Tuesday, August 16, 2011

వచనమై పుడుతున్నాను

విశిష్ట సభికులు 
..
.ఆవిష్కరణ 14 ఆగస్ట్ 2011 
సంభాషణ ముఖచిత్రం 

వాచ్యార్థంలో ఇవి సంభాషణలు కావు. కొన్ని కేవలం స్వగతాలు, మరి కొన్ని పలవరింతలు, ఇంకొన్ని మ్యూజింగ్స్‌. మొత్తం మీద అన్నీ మునివేళ్ల మీద నుంచి తొణికిన తలపోతలే.  ఒక అమూర్తమైన శ్రోతలసమూహంతో  వారి అనుమతిలేకుండా సాగించిన ఏకపక్ష సంభాషణలు. కొన్ని విరామాలతో 2004 నుంచి సుమారు ఐదారేళ్లపాటు చేసిన ఈ రచనలు ఇప్పుడు పుస్తకరూపంలో ఎంతవరకు ప్రాసంగికమో నాకు తెలియదు.

1992లో  ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం సంచికల్లో 'సింగిల్‌ కాలమ్‌' పేరుతో ఒక శీర్షిక రాశాను. ఈ సంభాషణలకు ఏదైనా ప్రత్యేకమైన శైలి అంటూ ఉంటే, దానికి  'సింగిల్‌కాలమ్‌'తోనే బీజం పడింది.  ఒక చిన్న వర్తమాన అంశం తీసుకుని, దానిచుట్టూ ఆలోచనలను అల్లుకుంటూ పోవడం లేదా ఆలోచనలను వర్తమానాన్ని అన్వయించడం- ఇటువంటిదే ఏదో ఒక పద్ధతి  ఈ రచనల్లో ఉందనుకుంటాను. మొదటినుంచి నాకు గద్యం మీదనే ఎక్కువ ప్రేమ. వచనంలో అతి సరళంగానూ, అతి గాఢంగానూ రాసే ప్రయత్నం చేయడం నాకు ఇష్టం. వచనంలో పోగలిగినన్ని పోకడలు పద్యంలో పోలేమేమో  అనిపిస్తుంది. వచనమై పుడతావ్‌ అని త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ కవిత్వంలో శాపనార్థాలు పెడితే, మంచి వచనం రాసి చూపమని సవాల్‌ చేసేవాడిని. ఈ కాలమ్స్‌లో కొన్నిటిని ప్రశంసించడానికి అవి కవిత్వంలాగా ఉన్నాయని పాఠకులు అంటే, దానికి నేను అభ్యంతరం చెప్పేవాడిని. సంభాషణల్లోని

Tuesday, August 9, 2011

Thursday, August 4, 2011

నిషాద కవి

"అక్షరాలు అందరివే కాని ఏ కవి అక్షరాలు ఆ కవివే. రంగులన్నీ జలవర్ణాలు కానీ, తైలాలు కానీ, ఆర్గానిక్ కానీ అవన్నీ ప్రకృతివే. భాష సమాజానిదే, కానీ ఏ కవి డయలెక్ట్, ఏ కవి ఇడియొలక్ట్ వాడిదే, మహా అయితే అక్షరాలు వెధవ ఇంగ్లీషులో ఇరవై ఆరు సరే మహా అయితే దానికి నాలుగు బళ్లు. ఎవడి చేతిరాత వాడిదే ఎవడి బడి వాడిదే.'' (పునరపి) ఒక్కగానొక్క 'మో' వెళ్లిపోయాడు.

కవిత్వాన్ని చితిచింతనలో ముంచి ఆలపించిన వేగుంట మోహనప్రసాద్, తన శరీరంలోని జీవశేషాన్ని సమాజపరం చేసి జీవితం జిందాబాద్ అని నినదిస్తూ బుధవారం తెల్లవారు జామున కన్నుమూశారు. దందహ్యమానమైన నాలుగు దశాబ్దాల తెలుగు కవిత్వావరణంలో ఒంటరి సామాజికునిలా సంచరించిన కవి నిష్క్రమించాడు. ఒకే ఒక్కడు మాట్లాడిన సాంధ్యభాష ఆగిపోయింది. ఒక 'ఆశ్వాసాంతం' జరిగిపోయింది.

దిగంబర కవిత్వోద్యమం ఉధృతంగా ఉన్న కాలంలో 1969లో మోహన్‌ప్రసాద్ మొదటి కవితాసంకలనం 'చితి-చింత' వచ్చింది. ఆ పుస్తకంలోని మొదటి కవిత 'నిరీహ' మొదటి పంక్తి 'అట్లా అని పెద్ద బాధా ఉండదు'- కవిత్వాభిమానులకు పారాయణ వాక్యమైంది. కవితకు అటువంటి ఎత్తుగడ, అటువంటి సరళమైన పదునైన వ్యక్తీకరణ పాఠకులకు సరికొత్తగా కనిపించాయి. అప్పటికి స్థిరపడి ఉన్న సాహిత్య సంస్కారానికి మోహన్‌ప్రసాద్ అనుమానాన్నీ, భయాన్నీ, వ్యతిరేకతనూ, దిగ్భ్రాంతినీ కూడా కలిగించారు. 'నీకోసం ఆపిల్ పళ్లు కోస్తూ చెయ్యి కోసుకున్న రక్తపుధారా హిమకిరణపు/ అంచున కళ్లు జారిపోతూ కన్నీటిబొట్లు రాలిపోతున్నట్లు/ విద్యుత్తు ప్రాకుతోన్న తీగల మీద వానత డి' (చితి-చింత) అన్వయం లోపించిన అస్పష్టాస్పష్ట భావావేశం వలె విమర్శకులకు కనిపించింది. 'చితి-చింత' పుస్తకంలోనే సహకవిగా స్వాగత వచనాలు చెప్పిన కె.వి.రమణారెడ్డికి

Tuesday, August 2, 2011

తెలుగు కవితను మోహీకరించిన వేగుంట మోహనప్రసాద్‌

బహిరంతర చైతన్యం



            విచిత్రమేమంటే
            మెదడు కూడా
            శరీరంలానే
            కండరాల పోగు.
            నరాల పీటముడి.
            కుక్కగొడుగు లాంటి
            దాని ఆకారాన్నించే
            బుద్ధీ, దుర్బుద్ధీ
                                                                     ఉద్భవించేది.


అంచేత పైపైన తేలే
శరీరమే నయం.
ఎదో అనంతమైన వేదననిచ్చే సౌందర్యం
బ్రతుకంతా జ్వలించే రేఖాంచలాల ఆనందం
దేహం సత్యానికి ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం.

            ఎక్కడ్నించి వొస్తుందో
            విద్యుత్తు
            ఇచ్ఛాసూత్రాన వొచ్చి
            గాజుబంతినిండా
            తళుక్కున వెలుగుతుంది.

ఇలాగే సంకల్ప మాత్రాన
అదృశ్యమవుతుంది.
గాజుబుడ్డీ లాంటిదే
మన దేహం దీపం
ఎదో అలౌకికాలోచన
మెదడు నరాల్లోంచి
వెన్నెముకలోకి రాలిపోతుంది.

            వృద్ధాప్యంలోనో
            బాల్యంలోనో
            యౌవనంలోంచో
            ఎప్పుడో మన దేహం
            ఫిలమెంట్‌
            హఠాత్తుగ రాలిపోతుంది.


శిశువు, మృత్యువు
విచిత్ర వస్తువులు రెండు.
శిశువు
ఆంతర్యంలోంచి
బయటకు రాలిన ఆవరణ.
మృత్యువేమో
ఆవరణ ప్రాకారాలు కూలిన ఆంతర్యం.

            గర్భస్థ శిశువు పీల్చేఊపిరి.
            తాగే తల్లి నెత్తురు
            తానుగా వెలి ఐ పోవాలనే తపన.
            తన ఆంతర్యాన్ని బాహ్యంలో
            తనివి తీర చూచుకొనాలనే తల్లి తపన,
            లోపల తలకిందులుగ కూచుని
            చేతులు ఎవరికో నమస్కరిస్తో
            సమాధిలోని బాలయోగిలా
            ప్లెసెంటాకి అతుక్కుని
            అంతర్జీవనంలోంచి
            బహిర్జీవనంలోకి వచ్చి
            మాయను తెంపుకుని
            లోపలా బయటా చేసే తపస్సే జీవనం.
            జీవం ఉన్నంతవరకు
            మృత్యువు కోసం చేసే త పస్సే జీవనం!
            మాతృగర్భంలోనూ నేల ఒడిలోనూ.

(చితి-చింత నుంచి )