు <br />మనసు రోజూ కొత్తగా పూయాలి <br />తుమ్మెదా పాతదే పువ్వూ పాతదే పరాగమే కొత్తది సరాగమే కొత్తది <br /><br />ఈ దేహం మీద నీకు సందేహం కదా, <br />కోటి నఖక్షతాల గురుతులేవి లక్ష ఆలింగానాల ఆనవాళ్ళేవి <br />ఈ ఛాతీ మీద ప్రవహించి వెళ్ళిన వక్ష సముద్రాలేవీ <br />వొక్క సారి తొంగి చూడు మిత్రమా నా మనశ్శరీరాలలోకి<br />అనుభవం జ్ఞానం లోకి ఇంకిపోతే, <br />మరో రాత్రి చంద్రుని కోసం బాహువులు విప్పుకున్న ఆకాశమే కనిపిస్తుంది. <br /><br />ఎన్ని వర్షాలు చూసింది ఈ పర్వతం ఎన్నిసార్లు కడుపుతో ఉన్నది ఈ నేల <br />ఎన్నిసార్లని ఎన్ని సార్లని ఎన్నెన్నిసార్లని సూర్యోదయం <br />లక్ష కన్నె పొరలతో పుట్టిన అయోనిజులం ఎప్పటికీ పరస్పరం అనాఘ్రాతులమే <br /><br />ఒక ఆలింగన గర్భంలో పుట్టిన అనుభవ శిశువుని నువ్వు లాలిస్తున్నప్పుడు <br />నీ చెదిరిన ముంగురులతో నేను మరో కౌగిలిగూడుని అల్లుకుంటాను<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-3191376829107847527?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-2541378175155093352010-05-25T23:01:00.003+05:302010-05-25T23:03:44.754+05:30అవయవంఆమ్మాయి రొమ్ములు పెద్దగా ఉంటాయి<br />పరిగెత్తిస్తే చెంగుచెంగున గెంతుతాయి<br />క్లోజప్లో కళ్లకు ఊపిరాడకుండా చేస్తాయి<br />నిగ్గదీస్తే ఖంగుఖంగున మోగుతాయి<br /><br />ఆమ్మాయి తొడలు లేత అరటిబోదెల్లా వుంటాయి<br />చెట్టెక్కిస్తే కిక్కెస్తాయి<br />ఆమ్మాయి జఘనం ఘనంగా ఉంటుంది. కెమెరా కంటికి తాయిలంలా కనిపిస్తుంది <br />ఇటుచూస్తే బొమ్మ తిరగేస్తే దిమ్మ<br /><br />ఆమ్మాయి మొహం పాపాయి మొహంలా వుంటుంది<br />ఆమ్మాయి నవ్వితే బాల్యం పాలులా విరిగినట్టుంటుంది<br />ఆమ్మాయి కామంగా చూస్తే మొహమాటంగా వుంటుంది<br />ఆమ్మాయి నోట్లో వేలుపెట్టుకుని చప్పరిస్తే చిన్నతనం అలవాటుగా కాక<br />ఫెలెషియో స్ఫురింపిస్తున్నట్టుగా అనిపిస్తుంది<br /><br />తెరనిండుగా ఆమ్మాయి తన అవయవాలను ఆరబోస్తే<br />ఎడారిలో పసిపాపల సవారీ వొంటెల పందెం చూస్తున్నట్టుంటుంది<br /><br />***<br />వెండితెరల మీద తోలుకలల బొమ్మలాటను చూస్తుంటే మాసేజ్ పార్లర్లో కూర్చున్నట్టుంటుంది. అన్ని పాత్రలూ మెదడూనూ, అజ్ఞానేంద్రియాలనూ మర్దనచేస్తే, హీరోయిన్ మాత్రం ప్రేక్షకుల మగతనానికి గురిపెడుతుంది<br />లేత చూపులు, ఆర్ద్రమైన చూపులు, మృదువైన పలకరింపులు వెళిపోయాయెళిపోయాయ్. నాభీ ప్రదర్శనమూ, వాయొలెంట్ ఇంటర్కోర్స్ను స్ఫురింపించే జర్క్లూ, దేవతావస్త్రాల పోర్నోభాష----<br /><br />ఆడతోలు బొమ్మలకి అవయవాలు తప్ప మరేమీ వుండవు<br />" అవసరమైనంత వరకు ఎక్స్పోజింగ్కు సిద్ధమే, మడికట్టుకుంటే ఎలా?''<br />హీరోయిన్లకు అఫైర్లుంటాయి, పత్రికలు అమ్ముకోవడానికి సరుకులు..<br />తాగుతారు, సిగరెట్లు తాగుతారు,, తూలుతారు, డ్రగ్స్ తీసుకుంటారు, మేకప్రూంనుంచి మేకప్పులు నలిగి బయటికివస్తారు.<br />" పెళ్లికాలేదు, పెళ్లికాలేదు, పెళ్లయితే మీకు చెప్పకుండానా?''<br />పెళ్లయితే ఎలా, ప్రేక్షకులకు మాస్టర్బేషన్ కుదిరేనా?<br />సినిమా థియేటర్లు హస్తప్రయోగాలకు ఫోర్ప్లే గ్రౌండ్లు.<br /><br />***<br /><br />ఎంతసేపూ వునికి అవయవాలేనా?<br />విసుగువేస్తుంది. ఎంతసేపూ కోట్లాది కళ్లకోసం ముస్తాబు చేసుకోవడమేనా? <br />సెక్సీడాల్! నీకు ప్రాణం వుందా?<br /><br />***<br />కొందరు చచ్చిపోతే తప్ప వారికి అంతకుముందు ప్రాణం వుందని స్ఫురించనే స్ఫురించదు. వాళ్లు మనుషులనీ, వారికి జీవితం వుందని, వారుసెక్సడం కాక బతుకుతారని తెలియదు. అట్లా తెలియజేయడానికే, కోట్లాది అంగస్తంభనలని భగ్నం చేయడానికే కొందరు చచ్చిపోతారు.<br /> (దివ్యభారతికి)<br /><br /><div style="text-align: right;"><i><span style="font-size: x-small;">(1992 -93 లో ఆంధ్ర జ్యోతి ఆదివారం అనుబంధంలో 'సింగిల్ కాలమ్' పేరుతొ ఒక శీర్షిక రాసేవాడిని. సినిమా నటి దివ్య భారతి చనిపోయినప్పుడు రాసిన కాలమ్ ఇది. దీని మీద అప్పట్లో ఆఫీసు లోనూ బయటా చాలా రభసే జరిగింది. రచన అసభ్యం గా ఉందని విప్లవ సాహిత్య పత్రికలు సైతం విమర్శించాయి. మనుషుల్లోని అసభ్యత గురించి రాసిన కాలమ్ ఇది అని అప్పుడు నా సమాధానం. విప్లవ పరిభాష ఉన్నంత మాత్రాన విప్లవ రచన కానట్టే, లైంగిక శరీర పరిభాష ఉన్నంత మాత్రాన అది బూతు కానక్కర లేదు కదా? - కె. శ్రీనివాస్ ) </span></i></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-254137817515509335?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-90971309487107660322010-05-14T20:00:00.002+05:302010-05-14T20:01:51.284+05:30పర్సనల్ పద్యాలు-1<span style="font-size: large;">ఓల్డ్ ప్రాడిజీ</span> <br /><br /><br />ఖాఖాన్ తెమూజిన్ ఏం జేస్తున్నాడు<br />కాయలు గాసిన కకుద్రేఖను<br />గిల్లుకుంటున్నాడు<br />చుక్కల్లో చంద్రుడా<br />అట్టకిరీటం ఇంద్రుడా<br />పడగపట్టిన పామెక్కడ?<br />**<br /><br />పగబట్టెను చూడిక్కడ<br />శౌర్యమ్ములేదు లేదు త్యాగమ్ము<br />....రాయన్<br />రాపడనే లేదు రొమ్ము<br />గారాల పట్టీ<br />**<br /><br />చెడబుట్టావు గదరా!<br />**<br /><br />ఉలిక్కిపడి లేచేసరికి<br />కేసెట్ ఎఫ్ ఎఫ్ అయిపోయింది<br /><br />ఏ భావమూ ప్రాప్తించని <br />శుష్కస్ఖలనంలా<br />ఏ శ్లేషా వరించని<br />వుట్టి వాచ్యంలా<br />పసిడి రెక్కలు విసరకుండానే<br />కాలం పారిపోయింది<br /><br />చీకటి పడిపోతోంది<br />*<br /><br />తొందరగా ఇంటికి పోవాలి<br />ఆట అరగంటే వుంది<br /><br />*<br /><br />గోల్చేయాలి<br /><br /><div style="text-align: right;">(రచనాకాలం 1995 )</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/5192186362294575244-9097130948710766032?l=ksreenivas.blogspot.com' alt='' /></div>కె. శ్రీనివాస్http://www.blogger.com/profile/05464214884852289323noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5192186362294575244.post-32241719616136410802010-04-26T20:12:00.003+05:302010-04-27T15:33:05.943+05:30పగిడికంటి పాటగాడు<div style="text-align: justify;"><br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/S9WqB2CxowI/AAAAAAAAACE/VxpuiY4lFgI/s1600/palapetta1.gif" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" src="http://4.bp.blogspot.com/_y8FBnI6AyP0/S9WqB2CxowI/AAAAAAAAACE/VxpuiY4lFgI/s320/palapetta1.gif" /></a></div><span style="font-size: large;"><span style="font-size: small;">(కోకిలలూ పావురాళ్ళూ గండ భేరుండాలూ రాజ్యమేలిన తెలుగు సాహిత్యంలో ఇప్పుడు పాలపిట్ట రెక్కల టపటప వినిపిస్తోంది. చిన్న పనికి కూడా పెద్ద చాటింపులు వేసుకునే చోట, మౌనంగా నిశ్శబ్దంగా పెద్ద పనులు చేసే గుడిపాటి పాలపిట్ట పేరుతొ ప్రచురణలు, సాహిత్య మాస పత్రిక ప్రారంభించారు. ఇప్పటికి మూడు పత్రికలు వచ్చాయి. మంచి కాయితం, ముచ్చటైన ముద్రణ మాత్రమె కాదు, విలువైన రచనలతో వస్తున్నా పాలపిట్ట పత్రిక, చాలా కాలంగా ఒక మంచి సాహిత్య పత్రిక కోసం ఆవురావురుమంతున్న తెలుగు సాహిత్యాభిమానులకు పండుగ. పాలపిట్ట మూడో సంచిక ( ఏప్రిల్ 2010 ) గోరటి వెంకన్న ప్రత్యెక సంచిక గా వచ్చింది. మాధ్యమం లిటరరీ ఫోరం, పాలపిట్ట బుక్స్ కలిపి ప్రచురించిన గోరటి వెంకన్న ' అలసెంద్రవంక' గేయ సంకలనం తో పాటు ఈ ప్రత్యేక సంచిక కూడా ఆవిష్కృత మైంది. గోరటి వెంకన్న అభిమానులంతా చదవవలసిన ప్రత్యేక సంచిక ఇది. </span></span><br /><span style="font-size: small;">ఈ సంచిక చదువుతున్నప్పుడు, ఎనిమిదేళ్ళ కిందట 'ప్రజాతంత్ర' ప్రత్యేక సాహిత్య సంచిక (2002 )లో గోరటి వెంకన్న మీద నేను రాసిన సంభాషణా వ్యాసం గుర్తుకు వచ్చింది. ఆ వ్యాసం ఇక్కడ మరొక సారి. - కే. శ్రీనివాస్ )</span><br /><br /><span style="font-size: large;"> </span><br /><span style="font-size: large;">నిశ్శబ్ద మరణంలో అణగారిపోతున్న అందమైన జ్ఞాపకానికి ఒక కవి కాపలాకాస్తున్నాడు. మృత్యువూ శైథిల్యమూ పరివేష్ఠించిన వల్లకాటి పేరోలగంలో అతనొక్కడు ఇంకా బతుకుపాట పాడుతున్నాడు.<br /> <br />వేనవేల ఏండ్లుగా ఎడతెగని సీతమ్మ విషాదాన్ని మోసుకు తిరుగుతున్న బాలసంతువలె-పల్లెను దాని పచ్చి గాయాలను దాని వెచ్చటి గాథలను అతను పరవశించి గానం చేస్తున్నాడు.<br /> <br />నోరులేని పాలమూరు పల్లెను గొంతులో జీరగా నిలుపుకుని సమూహ దు:ఖాన్ని అతను పలుగురాళ్లు నమిలినట్టున్న పదాలలోకి అనువదిస్తున్నాడు.<br /> <br />నరులను భయపెట్టే కటికచీకటికి కూడా ఏకనాదంతో ఎరుకను బోధించే బైరాగి వలె అతను మనిషి మనసులోని గుయ్యారాలను వెలిగిస్తున్నాడు.<br /> <br />గోరటి ఎంకన్న. తెలంగాణా కావలసివచ్చిన కాలానికి ఎదిగివచ్చిన కవిపుత్రుడు.</span><br /> <br />జానెడెత్తు గడ్డి మొలిచిన బొందలనుంచి తెలంగాణా బిడ్డలను అతని పాట నిద్రలేపుతున్నది. ఈ కాలంనుంచి మోసుకుపోయి ఒక కాల్పనిక జ్ఞాపకంలోకి విడిచివస్తున్నది. సుదీర్ఘ గ్రీష్మంతో అల్లాడుతున్న నేలలో కొంత తడిని, ఇంత జలను పుట్టిస్తున్నది.. మూగపడిన బెంగలకు అక్షరాలను అద్దుతున్నది, ఇటువంటి పాటే, ఇదే పాటే... పాడాలని ఎప్పటినుంచో తడుముకుంటున్న గొంతులన్నిటినీ అతనెలా పూసకట్టగలిగాడు?<br /> <br />జనం ఊహలనుంచి ఎంకన్న ఒక గ్రామాన్ని తుడిపేసి మరొక గ్రామాన్ని నిర్మిస్తున్నాడు. ఇదంతా అతను తెలిసే చేస్తున్నాడా? అతను కలవరిస్తున్న ఊరు ఏ కాలంలో అయినా బతికిందా? ఎవరి జ్ఞాపకాలను అతను ఆలపిస్తున్నాడు? ఈ అధ్వాన్న శకంలో ఏ వైభవోజ్వల యుగాన్ని యాదికి తెస్తున్నాడు? ఏ అధ్వాన్న శకానికి వైభవపు మెరుగులు అద్దుతున్నాడు? ఎందుకు తెలంగాణా అంతా అతని పాటకు పులకించిపోతున్నది? ఎందుకు బీడుపడిపోయిన తెలంగాణా గుండెలకు అతను పాట పదును తెస్తున్నది?<br /> <br /> <span style="font-size: large;"> రేలాదూలా తాలెల్లాడే నేలా నా తెలంగాణా<br /> సుడిగాలికి సెదిరిన పక్షుల గూడోలాయే నా తెలంగాణా</span><br /> <br />కాలజ్ఞానులయిన కవుల మాటలను అర్థాలు వెదుక్కుంటూ వస్తాయట. నడుస్తున్న చరిత్ర తనను తాను దట్టించుకున్న పదజాలమంతా ఎంకన్న పాటలలోకి పరుగుతీస్తున్నదనిపిస్తుంది. తన పాటలు అన్వయిస్తున్న అర్థాలు ఏమిటో అతనికి పూర్తిగా తెలుసునా? ఏ సుడిగాలికి చెదిరింది తెలంగాణా చెప్పు?-అంటే నవ్వేస్తాడు. . పల్లె కన్నీరు పెట్టడానికి కారణమైన ఆ 'కనిపించని కుట్రలు' ఏమిటో వివరించమంటే <br /><a name='more'></a>నిస్సహాయంగా చూస్తాడు. తన నుంచి ఏవేవో సిద్ధాంతాలను అవగాహనను రాబట్టాలని ప్రయత్నించినప్పుడు, ఎంకన్న నవ్వుకూడా.. పెద్దల ప్రపంచాన్ని తాపత్రయాన్ని చూసి అపహసించే శిశువు చిరునవ్వు వలె-- మనలను వెక్కిరిస్తుంది. అలాగని, అతని మాటలలో ఇమిడిపోవాలని ఆత్రపడుతున్న అర్థాలను అలక్ష్యం చేయలేము కదా?<br /> <br />గోరటి ఎంకన్న పాటతో తెలంగాణా అంతా గొంతూ మనసూ కలుపుతున్నదంటే అందుకు కారణాలు-అతను గుర్తుపట్టిన 'సుడిగాలీ', అతను కనుగొన్న 'కనిపించని కుట్రలే'. తెలంగాణా అంటే తెలంగాణా గ్రామమే అనుకుంటే ఆ గ్రామం ఇన్నాళ్లూ ఒక ముద్రను ఒక ఆపాదనను ఒక నిందను భరిస్తూ వచ్చింది. లేదంటే ఒక పాక్షికసత్యాన్నే సర్వసామాన్య వాస్తవంగా దిగమింగవలసి వచ్చింది. తెలంగాణా అంటే దొరతనమూ వెట్టిచాకిరీ తప్ప మరేమీ లేని మధ్యయుగాల మహాంధకారమని అనుకున్నవారయినా, తెలంగాణా అంటే రగిలిపోయే పల్లెలు, పోరుబిడ్డలను కంటున్న తల్లులు మాత్రమే అని ప్రకటించినవారయినా, గ్రామాన్ని ఏదో ఒక మేరకు నిశ్చల చిత్రంగానే పరిగణించారు. కొనసాగుతున్న 'ఫ్యూడల్' వ్యవస్థను ఒకరు భ్రమిస్తే, గ్రామంలో చలనంలో ఉన్నది కేవలం పోరాట వాస్తవికత మాత్రమే అని మరొకరు విశ్వసించారు. ఈ అసత్యాల, అర్థసత్యాల నడుమ తెలంగాణా పల్లె మరణాన్ని ఎవరూ పట్టించుకోనే లేదు. వర్గ అంతరాలు అప్రధానమైపోయి, ఒకానొక శ్మశాన సమానత్వం వెల్లివిరుస్తున్న శైథిల్యాన్ని ఎవరూ గుర్తించనే లేదు. ఎప్పుడో వందా వందాయాభై ఏండ్ల కిందట తక్కిన ప్రాంతాలలో జరిగిన గ్రామీణ జీవనాధారాల విధ్వంసం ఇప్పుడు తెలంగాణాలో కొత్తగా జరుగుతున్న వాస్తవాన్ని ఎవరూ కనిపెట్టనేలేదు. దొరోడు వదలివెళ్లిన పల్లె-విముక్త గ్రామం అయివుండవచ్చును. కానీ, ఎంతో కొంత అనాథ గ్రామం కూడా అయిందని అనుభవంలోకి వచ్చే వరకు తెలియనే లేదు. వట్టిపోయిన పల్లెను, ఎండిపోయి వనరులను, పనికిరాని నేలలను, పచ్చ గడ్డికూడా మొలవని ఎడారిని కలబంద వనాలను పల్లె ప్రజల చేతికి అప్పగించి-మీ రాజ్యం మీరేలండి అని ప్రభుత్వం తప్పుకుంటున్నదని ఇప్పుడిప్పుడే కదా తెలుసుకుంటున్నాము! తెలంగాణా కవులు, రచయితలు పోరాటాల పారవశ్యంలో, రాజ్యనిర్భంధాల నిరసనావేశాల్లో ఉన్నప్పుడు-పల్లె మౌన మరణాన్ని ఆలకించింది ఎవరు? తెలంగాణా తనంతట తాను వందలాది ఆత్మహత్యల ఆర్తనాదంతో బయటపడకపోతే, తెలంగాణ తనంతట తాను స్థానిక వనరుల రక్షణకోసం ఉద్యమంగా మారకపోతే, తెలంగాణ తనంతట తాను గోరటి ఎంకన్న పాటై పోటెత్తకపోతే ఎవరు మాత్రం మేలుకొనగలిగేవారు? పాటల పెద్దన్న గద్దర్ తన కంఠసీమలోని, ఒక పాయను తెలంగాణాకోసం మళ్లించపోతే, చిన్నన్న గూడ అంజయ్య దగ్గరినుంచి అందెశ్రీ, సంతోష్, కోదారి శీను, మిత్ర, జయరామ్-ఇంకా పదుల గుండెలు, గొంతులు పాటలపంట పండించకపోతే, ఆత్మాభిమానపు దృఢత్వం ఖంగుమనే విమల గొంతు తెలంగాణా శ్రోతల మార్గనిర్దేశం చేస్తూ ఉండకపోతే-ఎడారి తెలంగాణా ఉద్యమ పరీవాహకమయ్యేదేనా?<br /> <br /> <span style="font-size: large;">పల్లెకన్నీరు పెడుతుందో<br /> కనిపించని కుట్రల తల్లీ బందీయై పోతుందో..</span><br /> <br />పాలకవర్గ రాజకీయాలు ఒకవైపు, విప్లవ పోరాటాలు మరొకవైపు తెలంగాణా జనజీవనాన్ని నిర్విరామం చేసిన కాలంలో, నడుస్తున్న చరిత్ర గురించి ఎప్పుడో ఆదమరచి ఉన్నప్పుడు-చాపకిందనీరులాగా పెద్ద పరిణామాలేవో తెలంగాణాను ముంచెత్తాయి. గోరటి ఎంకన్న చెబుతున్న 'కనిపించని కుట్రలు' అవే. ఇంతకాలం గ్రామంలో కనిపించిన ప్రజాశత్రువు ఇప్పుడు ప్రత్యక్షంగాలేని కారణంగా, గ్రామ శిథిలత్వానికి మూలాలు మరెక్కడో ఉన్న కారణంగా-అవి కనిపించని కుట్రలయ్యాయి. తెలంగాణాలో యాభైఏండ్లుగా నెలకొని ఉన్న పరాయిపాలన, వలసీకరణ వెంటనే కనిపించే కారణాలు కావచ్చును కానీ, ఈ మాయల పకీర్ల ప్రాణాలు కూడా సముద్రాల ఆవల ప్రపంచబ్యాంకు తొర్రలో ఉన్నాయని తెలిశాక-తమ పక్షులగూడును చెదరగొట్టిన సుడిగాలి ప్రపంచీకరణే అని సులువుగానే అర్థమవుతుంది. ప్రపంచీకరణ వెల్లువ నుంచి, దాని అలలపై చివరి వలస వస్తున్న పరాయి మనుషులనుంచి-పల్లెను రక్షించుకోకపోతే, పల్లెచుట్టూ ఉన్న పచ్చదనాన్ని రక్షించుకోకపోతే, పల్లెలో మిగిలిన జీవిత అవశేషాలను కాపాడుకోకపోతే-అధికారం సాధించి మాత్రం ఏమి ప్రయోజనం, ప్రత్యేక రాష్ట్రం సాధించి మాత్రం ఏమి ఉపయోగం? అందుకే, నాలుగువైపులా తెలంగాణా పల్లెమీద జరుగుతున్న ముట్టడికి వేలవేల చేతులు ఇప్పుడు అడ్డం పడుతున్నాయి. శుష్కించి, క్షీణించి, శవప్రాయంగా మిగిలిన పల్లెకు దాని యాది దానికి రప్పించి కొత్తకదలికను తెచ్చే ప్రయత్నం జరుగుతున్నది.<br /> <br />చరిత్ర శాసించిన అటువంటి ఒక కర్తవ్యాన్ని నువ్విప్పుడు నిర్వహిస్తున్నావు ఎంకన్నా-అని చెప్పినప్పుడు దాన్ని అతడు అంగీకరిస్తాడని ఏమీ లేదు. తన దారిని విశ్లేషించడానికి అతను ఇప్పుడంత సుముఖంగా లేడు. ఇప్పుడు వీస్తున్న గాలిని మేథ తోకాక, ఇంకా శ్వాసతోనే పట్టుకోవాలని అతను నమ్ముతున్నాడు. అట్లా అని అతనికి విశ్వాసాలు లేకుండా పోలేదు. మనుషులు ఎట్లా బతకాలో, ఎట్టా ఆలోచించాలో అతనికి విలువలున్నాయి. ఆ విలువలను అతను తన కుటంబంనుంచి, తన గ్రామం నుంచి, తన పల్లె బతుకున్న ప్రకృతినుంచి, స్వార్థత్యాగ్యానికీ గ్రామీణ తాత్వికతకూ ఆశ్రయాలుగా నిలిచిన బైరాగులు సాధువులనుంచి, తాను మెలగుతున్న ఉద్యమాలనుంచి రూపొందించుకున్నాడు అతను. మనుషులు ఇట్లా బతకగూడదంటాడు ఎంకన్న. ఆకలేసినప్పుడు ఆకలేసినంతే తినాలె అంటాడు. అవసరమైనంతే సంపాదించుకోవాలె అంటాడు. మితంగా బతకాలి, ఆశపడవద్దు, కష్టపడాలి, చీమకయినా అపకారం చేయొద్దు, చంపవలసివచ్చినాకానీ దు:ఖంతోని బాధతోని చంపాలె, సంబురపడి చంపొద్దు-అంటాడతను. దయ, ప్రేమ, తృప్తి, నిర్వకారం-ఇవి నిండిన పల్లె జీవితంలో, ఇవి నడిపించే పల్లె జీవితంలో ఎటువంటి ఇనుపబూట్లు వచ్చినా తనకు అభ్యంతరమంటాడు. తెలంగాణపల్లె ఇరవయ్యేండ్ల కిందటిదాకా ఈ విలువలకు ఆశ్రయంగా నిలిచిందని, అప్పుటినుంచి జరుగుతున్న పతనం, ఈ మధ్య కాలంలో అగాధాలకు చేర్చిందని, తాను పాడుతున్నది ఆ మార్పులనే అని ఆయన అంటాడు. ఏమి జరిగింది ఇరవయ్యేళ్ల కాలంలో, ఎవరు ఈ పరిణామాలకు బాధ్యులు? అని అడిగితే 'అభివృద్ధి' అని ముక్తసరిగా చెబుతాడు. ఆధునిక శాస్త్రాలకు, అభివృదిœకి తాను వ్యతిరేకిని కాదని అపొలజిటిక్గా అంటూనే మట్టిపొరలలో వానపాముల్ని, మట్టిలో మనుషులను బతకనివ్వని అభివృద్ధి ఏమి అభివృద్ధి అని ప్రశ్నిస్తాడు. తెలంగాణాకు ఎదురవుతున్న వివక్షమీద అతనికి చాలా ఆగ్రహం, ప్రకృతిని, సంస్కృతిని నాశనం చేసే అభివృద్ధితో అన్యాయాన్ని పరిష్కరించడం కూడా అతను ఒప్పుకోడు. <br /> <br /><span style="font-size: large;"> అద్దాములా ఇసుక మెరిసే పెద్దవాగూ నా దుందుభి</span><br /> <br />గోరటి ఎంకన్న ఊరు గౌరారం. మహబూబ్ నగర్ జిల్లా తెలకపల్లి మండలం. కల్వకుర్తికి, నాగర్ కర్నూలుకు ఇంచుమించు సమానమైన దూరంలో-సుమారు 20 కిలో మీటర్లు ఉంటుంది. తండ్రి గోరటి నరసింహ, తల్లి ఈరమ్మ. పుట్టి పెరిగిన ఇండ్లు వీధులు, ఆ ఊరు ఒకప్పుడు చేతి వృత్తులకు ప్రసిద్ధి పొందింది. సంపద్వంతమైన వృత్తులు ఉన్నయి. 'పల్లె కన్నీరు'లో తీసుకున్న వృత్తులు అన్నీ అక్కడివే.<br /> <br /> <span style="font-size: large;">కుమ్మరి వాముల తుమ్మలు మొలిసెను<br /> కమ్మరి కొలిమిల దుమ్ము పేరేను<br /> పెద్దబారిన మొద్దువారినది<br /> సాలెల మగ్గం సడుగులిరిగినవి<br /> చేతి వృత్తుల చేతులిర్గిపాయే నా పల్లెలోనా<br /> గ్రామ స్వరాజ్యం గంగలోన పాయే నా పల్లెల్లోనా</span><br /> ||పల్లె కన్నీరు పెడుతుందో||<br /> <br /> <i> 83-34వరకు రెగ్యులర్ గా పారేది పెద్దవాగు, ఎండాకాలం కూడా. వాగులో కలెంగిరి తోటలు-అంటే పుచ్చకాయ తోటలు, కర్బుజ తోటలు. వాగునిండా పచ్చగా ఉండేవి, ఏప్రిల్ వరకు, నీరు లేకున్నా వాగులో అంతా పదును ఉండేది. ఇప్పుడు అక్కడ ఒక్క తోట కూడా లేదు. వాగు ఎట్ల పారేది అంటె, బండ ఎత్తితె చేపలే చేపలు. వాగుల ఇటునుంచి అటు అటునుంచి ఇటు అలుపు లేక తిరిగేది. ఇసుకల ఆడేది.<br /> <br />ఊరికి తూర్పున మామిళ్లపల్లి వైపు (అక్కడ ఒక ప్రాచీనమైన గుడి, నరసింహస్వామి గుడి) అక్కడ మనిషి చొరనంత కంచెఉండేది. ఎనిగోల్ల కంచె - పెద్ద కంచె. చెట్లు, పచ్చటి గడ్డి, ఎండాకాలం కూడా దాని నిండా మోతుకు చెట్లు, నల్రెంగ చెట్టు, పెద్దపెద్ద యాపచెట్లు, వందయాభై ఎకారాల పైనే ఉంటదేమో. కంచెమొత్తం మూడు వందల ఎకరాలుండవచ్చును. అండ్లకు బోవాల్నంటె బయమేసేది, దొరలది. జాలోడిక - నీళ్లు ఎప్పుడు పోతుంటయి. పడమటినుంచి వస్తే ఉంటది. తెలకపల్లి నుంచి వచ్చే తోవల, చుట్టుముట్టు కలమందచెట్లు. </i><br /> <br /><i>జన్నాయి గుట్ట. బట్టల గుట్టిప్పటికీ ఉన్నది. నూగుల బండ, జగబంధం, సిలుకోళ్ల బాయి. ఆరుద్రమామిడి చెట్టు. ఆరుద్రకార్తెల కాస్తది. ఒక సంవత్సరం కాస్తది. ఒక సంవత్సరం కాయది. ఇప్పటికీ కాస్తది. దాని రుచే వేరు. కాతపులుపు ఉంటది. రెండు నెలలు లేటుగా వస్తాది. దాని దగ్గరనే యోగుల సమాధులున్నయి</i>. <br /> <br />ఎంకన్న పాట ఒకానొక భౌగోళిక స్థలంలోనే పాదుకున్న చెట్టు, ఒక తావునే లంగరేసిన పడవ. స్థల ఘనతలను లను రాసిన పురాణకవులూ, క్షేత్ర చరిత్రలకు పరవశించిన పద్యకవులూ, జన్మభూమిని కవిత్వీకరించిన భావకవులూ చాలా మంది కనిపిస్తారు. ఎవరైనా తమ ఊరిని, ఊరి చుట్టూ పెనవేసుకుని పోయిన జ్ఞాపకాలను, ఊరు మారుతున్న తీరును ఇంత చలనంలో