Thursday, January 19, 2012

ఇటీవలి ముందుమాటలు -3

చరిత్ర ఒక భారం, వర్తమానం ఒక గాయం


ఇప్పటి రచయితల్లో స్కైబాబా అంటే నాకు ప్రత్యేకమైన అభిమానం. అతని వ్యక్తిత్వంలోని కొన్ని అంశాలు అందుకు కారణం.  ముస్లిమ్‌ వాదమయినా, తెలంగాణ వాదమయినా అతను దాన్ని లోపలికి తీసుకుని సంచలిస్తాడు. రచయితగా కూడా అతను కార్యకర్తగా, కార్యకర్తగా కూడా అతను రచయితలా అనిపిస్తాడు. తన విశ్వాసాలతో అతనికి సంబంధం జ్ఞానం మీద కాక, కేవలం అనుభవం,ఉద్వేగాల మీదనే ఆధారపడడం నాకు అసంతృప్తి కలిగిస్తుంది. ఆ మాటకొస్తే, ఆ ఫిర్యాదు నాకు చాలా మంది ఐడెండిటీ సాహిత్యకారుల మీద ఉన్నది. అనుభవాన్ని ఆవేశాల్ని పరమ ప్రామాణికంగా తీసుకునే వైఖరి వల్ల అనేక పరపాట్లు జరుగుతాయి. స్కైబాబా కూడా పొరపాట్లు చేశాడు. కాకపోతే, స్కై పనులు కూడా చేస్తాడు.  అభిప్రాయాల తీవ్రత వల్ల,  అవి వ్యక్తమయ్యే తీరు వల్ల అతను అపార్థాలను, ఒక్కోసారి వ్యతిరేకతలను మూటగట్టుకుంటాడు. కానీ, ఆ తీవ్రత వెనుక ఉన్నది సున్నితత్వమేనని అతన్ని దగ్గరగా ఎరిగినవారికి తెలుసు. ఇప్పుడు ఈ కథలు చదివినవారికీ అది తెలుస్తుంది. అస్తిత్వ సంక్షోభాన్ని మనసులోకి జీవితంలోకి తీసుకున్న స్కై తనను తానొక సమూహ జీవిగా చూసుకుంటాడు. సమష్టి ప్రయోజనమే అతనికి ప్రాధాన్యం. అందుకే అతను, మొదట ఇతరుల పుస్తకాలు వేసి ఆ తరువాత తన సొంత పుస్తకానికి పూనుకున్నాడు. కవిత్వంలో కూడా అంతే.  ఎక్కడన్నా విన్నారా, కవులు తమ సొంత పుస్తకాలు కాక, సంకలనాలు వేయడం? ఇప్పుడీ కథల పుస్తకం కూడా అంతే. ముస్లిం కథల సంకలనం వేసిన తరువాతనే, ఇప్పుడీ సొంత కథల పుస్తకం వేస్తున్నాడు.

ఈ కథల పుస్తకంలో స్కైబాబా రాసిన పదకొండు కథలున్నాయి. ఇంతవరకు రాసి, పత్రికల్లో ప్రచురించినవన్నీ ఈ సంకలనంలో లేవు. కొన్నిటిని ఎంపిక చేసి కూర్చిన పుస్తకం ఇది.  ఈ కథలన్నిటిలో కథకుడి మనో ప్రపంచంలో సుడులు తిరిగే సంవేదనలే ప్రతిఫలించాయి. న్యాయాన్యాయాలో, మంచిచెడులో, పురోగామితిరోగాములో ఏదో ఒక ద్వంద్వం వద్ద  నిలబడి, అతను కథ చెబుతూ పోతాడు. కథకుడిగా అతను నిలబడ్డచోటు, అతను ప్రాతినిధ్యం వహించే విలువలు, అతను వ్యక్తీకరించే అస్తిత్వవేదనా- అన్నీ కలిసి ఈ కథలకు విలువను సంతరింపజేస్తున్నాయి. ఇందులోని పాత్రలు, ముస్లిములు కానీ ఇతరులు కానీ, చారిత్రకపాత్రలే. చరిత్రకు సంబంధించిన భారాన్ని మోస్తున్న పాత్రలే.   ముస్లిమ్‌ కథల్లో ఒక మిశ్రమ భాషను వినియోగంలోకి తేవడంతో స్కైబాబా దోహదం చాలా ఉన్నది. ఆ మిశ్రమత్వంతోనే భాషకు అందం కూడా సమకూరిందనిపిస్తుంది. అయితే, తెలుగు, ఉర్దూపదాల తూకం సరిపోయిందా, అందులో ఏమైనా సర్దుబాట్లు చేసుకోవాలా అన్నది సాధన మీద తేలే విషయం.

ఈ కథల్లో తెలంగాణ ముస్లిమ్‌ జీవితాల వర్ణన, సాంస్క­ృతికమైన పూసకట్టు చిత్రణ ఉన్నాయి.  అభిమానాలు, ఆప్యాయతలు, దారిద్య్రం వాటి మీద పెట్టే ఒత్తిడులు, కలలు కనడానికి కూడా లేని దుర్భరమైన పరిస్థితులు, అడుగడుగునా పడవలసి వచ్చే రాజీలు  అన్నీ ఉన్నాయి. స్నేహాల మధ్య అకస్మాత్తుగా మొలిచే కులాలు, ఎక్కడా అద్దె ఇల్లు దొరకని వెలివేతలు, పోలీస్‌స్టేషన్ల ముందు పడిగాపులు పడినా కొడుకులు దక్కని మాతృమూర్తులు, కాసిన్ని డబ్బు కళ్లపడగానే చూపు మారిపోయే మనుషులు, మనిషికీ ప్రపంచానికీ మధ్య అడ్డుతెరలుగా నిలిచిన పరదాలు- స్కై కథల్లో కథావస్తువులు. కరుణరసమే తప్ప ఎక్కడా ఆగ్రహం ఉండదు. దయనీయత,

Thursday, January 5, 2012

ఇటీవలి ముందుమాటలు-2

 పిదప కాలపు పిట్ట కథలు 

పాతూరి పూర్ణచంద్రరావు అంటే ఎవరో మనకేమి తెలుసు?  కానీ, ఆయన వాళ్ల నాలుగో అమ్మాయి కి  జాజి అనే ముద్దుపేరు పెట్టి, ఆ పేరుని విడమరిచి కూడా  చెప్పారని ఈ పుస్తకం చదివితే తెలుస్తుంది. జాబిలి వంటి చల్లదనమూ  జిలేబి వంటి తియ్యదనమూ కలిసి జాజి అయిందట.  ఆ జాజి అలియాస్‌ మల్లీశ్వరి రాసిన ఈ జాజిమల్లి కథలు చల్లగా తియ్యగా మాత్రమే  ఉంటాయని అనుకుంటే కొంచెమేమిటి చాలానే పొరపాటు.  చేదుగా, కారంగా, పుల్లగా, వగరుగా, కోపంగా, నిర్దాక్షిణ్యంగా, నిక్కచ్చిగా, ధైర్యంగా - ఎట్లా అయినా ఉన్నాయేమో కానీ, ఈ కథలు సుకుమారంగానో మృదువుగానో మధురంగానో మాత్రం లేవు. జీవితంలాగా,ముఖ్యంగా ఈ పిదపకాలపు జీవితంలాగా కన్నీటిపర్యంతంగా, వికటాట్టహాసంగా ఉన్నాయి. ఈ కథలలోని జీవన సారాంశాన్ని, విషాద తాత్పర్యాన్ని గ్రహించడం మాత్రం అంత సులువు కాదు. అనేక సౌందర్యభరిత వాక్యాలు, ఉద్వేగ వ్యక్తీకరణలు  కలిగించే విభ్రమను, పారవశ్యాన్ని తప్పించుకుంటూ పాఠకులు బీభత్ససత్యాస్వాదన చేయాలి.


పూర్ణచంద్రరావుతో పాటు, అనూరాధ, నాగవల్లి, పుష్పవల్లి, విజయలక్ష్మి, నాయనమ్మ, బామ్మ, తులమ్మ, చంద్రమౌళి, బేగం, హెప్సిబా, కర్రి లచ్చమ్మ, ఆనంద్‌వాళ్ల అమ్మ, రిక్షారంగదాసు, చాకలి దాలమ్మ, పద్దయ్య, బూబమ్మ, రాజేశ్వరి, వీరయ్య... ఇటువంటి పేర్లెన్నో ఈ కథల్లో మనకుతారసపడతాయి. కానీ  ఇవి పేర్లో పాత్రలో  కాదు. జీవిస్తున్న మనుషులు. రచయిత జీవితంలోని మనుషులు. కానీ, కథలను చదివిన తరువాత వాళ్లు మన జీవితంలోని మన మనుషులతో కలసిపోతారు. నామవాచకాలు కాస్తా సర్వనామాలైపోతాయి. వారితో ముడిపడిన అనుభవాలన్నీ మన అనుభవాలు అవుతాయి.  చివరకు ఇదంతా మనకు తెలిసిందే లెమ్మని నిర్లిప్తత కలుగుతుంది. తెలిసిందాన్ని ఇట్లా చూడవచ్చునా అన్న ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.


అప్పుడిక అసలు సంశయం ముందుకువస్తుంది. ఇంతకీ వీటిని కథలనవచ్చునా? నిర్వచనాలకు ఈ రచనలు ఒదుగుతాయా? మ్యూజింగ్స్‌లాగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తోందే, గల్పికలంటూ వచ్చేవి, ఇవి అవి కాదా, మినీకథలో, కార్డుకథలో, పొట్టికథలో మునుపు ఉన్నవే కదా, వెబ్‌సాహిత్యంలో ఫ్లాష్‌ఫిక్షన్‌ నానో ఫిక్షన్‌ సడన్‌ఫిక్షన్‌ అంటూ ఏవేవో వస్తున్నాయి ఆ కోవలోవా?- ఇట్లా అనేక ప్రశ్నలు మనల్ని చుట్టుముడతాయి. ప్రక్రియాచర్చలోకి వెడితే దారితప్పే ప్రమాదం ఉంటుంది కానీ, వీటికంటూ ఒక పేరు  ఉండాలి కదా?  కొసమెరుపుతో ఒక సన్నివేశాన్ని రచిస్తే అది గల్పిక అన్నారు, వ్యంగ్యమో హాస్యమో ఉండాలన్నారు, నీతికూడా చెప్పాలన్నారు. కొడవటిగంటి కుటుంబరావు