Thursday, October 28, 2010

క్లోన్‌

వొక రాధ
భక్త మీరాబాయి వేషం కట్టి
వో పంచవన్నెల పన్నాగాన్ని రచించింది

కొన్ని హద్దులు కొన్ని ముద్దులు

వొక గొప్ప కళాకాంక్షను నటించి
అందులో కూరుకుపోయాను
బంధం బంధనమై బిగుసుకుంటుంటే
పట్టలేని తమకంలో
బాధా భావాప్రాప్తిని అభినయించాను

కొంత ఘటన కొంత నటన

నాలోంచి తన్నుకొస్తున్న
మాయాప్రవరుణ్ణి చూసి
నేనే ముగ్ధుణ్ణవుతున్నాను

(1997-99?) (అముద్రితం)

Monday, October 4, 2010

బాలగోపాల్ సారాంశం.. బాధ్యత

బాలగోపాల్ ప్రజాజీవితంలో సాహిత్యం పాలు ఎక్కువా తక్కువా?
పోనీ- తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు బాలగోపాల్ చేసిందేమిటి? 

సాహిత్య సంబంధి రచనలు చేయడంతో సహా ఆయన సాహిత్యాచరణ అంతా ఇతర రంగాల్లో ఆయన చేసినదాని ముందు చాలా తక్కువ అనిపిస్తుంది. తెలుగు సమాజం కూడా ఆయన సామాజిక రాజకీయ ఆచరణ నుంచి తీసుకున్నట్టుగా ఆయన సాహిత్యాచరణనుంచి స్వీకరించినట్టు కనిపించదు.

కానీ బాలగోపాల్ వ్యక్తిత్వంలో తాత్వికతలో సాహిత్యం పాత్ర చాలా ముఖ్యమైనది. సాహిత్యాన్ని తన కార్యరంగంగా ఎంచుకోలేదని, తాను అప్పటిదాకా రాసిన సాహిత్య విమర్శ వ్యాసాలు సమగ్రమైనవని అనుకోవడం లేదని 1989లో చెప్పిన బాలగోపాల్ ఆ తరువాత కూడా అడపాదడపా సాహిత్య వ్యాసాలు రాస్తూనే వచ్చారు.

మార్క్సిస్టు సాహిత్య విమర్శకు సంబంధించిన తాత్విక సమస్యల దగ్గరనుంచి, మార్క్సిజంపైనే అసంతృప్తితో తాను చేసిన తాత్విక అన్వేషణ దాకా బాలగోపాల్ ప్రస్తావించిందీ, చర్చించిందీ, ప్రకటించిందీ సాహిత్య సంబంధి వ్యాసాల ద్వారా, ఇంటర్వ్యూల ద్వారానే. తాను వేసుకున్న ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కూడా దొరికాయని, తనకు సంతృప్తికరమైన ప్రాపంచిక దృక్పథం సమకూరిందని 2001తో చెప్పిన తరువాత- బాలగోపాల్ ఇక ఆ అంశాలను వివరించినట్టూ లేదు, మరే సాహిత్య రచనా చేసినట్టూ లేదు.

చరిత్రనీ, సమాజాన్నీ, మనిషినీ అర్థం చేసుకోవడానికి ఆయనకు మార్క్సిజం ఎంత ఉపకరించిందో, సాహిత్యం ముఖ్యంగా కాల్పనిక సాహిత్యం, అందులోనూ పాశ్చాత్య కాల్పనిక సాహిత్యం కూడా అంతగా సహాయం చేసింది. మనిషికీ చరిత్రకూ ఉన్న సంకీర్ణమయిన సంబంధం గురించి, సామాజిక మానవ ప్రవృత్తికీ చరిత్రకూ ఉన్న సంబంధం గురించి, మనిషి చేయాలనుకునేదానికీ చేయగలిగేదానికీ మధ్య ఉండే ఖాళీల గురించి బాలగోపాల్ ఆలోచనలు సాహిత్య సామాజిక చారిత్రక అన్వయాలతోనే ముందుకు వచ్చాయి. హక్కుల ఉద్యమం గురించిన ఆత్మవిమర్శ-విమర్శ గానీ, మార్క్సిజం గురించి విచికిత్సగానీ, సాహిత్యవిమర్శ గురించిన కొత్త అభిప్రాయాలు గానీ విడివిడిగా కాక, పరస్పర సంబంధంలోనే కనిపిస్తాయి. చారిత్రక భౌతికవాదంలోని ఖాళీల దగ్గర నుంచి, జీవితంలోని ఖాళీల భర్తీ దాకా శక్తి కలిగినది కాల్పనిక సాహిత్యమేనని బాలగోపాల్ అంటారు. బాలగోపాల్ తన అన్వేషణలో సాహిత్యానికి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం తిరుగులేనిది. ఆయన ప్రజాజీవితాన్ని చూసినప్పుడు ఆనుషంగికంగా కనిపించినప్పటికీ, సాహిత్యం ఆయన వ్యక్తిగత, ప్రజాజీవితాల్లో అప్రధానంకాదు. అంతర్లీనంగా నిరంతరం వినిపిస్తూ ఉండిన సంగీతం.

ఇక తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు బాలగోపాల్ చేసిన దోహదం చాలా ఉన్నది కానీ, సాహిత్య ప్రపంచం ఇంకా దానికోసం కళ్ళూ హృదయమూ పూర్తిగా తెరుచుకోవలసే ఉన్నది. 1980ల ఆరంభం నుంచి బాలగోపాల్ సాహిత్య వ్యాసాలు వాటిలోని సూటిదనానికి, సిద్ధాంతపటిమకు, కొత్త పరిశీలనలకు సాహిత్య పాఠకులను ఆకర్షించాయి. కానీ,